Nguyễn Hoàng Phương, một hiện tượng trong đời sống văn hoá nước ta
Xuân Cang
Giáo sư Nguyễn Hoàng Phương là một hiện tượng trong đời sống văn hóa nước ta. Ông sinh ngày 27-3 -1927, mất ngày 24-3-2004, ba ngày trước kỷ niệm ngày sinh lần thứ 77. Trong kháng chiến chống Pháp, ông là đội viên Đội biệt động dân quân, sau đó là đội viên Đội Thanh niên tuyên truyền xung phong Quảng Nam - Đà Nẵng do nhà văn Nguyễn Văn Bổng làm đội trưởng. Rất mực thông minh, năm 1949 chàng thanh niên này được Chủ tịch ủy ban Kháng chiến Hành chính Liên khu V Trần Đình Tri đặc cách giới thiệu ra Bắc học. Chỉ trong một năm anh hoàn thành chương trình ba năm cấp Ba tức Trung học phổ thông ngày nay. Năm 1961, một đêm thức trắng từ sáu giờ chiều đến sáu giờ sáng hoàn thành bản Luận án Phó tiến sĩ bảo vệ tại Đại học Lômônôxốp - Mátxcơva. Sau những năm giảng dạy tại khoa Vật lý Đại học tổng hợp Hà Nội, ông dành tinh lực còn lại của đời mình vào sự nghiệp thứ hai mà có lẽ là thiên mệnh: nghiên cứu khám phá văn hóa tâm linh của phương Đông. Ông bắt đầu từ Trường sinh học và theo dõi hoạt động của các nhà ngoại cảm Việt Nam. Dư luận Hà Nội một thời xôn xao hiện tượng một giáo sư đại học giỏi khoa Toán - Vật lý lại lao vào nghiên cứu những vấn đề tâm linh. Ông biết rằng mình đã bước vào cuộc phiêu lưu khám phá một vấn đề của toàn nhân loại còn đầy bí ẩn và huyền diệu, một cuộc phiêu lưu đầy mạo hiểm. Nhưng ông không dừng lại. Ông viết sách Con người và Trường sinh học, Nhà xuất bản Đà Nẵng phát hành năm 1990. Cuốn sách viết dưới hình thức đối thoại giới thiệu một vấn đề mới mẻ và đầy hấp dẫn với bạn đọc Việt Nam: đời sống tâm linh của con người dưới ánh sáng của các thông tin thu thập trên thế giới. Từ Trường sinh học của phương Tây, ông xoay sang phương Đông và tìm đến với Kinh Dịch. Điều oái oăm là ông giỏi tiếng Nga, Pháp, Anh nhưng không biết Hán Nôm. Nhưng không sao, có cả một nền dịch học ở Việt Nam bắt đầu từ Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn đến Phan Bội Châu và nhiều nhà nghiên cứu như Ngô Tất Tố, sau này là Nguyễn Mạnh Bảo, Nguyễn Hiến Lê, Lê Văn Quán đã kịp thời chuyển ngữ ra quốc ngữ. Ông thường xuyên dự các buổi giảng Kinh Dịch của thầy Vũ Xuân Quang, một tay cự phách về Hán Nôm ở Hà Nội. Ông thực sự nhận thấy Kinh Dịch là một triết học tinh hoa của văn minh phương Đông, một lý thuyết hệ thống tối ưu bao gồm nhiều mặt cốt yếu (sinh học, y học, quy luật tâm - sinh - lý và nguyên tắc xử thế…) cho con người trong quan hệ với chính mình, với cộng đồng, với thiên nhiên... Sau hàng chục năm mài miệt cô đơn, tất nhiên có sự cộng tác và cổ vũ của bạn bè, ông cho ra đời bộ sách Tích hợp đa văn hóa Đông Tây cho một chiến lược giáo dục tương lai. Nhà xuất bản Giáo dục in hai lần vào năm 1995 và 1996, khổ 19 x 27 cm, lần trước hơn 800 trang, lần sau có bổ sung dày 1182 trang. Lần đầu tiên ở nước ta toàn bộ Kinh Dịch được trình bày và biểu diễn bằng một cấu trúc lô-gích của khoa học phương Tây, đặc biệt việc vận dụng Toán Tập mờ hiện đại của phương Tây để mô tả cấu trúc triết lý của văn minh phương Đông, biểu hiện một tư duy hệ thống hóa cặn kẽ, khám phá một phương pháp tiếp cận mới đối với triết cổ phương Đông của người thời nay. Những bạn đọc đầu tiên của bản thảo vi tính dày hơn 1000 trang A4 mang tên Minh Triết và Duy Lý còn được thấy Tám quẻ Dịch được trình bày trong bảng Đại số Tám chiều, một thuật toán cao cấp, hiện đại. Nhờ thuật toán đại số này, ông giải mã Kinh Dịch, phát hiện những sai lệch của Kinh Dịch do thất truyền qua nhiều nghìn năm, đồng thời khám phá những bài toán đa tiêu chuẩn của triết cổ phương Đông, phát triển và vận dụng nó trong thế kỷ mới và thiên niên kỷ mới. Qua các khám phá này ông cố gắng làm sáng tỏ Kinh Dịch là học thuyết siêu thống nhất tất cả các học thuyết nhân văn Đông Tây, là một lý thuyết Thiên - Địa - Nhân với các thiên cơ của nó, giúp chúng ta hiểu thêm về bản thể nhân loại của chúng ta. Một lý thuyết nối con người sống hòa hợp với thiên nhiên và hòa hợp với nhau. Một học thuyết hòa bình với các Nhất nguyên của nó. Một học thuyết tiên tri, cho chúng ta hiểu rõ đường đi nước bước của chúng ta, để tránh sai lầm trong tiến hóa.
Ông đặt vấn đề làm sao để mọi người rồi đây hiểu và vận dụng được Kinh Dịch. Muốn vậy, cần một sự uyên bác, và vì sự uyên bác này, cần phải tiến tới dạy Kinh Dịch ngay trong các trường tiểu học, trung học. “Một chiến lược giáo dục tương lai” theo ông, là ở chỗ này.
Đọc Nguyễn Hoàng Phương, chúng tôi những bạn đọc bình thường chưa đủ trình độ học vấn nhất định, thấy còn rất mờ mịt, khó hiểu và thấy vấn đề ông tiếp cận còn rất mênh mông, đề cập tới những vấn đề thuộc thiên niên kỷ thứ ba. Rất mênh mông nhưng lại thấy rất gần gũi vì tất cả những nhân tố sinh học có tính chất kỷ nguyên ấy lại tiềm tàng ngay trong các huyệt, các luân xa trong cơ thể chúng ta, vì con người là một “tiểu vũ trụ”. Gần gũi như câu tục ngữ ai giàu ba họ, ai khó ba đời lại chính là từ nguyên lý âm cực sinh dương, dương cực sinh âm, trong dương có âm, trong âm có dương. Tổ tiên ta đâu chỉ có đùa khi để lại câu ca: Ba cô đội gạo lên chùa/ Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư. Câu ca ấy cho thấy có một khả năng tiềm ẩn của con người: có một ma phương đồ nào đó, mà trước đây chúng ta gọi là bùa, có thể phát ra một thứ năng lượng nào đó, bắt đối phương phải tuân theo ý muốn của ta.
Thần tượng của Nguyễn Hoàng Phương là Anbe Anhxtanh và Galilê. Ông đã viết hai cuốn sách danh nhân về hai ngôi sao này. Ông bảo viết để học tập tính kiên nhẫn và lòng kiên cường của các bậc tiền bối này. Trong một bản thảo gần đây, ông nhắc lại một câu nói của Anbe Anhxtanh: Cảm xúc đẹp nhất và sâu xa nhất của con người là cảm xúc trước sự huyền bí. Chính cảm xúc này đã khiến cho khoa học chân chính nẩy nở. Những ai không còn cảm xúc đó, không còn biết ngạc nhiên và chỉ biết đứng ngẩn người ra vì sợ hãi, thì sống cũng như chết. Cảm thấy điều huyền bí mà con người không sao giải thích nổi, là vì nó chỉ biểu lộ ra khi mà khả năng ít ỏi đáng buồn của chúng ta chỉ hiểu được những hình thức thấp kém của cái quy luật cao siêu dưới vẻ đẹp rạng rỡ hơn hết. Chính sự biết đó và cảm xúc đó đã là nền tảng đích thực của tôn giáo.
Ông bảo ông tâm đắc với câu nói trên của Anbe Anhxtanh là vì chính ông đang đối diện với cái huyền bí.
Ông nói với bạn bè: Tư duy tôi được rèn luyện hàng chục năm trong lò khoa học toán - lý phương Tây, từ đó tôi đã lớn lên với một phong cách làm việc có phương pháp, chính xác rõ ràng. Nhưng tôi lại sinh ra ở trên mảnh đất phương Đông. Tinh hoa Đông phương, với cách suy nghĩ mềm dẻo, hương vị mờ ảo, bí ẩn của nó đã len lỏi vào hơi thở hàng ngày của tôi. Đó là những nguồn bổ sung lẫn nhau giúp tôi trong những định hướng và cách giải quyết vấn đề.
Tôi viết đến đây đúng vào lúc nhận được tin đột ngột giáo sư y học Tôn Thất Bách cũng vừa qua đời. Tôi lặng đi không viết tiếp được nữa. Giời đất đã gọi đi của chúng ta một lúc hai con người tài năng, hai nhân vật của một nền văn hóa, hai số phận khác nhau, một người cứu chữa cơ thể vật chất cho nhân dân, một người cứu gỡ đời sống tâm linh cho con người, một người về với đất thiêng liêng, một người làm ngọn lửa bay lên trời. Sao chúng ta mất mát nhiều quá thế này.
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Xuân Cang
Giáo sư Nguyễn Hoàng Phương là một hiện tượng trong đời sống văn hóa nước ta. Ông sinh ngày 27-3 -1927, mất ngày 24-3-2004, ba ngày trước kỷ niệm ngày sinh lần thứ 77. Trong kháng chiến chống Pháp, ông là đội viên Đội biệt động dân quân, sau đó là đội viên Đội Thanh niên tuyên truyền xung phong Quảng Nam - Đà Nẵng do nhà văn Nguyễn Văn Bổng làm đội trưởng. Rất mực thông minh, năm 1949 chàng thanh niên này được Chủ tịch ủy ban Kháng chiến Hành chính Liên khu V Trần Đình Tri đặc cách giới thiệu ra Bắc học. Chỉ trong một năm anh hoàn thành chương trình ba năm cấp Ba tức Trung học phổ thông ngày nay. Năm 1961, một đêm thức trắng từ sáu giờ chiều đến sáu giờ sáng hoàn thành bản Luận án Phó tiến sĩ bảo vệ tại Đại học Lômônôxốp - Mátxcơva. Sau những năm giảng dạy tại khoa Vật lý Đại học tổng hợp Hà Nội, ông dành tinh lực còn lại của đời mình vào sự nghiệp thứ hai mà có lẽ là thiên mệnh: nghiên cứu khám phá văn hóa tâm linh của phương Đông. Ông bắt đầu từ Trường sinh học và theo dõi hoạt động của các nhà ngoại cảm Việt Nam. Dư luận Hà Nội một thời xôn xao hiện tượng một giáo sư đại học giỏi khoa Toán - Vật lý lại lao vào nghiên cứu những vấn đề tâm linh. Ông biết rằng mình đã bước vào cuộc phiêu lưu khám phá một vấn đề của toàn nhân loại còn đầy bí ẩn và huyền diệu, một cuộc phiêu lưu đầy mạo hiểm. Nhưng ông không dừng lại. Ông viết sách Con người và Trường sinh học, Nhà xuất bản Đà Nẵng phát hành năm 1990. Cuốn sách viết dưới hình thức đối thoại giới thiệu một vấn đề mới mẻ và đầy hấp dẫn với bạn đọc Việt Nam: đời sống tâm linh của con người dưới ánh sáng của các thông tin thu thập trên thế giới. Từ Trường sinh học của phương Tây, ông xoay sang phương Đông và tìm đến với Kinh Dịch. Điều oái oăm là ông giỏi tiếng Nga, Pháp, Anh nhưng không biết Hán Nôm. Nhưng không sao, có cả một nền dịch học ở Việt Nam bắt đầu từ Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn đến Phan Bội Châu và nhiều nhà nghiên cứu như Ngô Tất Tố, sau này là Nguyễn Mạnh Bảo, Nguyễn Hiến Lê, Lê Văn Quán đã kịp thời chuyển ngữ ra quốc ngữ. Ông thường xuyên dự các buổi giảng Kinh Dịch của thầy Vũ Xuân Quang, một tay cự phách về Hán Nôm ở Hà Nội. Ông thực sự nhận thấy Kinh Dịch là một triết học tinh hoa của văn minh phương Đông, một lý thuyết hệ thống tối ưu bao gồm nhiều mặt cốt yếu (sinh học, y học, quy luật tâm - sinh - lý và nguyên tắc xử thế…) cho con người trong quan hệ với chính mình, với cộng đồng, với thiên nhiên... Sau hàng chục năm mài miệt cô đơn, tất nhiên có sự cộng tác và cổ vũ của bạn bè, ông cho ra đời bộ sách Tích hợp đa văn hóa Đông Tây cho một chiến lược giáo dục tương lai. Nhà xuất bản Giáo dục in hai lần vào năm 1995 và 1996, khổ 19 x 27 cm, lần trước hơn 800 trang, lần sau có bổ sung dày 1182 trang. Lần đầu tiên ở nước ta toàn bộ Kinh Dịch được trình bày và biểu diễn bằng một cấu trúc lô-gích của khoa học phương Tây, đặc biệt việc vận dụng Toán Tập mờ hiện đại của phương Tây để mô tả cấu trúc triết lý của văn minh phương Đông, biểu hiện một tư duy hệ thống hóa cặn kẽ, khám phá một phương pháp tiếp cận mới đối với triết cổ phương Đông của người thời nay. Những bạn đọc đầu tiên của bản thảo vi tính dày hơn 1000 trang A4 mang tên Minh Triết và Duy Lý còn được thấy Tám quẻ Dịch được trình bày trong bảng Đại số Tám chiều, một thuật toán cao cấp, hiện đại. Nhờ thuật toán đại số này, ông giải mã Kinh Dịch, phát hiện những sai lệch của Kinh Dịch do thất truyền qua nhiều nghìn năm, đồng thời khám phá những bài toán đa tiêu chuẩn của triết cổ phương Đông, phát triển và vận dụng nó trong thế kỷ mới và thiên niên kỷ mới. Qua các khám phá này ông cố gắng làm sáng tỏ Kinh Dịch là học thuyết siêu thống nhất tất cả các học thuyết nhân văn Đông Tây, là một lý thuyết Thiên - Địa - Nhân với các thiên cơ của nó, giúp chúng ta hiểu thêm về bản thể nhân loại của chúng ta. Một lý thuyết nối con người sống hòa hợp với thiên nhiên và hòa hợp với nhau. Một học thuyết hòa bình với các Nhất nguyên của nó. Một học thuyết tiên tri, cho chúng ta hiểu rõ đường đi nước bước của chúng ta, để tránh sai lầm trong tiến hóa.
Ông đặt vấn đề làm sao để mọi người rồi đây hiểu và vận dụng được Kinh Dịch. Muốn vậy, cần một sự uyên bác, và vì sự uyên bác này, cần phải tiến tới dạy Kinh Dịch ngay trong các trường tiểu học, trung học. “Một chiến lược giáo dục tương lai” theo ông, là ở chỗ này.
Đọc Nguyễn Hoàng Phương, chúng tôi những bạn đọc bình thường chưa đủ trình độ học vấn nhất định, thấy còn rất mờ mịt, khó hiểu và thấy vấn đề ông tiếp cận còn rất mênh mông, đề cập tới những vấn đề thuộc thiên niên kỷ thứ ba. Rất mênh mông nhưng lại thấy rất gần gũi vì tất cả những nhân tố sinh học có tính chất kỷ nguyên ấy lại tiềm tàng ngay trong các huyệt, các luân xa trong cơ thể chúng ta, vì con người là một “tiểu vũ trụ”. Gần gũi như câu tục ngữ ai giàu ba họ, ai khó ba đời lại chính là từ nguyên lý âm cực sinh dương, dương cực sinh âm, trong dương có âm, trong âm có dương. Tổ tiên ta đâu chỉ có đùa khi để lại câu ca: Ba cô đội gạo lên chùa/ Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư. Câu ca ấy cho thấy có một khả năng tiềm ẩn của con người: có một ma phương đồ nào đó, mà trước đây chúng ta gọi là bùa, có thể phát ra một thứ năng lượng nào đó, bắt đối phương phải tuân theo ý muốn của ta.
Thần tượng của Nguyễn Hoàng Phương là Anbe Anhxtanh và Galilê. Ông đã viết hai cuốn sách danh nhân về hai ngôi sao này. Ông bảo viết để học tập tính kiên nhẫn và lòng kiên cường của các bậc tiền bối này. Trong một bản thảo gần đây, ông nhắc lại một câu nói của Anbe Anhxtanh: Cảm xúc đẹp nhất và sâu xa nhất của con người là cảm xúc trước sự huyền bí. Chính cảm xúc này đã khiến cho khoa học chân chính nẩy nở. Những ai không còn cảm xúc đó, không còn biết ngạc nhiên và chỉ biết đứng ngẩn người ra vì sợ hãi, thì sống cũng như chết. Cảm thấy điều huyền bí mà con người không sao giải thích nổi, là vì nó chỉ biểu lộ ra khi mà khả năng ít ỏi đáng buồn của chúng ta chỉ hiểu được những hình thức thấp kém của cái quy luật cao siêu dưới vẻ đẹp rạng rỡ hơn hết. Chính sự biết đó và cảm xúc đó đã là nền tảng đích thực của tôn giáo.
Ông bảo ông tâm đắc với câu nói trên của Anbe Anhxtanh là vì chính ông đang đối diện với cái huyền bí.
Ông nói với bạn bè: Tư duy tôi được rèn luyện hàng chục năm trong lò khoa học toán - lý phương Tây, từ đó tôi đã lớn lên với một phong cách làm việc có phương pháp, chính xác rõ ràng. Nhưng tôi lại sinh ra ở trên mảnh đất phương Đông. Tinh hoa Đông phương, với cách suy nghĩ mềm dẻo, hương vị mờ ảo, bí ẩn của nó đã len lỏi vào hơi thở hàng ngày của tôi. Đó là những nguồn bổ sung lẫn nhau giúp tôi trong những định hướng và cách giải quyết vấn đề.
Tôi viết đến đây đúng vào lúc nhận được tin đột ngột giáo sư y học Tôn Thất Bách cũng vừa qua đời. Tôi lặng đi không viết tiếp được nữa. Giời đất đã gọi đi của chúng ta một lúc hai con người tài năng, hai nhân vật của một nền văn hóa, hai số phận khác nhau, một người cứu chữa cơ thể vật chất cho nhân dân, một người cứu gỡ đời sống tâm linh cho con người, một người về với đất thiêng liêng, một người làm ngọn lửa bay lên trời. Sao chúng ta mất mát nhiều quá thế này.
(Báo Văn nghệ Trẻ)
Love mickey,