Diễn Đàn » Sách - Tài Liệu Tây Y

Bệnh sốt xuất huyết – phần 1

1 trả lời, 4.928 lượt xem — Trang 1 / 1
Bệnh sốt xuất huyết – phần 1

Quỳnh Như, phóng viên RFA



Chuyên mục “Sức Khoẻ và Đời Sống” của Đài Á Châu Tự Do, phát thanh vào sáng Thứ Năm hàng tuần, do Quỳnh Như phụ trách. Chương trình “Sức Khoẻ và Đời Sống” mong kết nối các chuyên viên y tế trong và ngoài nước với thính giả của Đài, để đáp ứng nhu cầu mở rộng thông tin, tích lũy kiến thức y học của qúy vị, nhằm hỗ trợ qúy vị chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ.



Photo courtesy cdc.org

Loại muỗi Aedes aegypti mang siêu vi trùng bệnh sốt xuất huyết

Do thời tiết năm nay diễn biến phức tạp, nắng nóng, mưa nhiều trên diện rộng. Tất cả điều này làm cho dịch Sốt Xuất Huyết bùng phát không chỉ ở các tỉnh Miền Nam và cả ở Miền Bắc với số ca bệnh và tử vong tăng lên bất thường tại nhiều địa phương so với cùng thời gian này năm ngoái.

Chương trình Sức Khỏe và Đời Sống hôm nay đã mời Bác sĩ Nguyễn Quốc Quân đến trình bày với quý vị những thông tin cần biết cùng lời khuyên hữu ích của chuyên gia y tế về những bệnh có liên quan đến triệu chứng sốt xuất huyết nói chung, trong đó có cả bệnh Sốt Xuất Huyết do muỗi đốt gây ra thường thấy ở Việt Nam.

Bác sĩ Nguyễn Quốc Quân chuyên khoa nội, tốt nghiệp Đại Học Y Khoa Sài gòn trước năm 1975, và đã hành nghề y, trước khi tiếp tục việc học tại Hoa Kỳ. Ông hiện đang hành nghề tại tiểu bang Virginia (Hoa Kỳ). Bác sĩ Quân là chủ tịch và là thành viên của các tổ chức y tế và chính trị ở Miền Đông-Bắc Hoa Kỳ. Ngoài ra, Bác Sĩ còn tham gia nhiều chương trình y tế hỗ trợ cộng đồng.   

"Sốt Xuất Huyết" và triệu chứng

Quỳnh Như : Thưa, xin chào Bác Sĩ, cảm ơn Bác Sĩ đã đến tham gia với Chương Trình Sức Khoẻ và Đời Sống hôm nay. Trước hết xin Bác sĩ cho biết qua về chứng bệnh Sốt Xuất Huyết ạ.

BS Nguyễn Quốc Quân : Trước hết tôi xin chào cô Quỳnh Như và xin kính chào quý thính giả của Đài Á Châu Tự Do. Thưa cô, cụm từ "Sốt Xuất Huyết" không phải là để chỉ một bệnh mà là để chỉ những bệnh sốt gây ra bởi một số những vi khuẩn đặc biệt.

   Điểm đặc biệt là các vi khuẩn này có thể gây tác hại đến ngoại phận của cơ thể, nhất là trên bộ máy tuần hoàn. Trong trường hợp bệnh nặng thì bệnh có thể gây nên xuất huyết ở da, ở dạ dày, ở ruột và đôi khi ở não. Vì thế bệnh có tên là Sốt Xuất Huyết.

Có 4 loại vi khuẩn gây ra bệnh Sốt Xuất Huyết, đó là arenavirus, filovirus, bunyavirus và flavivirus. Những vi khuẩn này sống, sinh sôi nẩy nở trong cơ thể các loài chuột, các loài côn trùng hút máu như là muỗi, dơi.

Và khi một người bị chuột cắn hay muỗi đốt, hay chỉ cần đụng chạm vào phân hay nước tiểu của các loài chuột, thì các vi khuẩn này có thể được chuyển sang người và gây bệnh.

Bệnh cũng có thể truyền từ người sang người nếu chúng ta gần gũi với người bệnh, tiếp xúc với các chất bài tiết của người bệnh như nuớc tiểu, tinh dịch, hoặc là nước dãi của người bệnh.

Điểm đặc biệt là các vi khuẩn này có thể gây tác hại đến ngoại phận của cơ thể, nhất là trên bộ máy tuần hoàn. Trong trường hợp bệnh nặng thì bệnh có thể gây nên xuất huyết ở da, ở dạ dày, ở ruột và đôi khi ở não. Vì thế bệnh có tên là Sốt Xuất Huyết. Trong những trường hợp nặng nhưng không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như là sốc, truỵ tim mạch, hoặc là hôn mê.

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, như vậy làm thế nào để biết là bệnh nhân mắc bệnh Sốt Xuất Huyết? Có các triệu chứng biểu hiện nào ra bên ngoài như là trên da chẳng hạn?

BS Nguyễn Quốc Quân : Tuỳ theo từng trường hợp, nhưng thường là trong hai hoặc ba ngày đầu thì bệnh nhân bị sốt cao độ đột ngột kèm theo các triêu chứng như là mệt mỏi, ăn không ngon, buồn ói, chóng mặt, đau nhức mình mẩy, yếu đuối và kiệt sức hết sức là nhanh chóng. Bệnh có thể trở nặng từ 3 đến 6 ngày sau với những triệu chứng như là xuất huyết dưới da với những đốm đỏ li ti hoặc là bầm tím, hoặc nặng hơn với những triệu chứng xuất huyết ở các bộ phận trong cơ thể như là mũi, miệng, dạ dày, hoặc là có thể ở não nữa.

   Bệnh có thể trở nặng từ 3 đến 6 ngày sau với những triệu chứng như là xuất huyết dưới da với những đốm đỏ li ti hoặc là bầm tím, hoặc nặng hơn với những triệu chứng xuất huyết ở các bộ phận trong cơ thể như là mũi, miệng, dạ dày, hoặc là có thể ở não nữa.

Quỳnh Như : Bác Sĩ vừa cho biết là một trong những triệu chứng của bệnh này là sốt cao, vậy làm thế nào để phân biệt triệu chứng sốt cao ở bệnh Sốt Xuất Huyết và các loại bệnh sốt do bị cảm hoặc cúm gây ra?

BS Nguyễn Quốc Quân : Thường thường bệnh sốt xuất huyết thì nhiệt độ của nó cao hơn nhiệt độ của những người bị sốt vì cúm, thí dụ như là thường thường có thể nó đến 40-41 độ, trong khi bệnh cúm thường thường 38,5 độ đến 39,5 độ hoặc cùng lắm là 40 độ (bách phân).

Cái thứ hai nữa là có những triệu chứng khác, vì như chúng tôi đã nói bệnh sốt xuất huyết này nó làm tác hại đến tất cả các cơ quan trong người chứ không phải chỉ khu trú ở phần trên của phần hô hấp như là thường thường do các siêu vi trùng bệnh cúm gây ra, thành ra các triệu chứng nó có vẻ nặng hơn, thí dụ mệt mỏi hay đau nhức, cũng như là kiệt sức, nó nặng hơn là đối với lại những người bị bệnh cúm.

Và ngoài ra thì chúng ta cũng biết rằng, nói thì nói thế thôi, nhưng mà trong 2 tới 3 ngày đầu và trong trường hợp bệnh không nặng lắm thì rất là khó phân biệt giữa triệu chứng của bệnh cúm với lại bệnh sốt xuất huyết.

Thế những mà 3 đến 6 ngày sau khi bệnh trở nặng, khi mà nó đã có xuất hiện những vết đỏ ở dưới da, hoặc là sau khi chích cho bệnh nhân mà chúng ta thấy chung quanh đó có nổi lên những đốm đỏ, hoặc như chúng ta đè tay lâu lên cái phần cánh tay của bệnh nhân thì một lúc sau bỏ ra thì thấy những đốm đỏ dưới chỗ chung ta đè lên, hoặc là chúng ta đo áp huyết của bệnh nhân rồi sau khi lấy máy đo áp huyết ra chúng ta thấy dưới lớp da ở chỗ chúng ta để máy đo áp huyết thì chúng ta thấy có những vết đốm đỏ, thì những lúc đó rất dễ nhận biết. Nhưng mà khi vào những lúc ban đầu và nếu mà triệu chứng của bệnh không quá nặng thì cũng rất khó mà phân biệt giữa hai loại bệnh cảm cúm và bệnh sốt xuất huyết.

   Về thú vật thì chúng ta có loài chuột là nhiều nhất và các loại côn trùng thì là loài dơi, muỗi. Về muỗi thì có hai loại muỗi mang siêu vi trùng bệnh sốt xuất huyết, đó là Aedes aegypti và Aedes albopictus. Ở Việt Nam thì cái loại đầu tiên, tức là Aedes aegypti, mà Việt Nam mình nôm na gọi đó là con muỗi vằn

Nguyên nhân

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, như vậy những nguyên nhân gây ra chứng bệnh này gồm những nguyên nhân nào? Và như bác Sĩ có nhấn mạnh lúc ban đầu là muỗi cũng có thể làm trung gian lây truyền chứng bệnh này thì loại muỗi nào, thưa bác Sĩ?

BS Nguyễn Quốc Quân : Sự thật ra thì như tôi đã nói là có 4 loại siêu vi trùng sống và phát triển, sinh sôi nẩy nở trong một số loại thú vật cũng như côn trùng, thì thưa cô, cái nguyên nhân mà gây nên bệnh này như chúng ta đã biết là do những siêu vi trùng đó nằm trong các loại mà nó mang các siêu vi trùng đó, thành ra thường thường nó phát ở những vùng mà nếp sống của dân chúng thấp, và cái thứ hai nữa là không có những phương tiện về y tế công cộng.

Về thú vật thì chúng ta có loài chuột là nhiều nhất và các loại côn trùng thì là loài dơi, muỗi. Về muỗi thì có hai loại muỗi mang siêu vi trùng bệnh sốt xuất huyết, đó là Aedes aegypti và Aedes albopictus. Ở Việt Nam thì cái loại đầu tiên, tức là Aedes aegypti, mà Việt Nam mình nôm na gọi đó là con muỗi vằn, tức là muỗi mà hai cánh nó có những cái vằn lên.

Người ta bị muỗi đốt vì rằng không có đủ những phương tiện để diệt trừ muỗi ở những vùng đó, và thứ hai nữa là không có những phương tiện để ngừa muỗi đốt, vì vậy mà nó gây neê bệnh sốt xuất huyết.

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, như vậy bệnh này nó phát ra qua mấy giai đoạn, thí dụ nó có thời kỳ ủ bệnh, thời kỳ phát bệnh, và đến giai đoạn chót là bị xuất huyết dưới da hay không?

   Khi bệnh trở nặng thường thường vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 6 thì bệnh nhân trở nên mệt mỏi ghê gớm, đi đái ít, và lượng hồng huyết cầu bị suy giảm, lượng tiểu cầu ở trong máu bị xuống và vì vậy nó dễ đưa đến tình trạng xuất huyết hoặc là đông những máu bầm ở trong hệ thống tuần hoàn.

BS Nguyễn Quốc Quân : Vâng. Thưa cô, nó có thời gian ủ bệnh thường thường từ 2 đến 21 ngày, và sau đó thì nó phát bệnh thì thường thường 23 ngày đầu bệnh nó phát rất là bình thường và bệnh có thể tiếp tục nhẹ như vậy và sau đó thì khỏi.

Nhưng mà cũng có khi bệnh trở nặng thường thường vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 6 thì bệnh nhân trở nên mệt mỏi ghê gớm, đi đái ít, và lượng hồng huyết cầu bị suy giảm, lượng tiểu cầu ở trong máu bị xuống và vì vậy nó dễ đưa đến tình trạng xuất huyết hoặc là đông những máu bầm ở trong hệ thống tuần hoàn.

Quỳnh Như : Bệnh Sốt Xuất Huyết có gây biến chứng gì không, thưa Bác Sĩ?

BS Nguyễn Quốc Quân : Vâng. Khi bệnh nặng thì nó có thể gây những biến chứng như là bệnh nhân bị truỵ tim mạch, bị sốc vì mất máu nhiều, hay là có thể bị những biến chứng như là hôn mê khi bị xuất huyết ở đầu, hay làm kinh phong. Đó là những biến chứng có tính nguy hiểm, cần phải được chữa trị và phải được theo dõi ở nhà thương và do các nhà chuyên môn chữa trị đó, thưa cô.

Quỳnh Như: Xin cảm ơn Bác sĩ Quân đã dành thời gian qúy báu tham gia chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống hôm nay.

Quý thính giả vừa nghe Bác sĩ Nguyễn Quốc Quân giải thích một số vấn đề liên quan đến chứng bệnh Sốt Xuất Huyết. Trong chương trình kỳ tới, Bác sĩ Quân sẽ giới thiệu tiếp về cách điều trị chứng bệnh này, và những biện pháp đề phòng bệnh.

Mục tiêu của chuyên mục “Sức Khỏe và Đời Sống” là đáp ứng nhu cầu mở rộng thông tin, tích lũy kiến thức y học của qúy vị, nên xin quý vị đừng ngại gửi cho chúng tôi những yêu cầu cung cấp thông tin để hỗ trợ qúy vị chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ. Chúng tôi sẽ mời các chuyên viên y tế trong ngoài nước giải đáp những thắc mắc đó của quý vị.   

Chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống tuần này xin dừng ở đây. Cám ơn qúy vị đã lắng nghe và Quỳnh Như xin hẹn gặp lại quý vị vào tuần tới.  
Đăng nhập để trả lời
0
Bệnh sốt xuất huyết - phần 2

Quỳnh Như, phóng viên RFA



Tiếp theo đề tài về các bệnh có liên quan dến triệu chứng sốt xuất huyết, tuần trước BS Nguyễn Quốc Quân đã nói về các triệu chứng, nguyên nhân, sự phát triển của bệnh và những biến chứng có thể xảy ra. Trong chương trình hôm nay BS Quân sẽ giới thiệu tiếp về cách điều trị cũng như những biện pháp đề phòng chứng bệnh này. Mời quý vị theo dõi sau đây:



Loại muỗi Aedes aegypti mang siêu vi trùng bệnh sốt xuất huyết

Điều trị bệnh sốt xuất huyết

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, tíêp theo đề tài bệnh sốt xuất huyết, hôm nay xin Bác Sĩ cho biết về cách điều trị bệnh này. Thưa, đã có thuốc đặc trị để trị chứng bệnh này hay chưa ạ?

BS Nguyễn Quốc Quân : Vâng. Hiện nay không có loại chủng ngừa nào cho cái bệnh sốt xuất huyết, trừ có hai bệnh, đó là cái bệnh sốt vàng da (yellow fever), và loại thứ hai thì nó có thuốc chủng ngừa, còn tất cả các loại khác thì đều không có thuốc chủng ngừa. Còn về thuốc chữa trị thì chúng ta cũng có dùng một loại thuốc chống siêu vi trùng, nhưng mà cái thuốc đó cũng không có hữu hiệu lắm. Vì vậy cái chữa chạy thì là chúng ta hoàn toàn dựa vào cái tính cách gọi là phụ giúp cho bệnh nhân, tức là giúp chữa những triệu chứng của bệnh nhân, thí dụ họ sốt quá thì hạ sốt xuống, và khi huyết áp xuống thấp thì phải cho uống nước nhiều, rồi truyền dịch để năng huyết áp lên. Hoặc là khi bệnh nhân bị sốt xuất huyết mà bị mất máu nhiều thì truyền máu hoặc truyền huyết thanh. Cái chính thì là chúng ta phải chữa bằng cách phụ giúp cho người bệnh được khoẻ mạnh và chữa những triệu chứng của bệnh nhân, và đợi cho siêu vi trùng nó rời khỏi bệnh nhân hoặc nó bị tiêu diệt, chứ chúng ta không có một thuốc chủng ngừa hay là thuốc chữa chạy thật hữu hiệu cho bệnh này hiện nay, thưa cô.

    Cái chính thì là chúng ta phải chữa bằng cách phụ giúp cho người bệnh được khoẻ mạnh và chữa những triệu chứng của bệnh nhân, và đợi cho siêu vi trùng nó rời khỏi bệnh nhân hoặc nó bị tiêu diệt, chứ chúng ta không có một thuốc chủng ngừa hay là thuốc chữa chạy thật hữu hiệu cho bệnh này hiện nay
    BS Nguyễn Quốc Quân

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, như vậy ở độ tuổi nào thì bệnh nhân dễ mắc chứng bệnh sốt xuất huyết ạ?

BS Nguyễn Quốc Quân : Bệnh này thường thường đa số xuất hiện ở trẻ con  và ở tuổi từ 2 đến 12 tuổi, nhưng mà gần đây đã có những dấu hiệu cho thấy là nhưng người lớn ở số tuổi trên 13 trở lên đã càng ngày càng tăng, và ở Việt Nam thì tăng rất nhiều. Và đặc biệt là so với 2 năm trước, cũng vào thời điểm này, tức là tháng 8 này, số người lớn mắc bệnh đã tăng gấp 4 lần. Theo số tuổi thường thường đối với người trẻ thì đỡ nguy hiểm hơn, cái tử vong nó ít hơn so vớí người lớn khi mắc bệnh sốt xuất huyết.

Quỳnh Như : Thưa Bác Sĩ, ở Việt Nam có những trường hợp do người nhà không biết về cái chứng bệnh này  cho nên không có đưa bệnh nhân đến bác sĩ khám, xin Bác Sĩ cho biết hậu quả của việc này.

BS Nguyễn Quốc Quân : Thưa cô, không phải tất cả những cái bệnh sốt xuất huyết đều đưa đến tử vong hay là nguy kịch cả. Sáu bảy chục phần trăm thì nó tương đối nhẹ và nó không có những triệu chứng nguy hiểm, xuất huyết nhiều, thì trường hợp đó mình biết cách thì có thể giữ bệnh nhân ở nhà và chữa trị như cho uống nước nhiều, uống những nước sinh tố, những thứ nước có tính cách bổ dưỡng, rồi hạ nhiệt độ (bằng cách) đắp khăn lạnh cho bệnh nhân, rồi cho uống loại thuốc giảm nhiệt như là Tylenol. Nhưng mà trong trường hợp bệnh nhân trở nặng thì nó có xuất huyết và đặc biệt xuất huyết ở những phần bên trong cơ thể, thí dụ như là ở ruột, ở dạ dày, hoặc là nếu bệnh nhân có những triệu chứng xuất huyết ở não thí dụ hôn mê hay làm chứng kinh phong, thì cái đó nếu mà giữ gìn ở nhà, chữa bệnh ở nhà thì hậu quả sẽ không thể lường được và nó có thể đưa đến tử vong.

    Sáu bảy chục phần trăm thì nó tương đối nhẹ và nó không có những triệu chứng nguy hiểm, xuất huyết nhiều, thì trường hợp đó mình biết cách thì có thể giữ bệnh nhân ở nhà và chữa trị như cho uống nước nhiều, uống những nước sinh tố, những thứ nước có tính cách bổ dưỡng, rồi hạ nhiệt độ (bằng cách) đắp khăn lạnh cho bệnh nhân, rồi cho uống loại thuốc giảm nhiệt như là Tylenol.
    BS Nguyễn Quốc Quân

Biện pháp đề phòng


Quỳnh Như : Bác Sĩ có lời khuyên nào về những biện pháp để đề phòng bệnh này hay không?

BS Nguyễn Quốc Quân : Vâng. Thưa cô thì như tôi đã trình bày là chúng ta không có một thứ thuốc chủng ngừa nào và chúng ta cũng chưa có loại thuốc chữa trị cho hữu hiệu, thành ra vấn đề chính của chúng ta là phải đề phòng và phòng ngừa. Thường thường người ta chia ra làm hai loại phòng ngừa là hàng rào phòng thủ thứ nhất tức là chúng ta làm sao tránh những loại chuột, dơi hay muỗi nó đốt chúng ta hay cắn chúng ta để mà nó truyền bệnh.

    Thường thường người ta chia ra làm hai loại phòng ngừa là hàng rào phòng thủ thứ nhất tức là chúng ta làm sao tránh những loại chuột, dơi hay muỗi nó đốt chúng ta hay cắn chúng ta để mà nó truyền bệnh.

    BS Nguyễn Quốc Quân

Muốn ngừa những cái này thì chúng ta phải dùng đến một số biện pháp, thí dụ đối với chuột thì chúng ta phải làm sao tìm cách giết chuột trong khu vực chúng ta sinh sống, hay cái thứ hai là làm cho nó sợ mà không vào trong nhà, thường xuyên dọn dẹp trong nhà như là có phân chuột thì chúng ta phải hốt đi. Luôn luôn giữ sạch sẻ trong nhà. Làm sao mà tiêu diệt loài chuột để cho nó không có sống gần chúng ta.

Cái thứ hai đối với muỗi thì chúng ta cũng phải có những biện pháp, thí dụ xịt thuốc diệt muỗi, hoặc là khi đi ra ngoài thì chúng ta cũng phải mặc áo che, hoặc có những biện pháp để mà chống bị muỗi đốt. Phòng chống muỗi đốt thì chúng ta phải mặc quần áo dài tay, ngủ trong màn kể cả ban ngày, dùng bình xịt muỗi, hương chống muỗi, dùng kem xua muỗi, dùng màn che, màn tẩm hoá chất diệt muỗi. Cho người bị sốt xuất huyết nằm trong màn, tránh muỗi đốt.

Và một vấn đề khác nữa là chúng ta cũng cần phải thông những nước ao tù và phải xịt thuốc diệt những con lăng quăng (bọ gậy) mà tương lai nó sẽ biến thành muỗi.

Thì đó là những biện pháp, nhưng nếu mà những biện pháp đó mà thất bại, tức là vẫn có những trường hợp xuất hiện bệnh sốt xuất huyết ở con người  thì chúng ta có loại phòng thủ thứ hai, tức là làm sao đề phòng bệnh truyền từ người sang người.

    Chúng ta phải tránh tiếp xúc gần với người bệnh, và nếu có bổn phận phải lo cho bệnh nhân thì chúng ta phải đeo găng tay, phải đeo khẩu trang, rồi những loại gì dùng cho bệnh nhân, ví dụ ống hàn thử biểu hay kim chích, tất cả những bông băng, tất cả những loại đó đều phải được khử trùng.

    BS Nguyễn Quốc Quân

Muốn làm như thế thì chúng ta phải tránh tiếp xúc gần với người bệnh, và nếu có bổn phận phải lo cho bệnh nhân thì chúng ta phải đeo găng tay, phải đeo khẩu trang, rồi những loại gì dùng cho bệnh nhân, ví dụ ống hàn thử biểu hay kim chích, tất cả những bông băng, tất cả những loại đó đều phải được khử trùng. Và ngoài ra chúng ta phải tránh đụng chạm đặc biệt tới những dung dịch, những chất tiết ra từ cơ thể bệnh nhân, thí dụ như là nước tiểu, nước dải, hay là phân. Ngoài ra cũng tránh đụng chạm tới những vết thương, đến máu của người bệnh. Đó là những phương pháp mà chúng ta cần phải đề phòng.

Quỳnh Như : Quỳnh Như xin cảm ơn Bác Sĩ đã dành thời gian quý báu tham gia với chương trình "Sức Khoẻ và Đời Sống" hôm nay.

BS Nguyễn Quốc Quân : Vâng. Xin cảm ơn cô Quỳnh Như và xin kính chào quý thính giả của Đài .

Mục tiêu của chuyên mục “Sức Khỏe và Đời Sống” là đáp ứng nhu cầu mở rộng thông tin, tích lũy kiến thức y học của qúy vị, nên xin quý vị đừng ngại gửi cho chúng tôi những yêu cầu cung cấp thông tin để hỗ trợ qúy vị chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ. Chúng tôi sẽ mời các chuyên viên y tế trong ngoài nước giải đáp những thắc mắc đó của quý vị.   

Chương trình Sức Khoẻ và Đời Sống tuần này xin dừng ở đây. Cám ơn qúy vị đã lắng nghe và Quỳnh Như xin hẹn gặp lại quý vị vào tuần tới.  
Đăng nhập để trả lời
0