Người có trái tim trên miền cao nguyên
William Saroyan
AT - Nhà văn William Saroyan sinh năm 1908 tại California, cha mẹ ông là người Armenia di dân đến Mỹ. Ông mất năm 1981 tại Mỹ, bình tro thi hài ông được đưa về an táng tại nghĩa trang danh nhân ở thủ đô Yerevan của nước Cộng hòa Armenia, miền Tây Nam Á.
William Saroyan đã viết 1.500 truyện ngắn, 10 tiểu thuyết, 12 vở kịch nhưng ông nổi tiếng nhờ truyện ngắn. The daring young man on the flying trapeze là tập truyện ngắn đầu tay in năm 1934, năm ông 26 tuổi, đã khẳng định tên tuổi của ông với cách viết truyện hài hước và đầy lòng nhân ái. Năm 1971, NXB Kinh Thi ở Sài Gòn đã in bản dịch tập truyện trên với tựa Chàng tuổi trẻ gan dạ trên chiếc đu bay do nhà thơ Huy Tưởng dịch. Năm 2008, NXB Văn Nghệ TP.HCM in lại bản dịch của Huy Tưởng với tựa Người có trái tim trên miền cao nguyên (tên một truyện ngắn trong tập truyện). Từ truyện ngắn này, W.Saroyan đã viết một vở kịch cùng tên được trình diễn nhiều lần ở Mỹ và được đưa vào sách giáo khoa English for today, book 6.
Truyện kể một ông già trốn khỏi viện dưỡng lão. Ông đứng thổi kèn trước nhà của một nhà thơ nghèo đói, để kiếm miếng ăn. Cậu bé Johnny, con nhà thơ, rất mê tiếng kèn của ông lão và cha cậu cũng vậy. Nhà đã hết thức ăn, cha Johnny sai cậu đi mua chịu thức ăn để đãi ông lão. Johnny phải trổ tài lém lỉnh với chủ tiệm thực phẩm, để mua chịu thức ăn, đem về đãi ông lão và nghe ông thổi kèn bài Trái tim tôi ở tận miền cao nguyên, nào có nơi đây.
Cốt truyện của Saroyan không gay cấn nhưng vẫn lôi cuốn bạn đọc nhờ những câu đối thoại hóm hỉnh và tưng tửng. Ông đã đưa vào truyện cách sống thực dụng của người Mỹ và cách sống thơ mộng, hiền triết của người Armenia.
Trong Tuyên ngôn của một nhà văn, ông viết: "Nhà văn đúng như một nhà văn, cũng là một tên ngu nữa. Hắn là kẻ dễ bị xem thường, dễ bị chế giễu, bị bỏ rơi, và dễ bị khinh thị nhất. Điều đó cũng dễ hiểu và cũng phải vậy thôi. Nhà văn cũng hơi điên một chút, nhưng lại sáng suốt hơn ai hết, một sự sáng suốt bậc nhất, sự sáng suốt sống động, sáng tạo, can đảm, vô úy và ngạo mạn của một con người tự do. Tự do bát ngát" (trang 281).
Tôi đã học William Saroyan ở cách viết truyện hài hước nhưng phải để lại trong lòng bạn đọc chút ngậm ngùi, nếu không nụ cười sẽ nhạt nhẽo. Tôi nghĩ các bạn trẻ viết văn cũng sẽ tìm thấy nhiều điều lý thú khi đọc tập truyện ngắn của ông.
ĐOÀN THẠCH BIỀN
