Văn học Nhật đang khủng hoảng
Trong những năm gần đây xuất khẩu văn hoá Nhật đang gia tăng. Trên thế giới áo kimono, truyện tranh manga lại được phổ biến rộng rãi, sự bàn luận về bản sắc và tính độc đáo của văn hoá Nhật đã trở thành dấu hiệu của phong độ trong các câu chuyện phòng trà, nhạc pop của Nhật Bản bắt đầu giữ vị trí hàng đầu trên các sân khấu ca nhạc thế giới… Nói tóm lại, cái gì của Nhật cũng rất dễ trở nên thời thượng.
Đồng thời, theo nhà văn nổi tiếng, giải thưởng Nobel văn học Oe Kendzaburo, ngay trong lòng nước Nhật đang diễn ra những điều kỳ quặc.
Oe cho rằng những câu chuyện quá dư thừa về đề tài bản sắc và tính độc đáo của văn hoá Nhật Bản phổ biến đến mức như vậy trong thời gian gần đây không phản ánh toàn bộ bức tranh muôn màu của nó. Để mô tả bức tranh đó cần một văn phong đặc biệt, chín chắn và rõ ràng, một bút pháp đúng đắn và chính xác mà theo ý kiến nhà văn, có thể bắt gặp rất hiếm hoi.
Mới đây Oe đã có một bài phát biểu riêng về đề tài này tại câu lạc bộ phóng viên nước ngoài ở Tokyo. Nhà văn trích dẫn hai nhà chính trị học Mỹ nổi tiếng vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước đã đưa ra một “công thức” phổ quát nào đó của nền văn hoá Nhật Bản hiện đại, khi khẳng định rằng nó chủ yếu bao gồm các cuốn truyện tranh và những cuộc tranh luận bất tận về bản sắc văn hoá Nhật Bản. Quả là nghịch lý, nhưng công thức này bám rễ được và cho đến nay không chỉ người nước ngoài, mà cả các học giả Nhật Bản cũng sử dụng nó một cách tích cực.
Oe khẳng định rằng quan điểm đó phù hợp với giai đoạn, khi Nhật Bản trải qua sự bùng nổ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay khi nền kinh tế đất nước “Mặt trời mọc” đang chứng kiến những ngày không mấy sáng sủa, thì cần phải tập cho thế hệ trẻ quen với ngôn ngữ viết của Nhật Bản và thế giới. Một số tác giả địa phương đã nhanh chóng chộp bắt được những mặt tích cực mà nền kinh tế “bong bóng xà phòng” mang lại cho họ và bắt tay vào việc “chế biến” những cuốn sách nông cạn, được viết bằng một ngôn ngữ thô sơ, chúng được tiêu thụ rất nhanh và đem lại cho các tác giả một món lợi nhuận không nhỏ.
Oe khẳng định rằng sự khủng hoảng của văn học Nhật đang diễn ra không chỉ bởi các công nghệ thông tin hiện đại lấn át nền văn học cổ truyền, mà còn bởi phần lớn các tác phẩm được viết bằng một ngôn ngữ nôm na, thay cho một bút pháp nghiêm túc, thích hợp hơn đối với giới trí thức và cho phép độc giả tư duy về những gì đã đọc.
Theo Oe, ở Nhật Bản hiện nay không có những tờ tạp chí văn học có uy tín. Phê bình văn học trở nên thô sơ hơn, với những luận chứng và kết luận ít được cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Sự thao túng các từ mượn của nước ngoài, từ viết tắt trong ngôn ngữ viết làm cho nó dễ hiểu hơn đối với độc giả đại chúng lứa tuổi thanh niên, nhưng lại bỏ rơi phần lớn các cư dân đứng tuổi của đất nước. Để mô tả những tình huống xung đột các nhà văn Nhật Bản hay sử dụng các câu nói phổ thông, dễ hiểu và ngữ pháp đơn giản, làm hỏng ngôn ngữ cổ điển Nhật Bản. ở những nơi trước đây người ta sử dụng các thủ pháp văn học khác nhau, đưa ra những sự kiện và luận chứng logic, thì hiện nay với mục đích thuyết phục độc giả người ta thường áp dụng lối “nói vo”. Còn nếu xuất hiện những mâu thuẫn không giải quyết nổi, thì tác giả đơn giản chỉ cách ly các nhân vật, đẩy độc giả vào tình thế ngơ ngác ù ù cạc cạc. Kết quả là tác phẩm trở nên khó hiểu, còn việc đọc sách không giúp độc giả suy ngẫm về những gì đã đọc. Lối “nói vo” chủ đề trong văn học Nhật hiện đại đang ảnh hưởng tới nền chính trị Nhật hiện nay. Oe cũng bày tỏ nỗi lo lắng thực sự về việc những xu hướng nói trên rốt cuộc có thể làm “xói mòn” tiềm năng trí tuệ của dân tộc Nhật Bản.
Theo nhà văn, đất nước ông đang chịu ảnh hưởng vô cùng to lớn của nền văn hoá phương Tây và đã phụ thuộc hoàn toàn vào nó, mà không biết lấy gì để thay thế. Như Oe Kendzaburo nhận xét, mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Nhật Bản hiện nay là văn hoá pop, nhưng Pokemon không thể bắt bạn đọc suy nghĩ…
(Báo văn nghệ)
Trong những năm gần đây xuất khẩu văn hoá Nhật đang gia tăng. Trên thế giới áo kimono, truyện tranh manga lại được phổ biến rộng rãi, sự bàn luận về bản sắc và tính độc đáo của văn hoá Nhật đã trở thành dấu hiệu của phong độ trong các câu chuyện phòng trà, nhạc pop của Nhật Bản bắt đầu giữ vị trí hàng đầu trên các sân khấu ca nhạc thế giới… Nói tóm lại, cái gì của Nhật cũng rất dễ trở nên thời thượng.
Đồng thời, theo nhà văn nổi tiếng, giải thưởng Nobel văn học Oe Kendzaburo, ngay trong lòng nước Nhật đang diễn ra những điều kỳ quặc.
Oe cho rằng những câu chuyện quá dư thừa về đề tài bản sắc và tính độc đáo của văn hoá Nhật Bản phổ biến đến mức như vậy trong thời gian gần đây không phản ánh toàn bộ bức tranh muôn màu của nó. Để mô tả bức tranh đó cần một văn phong đặc biệt, chín chắn và rõ ràng, một bút pháp đúng đắn và chính xác mà theo ý kiến nhà văn, có thể bắt gặp rất hiếm hoi.
Mới đây Oe đã có một bài phát biểu riêng về đề tài này tại câu lạc bộ phóng viên nước ngoài ở Tokyo. Nhà văn trích dẫn hai nhà chính trị học Mỹ nổi tiếng vào đầu những năm 90 của thế kỷ trước đã đưa ra một “công thức” phổ quát nào đó của nền văn hoá Nhật Bản hiện đại, khi khẳng định rằng nó chủ yếu bao gồm các cuốn truyện tranh và những cuộc tranh luận bất tận về bản sắc văn hoá Nhật Bản. Quả là nghịch lý, nhưng công thức này bám rễ được và cho đến nay không chỉ người nước ngoài, mà cả các học giả Nhật Bản cũng sử dụng nó một cách tích cực.
Oe khẳng định rằng quan điểm đó phù hợp với giai đoạn, khi Nhật Bản trải qua sự bùng nổ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay khi nền kinh tế đất nước “Mặt trời mọc” đang chứng kiến những ngày không mấy sáng sủa, thì cần phải tập cho thế hệ trẻ quen với ngôn ngữ viết của Nhật Bản và thế giới. Một số tác giả địa phương đã nhanh chóng chộp bắt được những mặt tích cực mà nền kinh tế “bong bóng xà phòng” mang lại cho họ và bắt tay vào việc “chế biến” những cuốn sách nông cạn, được viết bằng một ngôn ngữ thô sơ, chúng được tiêu thụ rất nhanh và đem lại cho các tác giả một món lợi nhuận không nhỏ.
Oe khẳng định rằng sự khủng hoảng của văn học Nhật đang diễn ra không chỉ bởi các công nghệ thông tin hiện đại lấn át nền văn học cổ truyền, mà còn bởi phần lớn các tác phẩm được viết bằng một ngôn ngữ nôm na, thay cho một bút pháp nghiêm túc, thích hợp hơn đối với giới trí thức và cho phép độc giả tư duy về những gì đã đọc.
Theo Oe, ở Nhật Bản hiện nay không có những tờ tạp chí văn học có uy tín. Phê bình văn học trở nên thô sơ hơn, với những luận chứng và kết luận ít được cân nhắc kỹ lưỡng hơn.
Sự thao túng các từ mượn của nước ngoài, từ viết tắt trong ngôn ngữ viết làm cho nó dễ hiểu hơn đối với độc giả đại chúng lứa tuổi thanh niên, nhưng lại bỏ rơi phần lớn các cư dân đứng tuổi của đất nước. Để mô tả những tình huống xung đột các nhà văn Nhật Bản hay sử dụng các câu nói phổ thông, dễ hiểu và ngữ pháp đơn giản, làm hỏng ngôn ngữ cổ điển Nhật Bản. ở những nơi trước đây người ta sử dụng các thủ pháp văn học khác nhau, đưa ra những sự kiện và luận chứng logic, thì hiện nay với mục đích thuyết phục độc giả người ta thường áp dụng lối “nói vo”. Còn nếu xuất hiện những mâu thuẫn không giải quyết nổi, thì tác giả đơn giản chỉ cách ly các nhân vật, đẩy độc giả vào tình thế ngơ ngác ù ù cạc cạc. Kết quả là tác phẩm trở nên khó hiểu, còn việc đọc sách không giúp độc giả suy ngẫm về những gì đã đọc. Lối “nói vo” chủ đề trong văn học Nhật hiện đại đang ảnh hưởng tới nền chính trị Nhật hiện nay. Oe cũng bày tỏ nỗi lo lắng thực sự về việc những xu hướng nói trên rốt cuộc có thể làm “xói mòn” tiềm năng trí tuệ của dân tộc Nhật Bản.
Theo nhà văn, đất nước ông đang chịu ảnh hưởng vô cùng to lớn của nền văn hoá phương Tây và đã phụ thuộc hoàn toàn vào nó, mà không biết lấy gì để thay thế. Như Oe Kendzaburo nhận xét, mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của Nhật Bản hiện nay là văn hoá pop, nhưng Pokemon không thể bắt bạn đọc suy nghĩ…
(Báo văn nghệ)
Love mickey,