Trong những năm gần đây cùng với các thành phố phát triển những kiến trúc nhà ở đô thị trở nên khép kín hơn. Xu hướng này đã tạo ra một dạng không gian nội thất mới, khác với không gian thoáng mở của sân vườn trước đây. Những bậu cửu sổ, những lan can cầu thanh trong nhà, những mảng tường trong phòng khách đang thiếu những chậu cây treo có hoa đẹp. Một trong những loại cây treo mới vừa có tính trang trí cao, vừa thích nghi tốt trong môi trường nội thất là các loài Má đào.
Má đào (Aeschynanthus) là một chi trong họ Thượng tiễn (Gesneriaceae), gồm các loài cây mọc bò hoặc rủ, có xuất xứ vùng Đông Nam Á. Cây có lá gần hình trứng, dày, nhẵn bóng, mọc đối, xếp gọn gàng trên thân cây. Dạng sinh trưởng của Má đào rất thích hợp trồng trong các chậu treo, cây mọc rủ xuống, tạo nét trang trí duyên dáng và đặc sắc.
 

 
Má đào ở Sa Pa - Lào Cai
 
Trong tự nhiên các loài Má đào mọc ở các vùng núi cao, rừng ẩm nguyên sinh còn ít có tác động của con người. Có thể gặp những đám Má đào che kín những phiến đá lớn bên Thác Bạc ở Sa Pa. Cũng có thể thấy những thân má đào đu đưa trên các thân cây mục đổ ngang đường trong rừng sương mù Đà lạt. Những đỉnh núi đá vôi miền Bắc như Cao Bằng, Hòa Bình cũng là nơi có nhiều loài Má đào lạ sinh sống.
 

Má đào ở Mộc Châu - Sơn La
 
Tùy theo loài mà hoa Má đào nở vào mùa xuân hoặc mùa thu. Nụ hoa ra ở các nách lá hoặc mọc thành chùm ở ngọn. Khi cây nở hoa cả chậu treo được trang điểm bằng nhiều ống hoa lớn, màu sắc tươi tắn với các chỉ nhị vàng vươn dài ngoài cánh hoa, rực rỡ như bộ lông của loài chim thiên đường. Với dạng hoa hình ống và màu sắc quyến rũ hoa Má đào được thụ phấn nhờ các loài chim nhỏ có mỏ dài, hút mật hoa.
 


Má đào ở thác Đambri - Lâm Đồng

Chào bác Minh Xuân,
Hôm nọ NTN mới ao uớc được đi dạo trong rừng VN ,thì nay thấy bác mở topic  này , NTN thích lắm !
Cảm ơn bác nhiều.Chúc bác mau  xây được 1 khu rừng thật...hoành tráng và thật VN !
Bác nhớ nói về cây  rừng và chuyện của rừng nữa, cho thêm phần..hấp dẫn nha bác. ( Oops ! NTN lại... <được voi đòi tiên > rồi ! )
 NTN

TN xin chúc mừng căn nhà mới của anh Minh Xuân, chủ đề rất hay và thể nào cũng có nhiều bạn góp sức cùng trau đổi với anh ! Không biết hình ảnh ở đây có thể sưu tầm được hay phải tự chụp như ở phần nhiếp ảnh vậy anh ?

@Tóc Nâu: bạn cứ đăng tự nhiên, không cần phải ảnh tự chụp đâu. Miễn là hợp chủ đề "cây rừng làm cảnh", nghĩa là giới thiệu những loại cây còn ít được thuần dưỡng và phổ biến.
@tn nguyen: nếu bạn muốn "du lịch" trong rừng Việt Nam thì mời xem bên Ảnh tự chụp, mục "Cây, cảnh làm rừng" thì nhiều ảnh hơn ở đây. Còn muốn nghe chuyện thì Minh Xuân xin kể vài chuyện lâm nghiệp.
 
Đồi thông năm mộ
Lần đó Minh Xuân đi khu bảo tồn thiên nhiên Phước Bình, leo đỉnh Bì Đúp từ phía Ninh Thuận. Bì Đúp là ngọn núi cao nhất Lâm Đồng, hiện nay đã có đường mở xuyên từ Đà Lạt sang Khánh Hòa. Nhưng những năm đó đây là khu rất hoang vu. Đoàn đi có 5 người, gồm 3 cán bộ, 2 thổ dân và 2 con chó dẫn đường. Từ chân núi leo đến đỉnh mất gần 12 tiếng mới đến nơi. Khu rừng thông nằm trên dông núi bằng phẳng, yên ắng rất đẹp. Đoàn cắm trại, mắc võng nằm.
Tối đến uống rượu, nhưng vì đựng nhầm vào can dầu nên rượu có mùi dầu. Uống xong cả đoàn say, nằm hát: “Người Vân Kiều tấm lòng trong trắng, như cánh hoa xinh đẹp giữa rừng ...”. Chẳng là trong đoàn có anh người Quảng Bình, đã từng sống ở làng Vân Kiều.
Sáng sớm hôm sau khi đi rửa mặt ven suối thấy có bụi nấm lớn mọc trên thân cây nên hái về để xem. Không ngờ một bác dân tộc thấy nấm liền thả thử 2 cây vào nồi mỳ chung. Mọi người ăn không nghi ngờ gì vì đang rất háo rau sau một ngày leo núi. Anh người Quảng Bình còn ăn nguyên một cây nấm đã luộc trong nồi.
Ăn xong mọi người bắt đầu đi vào rừng xem cây. Trên một thân cây Thông năm lá thấy có một loài Má đào mọc bám (xem ảnh). Vừa chụp ảnh cây Má đào này thì thấy người nôn nao. Thế rồi bắt đầu nôn, nôn hết trong bụng không còn gì cả. Đầu óc quay cuồng. Uống nước vào là nôn tiếp. Lúc đó mới biết ăn phải nấm độc. Mấy con chó đi theo ăn chỗ nôn ra của người một lúc cũng thấy nôn nốt. Bị nặng nhất là anh người Quảng Bình vì ăn cả cây nấm và anh là người nhỏ bé nhất đoàn.

 

Má đào ở Phước Bình - Ninh Thuận
 

Cả đoàn nhổ trại, lê từng bước xuống núi, khó nhọc vô cùng. Ai cũng biết nếu ở lại thì cũng chẳng thể mong có người đến cứu vì đây là đỉnh núi, cách làng cả ngày đi bộ. Dọc đường thấy có vũng nước mưa nào là vục mặt vào mà uống, dấp nước vào khăn mà lau. Cứ như vậy xuống đến lưng núi thì người toát hết mô hôi, cũng đỡ được phần nào.
Lại gặp một đoàn đi tìm trầm hương. Trầm hương thường mọc ở lưng núi. Những người tìm được cây trầm thường đào cả cây để tận thu trầm ở gốc. Mọi người xúm lại xin đoàn tìm trầm ít nước chanh và đường uống cho giã độc của nấm.
Khi tụt được xuống chân núi, về đến làng, trời đã tối. Chất độc cũng thoát hết qua mồ hôi, người khỏe lại. Thật may mắn là không ai bị sao. Chỉ thiếu chút nữa là đồi thông năm lá Bì Đúp thành Đồi thông năm mộ .
Còn đây là ảnh con chó hôm đó. Gốc cây bị đào là để lấy trầm.
 


 

Bác MX ơi,
Chuyện rừng của bác rất...gây cấn , đọc đến đoạn < bác người dân tộc thả 2 cây nấm vào nồi mì chung> NTN...hết hồn !. Đến khi biết mọi người  đã cố sức xuống đến chân núi và bình an thì NTN mới... thở phào !
Nên thấy ảnh chú chó sao dễ thương quá , hình như chú..đang cười và nói <  Hên thiệt là hên ! Em với chủ em..chưa sao ! >
( Chứ nếu < có sao > thì chắc bây giờ NTN và mọi người hết được nghe kể chuyện rừng rồi ! ).
 Dây Má đào và những hình ảnh bác lồng vào câu chuyện đã trở nên rất sinh động.
Cảm ơn bác , chúc bác 1 cuối tuần an vui với những hồi tưởng về  rừng thật đẹp...
NTN

Cảm ơn bạn tn nguyen đã nghe chuyện. Về chuyện này Minh Xuân có làm thơ như sau:
Đèo Ngoạn Mục* tụt nhanh xe máy
Khu Phước Bình rảo bước chân đi
Đồi thông năm mộ sá gì
Ăn cây nấm độc gian nguy bao phần.
*Lần đó Minh Xuân vào Phước Bình bằng xe máy từ Đà Lạt theo đường đèo Ngoạn Mục (đường đi Ninh Thuận).
 
Xin đăng thêm ảnh về Má đào ở Lâm Đồng. Đây là cây Má đào màu đỏ hồng, gặp trên đỉnh Brian, ở Di Linh (đỉnh núi gần sân bay Liên Khương).
 

Bác MX ơi,
 Đi rừng kiểu <bụi  > như bác kể thì mới đúng là đi rừng chứ !
NTN nghĩ là những <băng rừng lội suối > ,cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng ,khi còn trẻ tuy có gian nan vất vả thật đấy nhưng sẽ làm cuộc đời mình phong phú và  mang nhiều màu sắc hơn...
Bác làm thơ đọc thấm lắm ! Và kể chuyện cũng.. rất thơ  ! Đoạn cả đoàn say , hát < Người Vân kiều tấm lòng trong trắng...> NTN nghe rất quen , dù NTN xa VN..hơn 20 năm rồi nên NTN xin kể chuyện này  ( vì NTN chẳng có chuyện rừng để tặng lại bác  !) 
 Hồi  còn..nhỏ, ở VN , cuối năm lớp dàn dựng  màn hợp xướng , bắt xếp hàng  tập hát hoài , một hôm đang hát  thì nghe <Rầm ! > như cây ngã. Nhìn lại thì đó là cô bạn tròn triạ < mau lớn > nhất tổ ,mệt quá  nên té xĩu.. đập mặt xuống đất bể môi ! Kết quả là NTN vì nhỏ nhắn nên được  các anh chị trong tổ bắt cùng leo lên chiếc xích lô đưa cô đến BV khâu  môi lại ! Và bài hát hôm ấy hình như là bài < Quãng bình quê ta ơi > mà bác nhắc tới đấy ! !.
Dây Má đào ,  NTN thấy cũng quen lắm nhưng không nhớ rõ.Có 1 loại hoa  màu cam tên Golden fish ,dây lá  và  hoa hơi na ná, để khi nào tìm được hình ,NTN  sẽ gửi bác thẩm định. 
NTN

Trích đoạn: tn nguyen

Bác MX ơi,
Đi rừng kiểu <bụi  > như bác kể thì mới đúng là đi rừng chứ !
NTN nghĩ là những <băng rừng lội suối > ,cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng ,khi còn trẻ tuy có gian nan vất vả thật đấy nhưng sẽ làm cuộc đời mình phong phú và  mang nhiều màu sắc hơn...
Bác làm thơ đọc thấm lắm ! Và kể chuyện cũng.. rất thơ  ! Đoạn cả đoàn say , hát < Người Vân kiều tấm lòng trong trắng...> NTN nghe rất quen , dù NTN xa VN..hơn 20 năm rồi nên NTN xin kể chuyện này  ( vì NTN chẳng có chuyện rừng để tặng lại bác  !) 
Hồi  còn..nhỏ, ở VN , cuối năm lớp dàn dựng  màn hợp xướng , bắt xếp hàng  tập hát hoài , một hôm đang hát  thì nghe <Rầm ! > như cây ngã. Nhìn lại thì đó là cô bạn tròn triạ < mau lớn > nhất tổ ,mệt quá  nên té xĩu.. đập mặt xuống đất bể môi ! Kết quả là NTN vì nhỏ nhắn nên được  các anh chị trong tổ bắt cùng leo lên chiếc xích lô đưa cô đến BV khâu  môi lại ! Và bài hát hôm ấy hình như là bài < Quãng bình quê ta ơi > mà bác nhắc tới đấy ! !.
Dây Má đào ,  NTN thấy cũng quen lắm nhưng không nhớ rõ.Có 1 loại hoa  màu cam tên Golden fish ,dây lá  và  hoa hơi na ná, để khi nào tìm được hình ,NTN  sẽ gửi bác thẩm định. 
NTN

Hát "Quảng Bình quê ta ơi" gì mà đến nỗi ngất xỉu . Chắc là do đoạn hò: "Khoai khoai, toàn khoai" ("Khoan khoan họ khoan") . Quảng Bình nổi tiếng bởi khoai lang ngon mà.
Còn bài hát hôm ở đỉnh Bì Đúp là bài "Rừng xanh vang tiếng Ta lư": "Người Vân Kiều tấm lòng trong trắng, như cánh hoa xinh đẹp giữa rừng, bão tố cây rung mà lòng không lay...". Vân Kiều là người dân tộc ít người ở phía Tây Quảng Bình, khá sâu trong rừng. Ở đây có tục khi tiếp đón khách thì cử 2 cô gái trẻ đẹp nhất làng ngôi hai bên mời rượu khách. Và cần nhớ là quần áo của các cô Vân Kiều này rất "thiếu vải" , theo đúng nghĩa của từ, vì trong rừng làm gì có vải.

aeschynanthus fulgens:

  ...Hi bác MX,
Khi nảy NTN nói nhầm tên loại hoa, không phải Goldfish(NTN gõ thành Golden fish!) mà là Lipstick.
Nhìn kỹ thì hoa <Son môi> của NTN đúng là hoa <Má đào> của bác rồi (2 tên đều... đậm đà như nhau!)
NTN post hình lên cho bác xem đây, ở Canada có bán, thảo nào NTN thấy quen quen.
NTN

Trích đoạn: tn nguyen

  ...Hi bác MX,
Khi nảy NTN nói nhầm tên loại hoa, không phải Goldfish(NTN gõ thành Golden fish!) mà là Lipstick.
Nhìn kỹ thì hoa <Son môi> của NTN đúng là hoa <Má đào> của bác rồi (2 tên đều... đậm đà như nhau!)
NTN post hình lên cho bác xem đây, ở Canada có bán, thảo nào NTN thấy quen quen.
NTN

aeschynanthus

Má đào đúng là có tên tây là Lipstick plant. Nhưng Lipstick plant thì không phải chỉ có Má đào .
Chi Má đào (Aeschynanthus) là một chi cây sống phụ sinh ở vùng Đông Nam Á. Chi này đã được người Âu Mỹ đem về làm cảnh đã khá lâu. Trong khi chính người dân ở Đông Nam Á lại không trồng phổ biến. Lý do là như đã nói trong đầu trang: không gian làm cảnh ở Đông Nam Á trước đây là không gian thoáng mở, không phải là nhà kính như Âu Mỹ. Do vậy những cây nhỏ, trồng trong phòng có rất ít. Hơn nữa Má đào là cây có nguồn gốc tuy là cận nhiệt đới nhưng ở vùng núi cao. Nếu trông ra nắng nóng sẽ chết.
Thời buổi bây giờ đã khác. Ở Việt Nam cũng đã dùng điều hoà, nhà cao tầng. Cây nội thất do đó có điều kiện phát triển. Trong lúc trong rừng Việt Nam có hàng chục loại Má đào thì tội gì phải đi nhập giống từ Âu Mỹ về? Mấy loài Má đào của Việt Nam còn đẹp và độc đáo hơn những loài đã được trồng cảnh từ lâu của Âu Mỹ.
Loại Lipstick plant thứ hai thuộc chi Columnea. Chi này có nguồn gốc từ châu Mỹ. 2 tấm ảnh trên của tn nguyen là Má đào châu Á (Aesschynanthuss), với lá cây to. Ảnh cuối là Má đào châu Mỹ (Columnea), lá nhỏ.
 

Minh Xuân xin đăng tiếp một số ảnh Má đào (Aeschynanthus) của Việt Nam.
 

Cây này có nguồn gốc từ núi đá vôi Cao Bằng, nhưng chụp trong vườn nhà.
 

Má đào ở Văn Bàn - Lào Cai
 

Má đào trắng ở Yên Minh - Hà Giang

Xin chào chủ sơn trang Minh Xuân. Ra đón SĐ đi! Rừng lớn sợ quá đi mất thôi! Có con gì giống con chó sói quá, cứu! cứu! Chời! khách ntn tới còn sớm hơn, đem hoa rừng đẹp ác liệt ghê! Minh Xuân biết cây gì đây hông?

Cây knia đó, còn đây là trái knia

Rất mừng chào đón sen dat tới "sơn trang". "Chó sói" nhà này cũng hiền thôi .
Quả Knia trông ngon mắt quá. Không biết có ăn được không?
 
Bây giờ để bắt đầu một loại "cây rừng làm cảnh" mới, Minh Xuân có một cây cảnh mọc trong nhà, mang ra nhờ hỏi các bạn cho biết tên họ cây này:
 

Chào Minh Xuân!
Mạng chậm quá! Trái kơnia ăn được chứ , hạt ăn sống hay rang giã ra ăn như mè hay đậu phụng hoặc ép lấy dầu.Tên khoa học của nó là Irvingia malayana.
Cho phép SĐ góp ý xíu nha! Theo SĐ nghĩ khi Minh Xuân làm topic về rừng thì phải có hệ thống. Vì rừng là vô vàn kỳ hoa dị thảo. Vậy thì phải chia ra làm nhiều tầng thượng tầng là cây gỗ mộc đại thụ,rồi  cây bụi, cây thân thảo,cây dây leo, hoa, nấm quyển bá, mình làm từ trên xuống hoặc từ dưới lên...SĐ góp ý vậy thôi chứ Minh Xuân thấy mình làm sao mà thích thì cũng được.

Cảm ơn góp ý của sen đất. Những Minh Xuân đâu có định xây "sơn trang". Chủ đề này là "Cây rừng làm cảnh", nghĩa là không phải chỉ tất cả cây rừng, mà để giới thiệu những cây rừng có thể dùng làm cảnh được. Tức là xây vườn cảnh chứ không phải xây trang trại. Mục đích sử dụng và tiêu khiển mới là mục đích chính. Còn về rừng thì đã có mục "Cây, cảnh làm rừng" ở bên nhà ảnh.
Minh Xuân mở chủ đề để mọi người cùng chơi cho vui thôi. Nên khuôn khổ cũng để thoải mái một chút. Ai có cây gì lạ xin cứ đem ra xem.

Trích đoạn: Minh Xuân



Bây giờ để bắt đầu một loại "cây rừng làm cảnh" mới, Minh Xuân có một cây cảnh mọc trong nhà, mang ra nhờ hỏi các bạn cho biết tên họ cây này:

Cây hoa kiểng trong nhà này có tên là La Violette Africaine, hoặc là Violette du Cap, SaintPaulia  đó anh Minh Xuân, nó rất dễ trồng và nếu thích ta chỉ cần cắt nhánh lá ( thật nhẹ tay vì cọng lá rất dễ bị bầm nát ) rồi đem cặm vào một lọ nước, để vào nơi có bóng mát và ấm nóng nó sẽ ra rễ khá nhanh ! Nếu không vẫn có thể cắt đi một phần cọng lá rồi lăn phần cắt vào lớp hormones d' enracinement , sau đó cắm vào đất trồng trực tiếp !

Nhân đây gởi nhà anh một chậu của TN cho vui mắt ! 

Hôm qua và suốt ngày hôm nay bận việc nhưng khi nào rảnh vô cũng không xong nên ra bây giờ có TN trả lời rồi tên khoa học của loài  hoa này đầy đủ là violet EK orchid tên việt có thể gọi là Tử la lan vì màu phổ biến là màu tím và trông như cánh bướm và là loại lan

Nếu Minh Xuân lấy cây là hoa rừng làm cảnh thì cũng vẫn nên xếp loại cho dễ nhìn và nhận biết

thêm vài hình nữa cho nhà ý quên "sơn trang" của Minh Xuân thêm lấp lánh

Trích đoạn: sen dat

Nếu Minh Xuân lấy cây là hoa rừng làm cảnh thì cũng vẫn nên xếp loại cho dễ nhìn và nhận biết

Minh Xuân muốn bắt đầu từ cái nhỏ trước, rồi mới đi bài bản. Dưới đây xin nêu ý kiến thế nào là "Cây rừng làm cảnh", trong hoàn cảnh ở Việt Nam.

Xứng danh cây cảnh

Cây rừng bao la nhưng không phải loài nào cũng thích hợp, xứng đáng làm cây cảnh. Loài được chọn phải là loài cây đẹp về hoa, về lá, về hình dạng mới có thể làm cảnh được. Không nên chọn những cây thường niên ngắn ngày vì những cây như vậy có lá mềm, cây không duy trì được lâu dài, phải bỏ đi sau khi trồng một năm. Tất nhiên trừ trường hợp sử dụng những loại cây này làm cảnh sân vườn một cách tạm thời.
Tuy nhiên cây đẹp chưa phải là tất cả. Những loài cây được lựa chọn phải là những loài còn chưa được phổ biến làm cảnh. Đối với các nước phương Tây nhu cầu trang trí nội thất là nhu cầu đã có từ lâu do điều kiện khí hậu lạnh, nhà ở kín. Do đó có thể dựa vào những loài cây tương tự trong cùng nhóm cây đã dùng làm cảnh ở các nước ôn đới, sẽ thích hợp cho làm cảnh nội thất ở nước ta. Điều này giúp cho lựa chọn cây trong cùng nhóm dễ dàng hơn vì giá trị trang trí của những loài tương tự đã được khẳng định.
Nhằm bảo tồn tài nguyên thực vật Việt Nam cần ưu tiên những loài cây hiếm, hoặc cây có nguy cơ bị đe dọa tuyệt chủng cao. Những loài này cũng là những loài có khả năng tạo nên một nguồn giống cây cảnh mới đặc sắc và độc đáo.
Một trong những yếu tố quyết định thành công việc thuần dưỡng cây rừng làm cảnh là khả năng nhân giống và nuôi trồng của loài phải không quá khó khăn. Với kỹ thuật hiện tại có nhiều loài có khả năng nhân giống rất hiệu quả, tạo khả năng sản xuất giống thương mại. Một số cải tiến trong kỹ thuật nuôi trồng cũng có cho phép trồng được những loài cây khó tính hơn trước. Vì thế có thể mở rộng hơn diện các loài cây rừng chọn làm cảnh.

Trích đoạn: Tóc nâu

Cây hoa kiểng trong nhà này có tên là La Violette Africaine, hoặc là Violette du Cap, SaintPaulia  đó anh Minh Xuân, nó rất dễ trồng và nếu thích ta chỉ cần cắt nhánh lá ( thật nhẹ tay vì cọng lá rất dễ bị bầm nát ) rồi đem cặm vào một lọ nước, để vào nơi có bóng mát và ấm nóng nó sẽ ra rễ khá nhanh ! Nếu không vẫn có thể cắt đi một phần cọng lá rồi lăn phần cắt vào lớp hormones d' enracinement , sau đó cắm vào đất trồng trực tiếp !

Nhân đây gởi nhà anh một chậu của TN cho vui mắt ! 

Tên cây thì mọi người kể đủ rồi. Nhưng Minh Xuân có hỏi không chỉ "tên" mà còn "họ" nữa . Họ của cây này là họ Thượng tiễn, hay họ Tai voi (Gesneriaceae), tức là cùng họ với những cây Má đào ở trên. Phải xem họ thì mới hiểu thứ tự các cây Minh Xuân giới thiệu ở đây.
Cây Saintpaulia này, cũng như Lipstick plant, đã được thuần dưỡng và làm cảnh từ lâu ở Âu Mỹ. Cây có nguồn gốc châu Phi (African violet). Tương tự như Má đào, những cây họ Thượng tiễn của Việt Nam có cũng không ít và tiền năng làm cảnh cũng chẳng kém gì những cây hiện đã làm cảnh ở Âu Mỹ. Xin giới thiệu kỹ về họ Thượng tiễn theo hướng này.

Họ Thượng tiễn (Gesneriaceae)

Không kể những cây Má đào mọc rủ và những loài mọc bụi, các loài Thượng tiễn thân thảo ngắn hình nơ với kích thước nhỏ là những loài có tiềm năng trang trí nội thất lớn do cả lá và hoa đều rất đặc sắc. Lá Thượng tiễn thường dày, có nhiều lông. Hoa chùm, hình ống với màu sắc và cấu trúc tinh tế. Các loài Thượng tiễn rất dễ ra hoa và hoa rất sai. Do có khả năng chịu được lạnh và tối nên cây thích hợp cho trang trí bày trong các phòng ở kín, có điều hòa.
Những loài Thượng tiễn chỉ mọc trên các đỉnh núi cao dưới lớp thảm mục hay trên vách đá ẩm của rừng nguyên sinh. Nếu leo núi mà chưa tới gần đỉnh sẽ không thể thấy được những cây Thượng tiễn xinh xắn, nhỏ nhắn với những chum hoa sai rực rỡ. Các dãy núi đá vôi Việt Nam là quê hương của nhiều loài Thượng tiễn lạ và đẹp. Số lượng các loài Thượng tiễn ở Việt Nam còn chưa được biết rõ, ước tính trên 30 loài khác nhau (không kể chi Má đào). Trong số đó có không ít loài đặc hữu hẹp và những loài chưa hề được định danh trên thế giới. Vì vậy Thượng tiễn là một trong những nguồn gen thiên nhiên với giá trị làm cảnh cao của nước ta còn chưa được sử dụng đến.
Giá trị của Thượng tiễn còn ở chỗ những loài này sinh trưởng nhanh và sớm ra hoa. Từ cây nhỏ đến lúc cây ra hoa nhiều loài chỉ mất 6-8 tháng. Một năm cây có thể cho vài vụ hoa. Cây ra hoa ít phụ thuộc vào thời vụ. Với những ưu điểm này Thượng tiễn là loại cây cảnh nội thất có tiềm năng thương mại cao.

Các loài Thượng tiễn ở Việt Nam
 
Một trong những chi Thượng tiễn có khả năng thuần dưỡng làm cảnh tốt là chi Khổ cử đại (Chirita). Đây là những cây mọc hình nơ hoặc có thân ngắn, lá dày. Hoa nhiều, hình ống, thường có màu tím, trắng.
 

Khổ cử đại Gemel (Chirita gemella). Chụp tại Vạn Linh - Lạng Sơn.
Lá cây có nhiều lông và vạch sọc. Nếu trồng trong chậu rộng cây mọc lan tỏa, tạo thành thảm hoa lá rất đẹp.
 

Khổ cử đại chụp tại Cao Bằng.
Cây thân ngắn, hoa tím. Trồng chậu cho hình dáng và hoa đẹp.

Thêm hình ảnh một số loài Khổ cử đại Việt Nam
 

Khổ cử đại nuôi trồng từ cây thu ở vùng núi đá Nghệ An.
 

Khổ cử đại ở Bắc Sơn - Lạng Sơn.
Các loài Khổ cử đại đẹp không chỉ nhờ hoa lớn, chùm, hình ống, mà còn do hình dáng cây gọn gàng và lá có màu sắc hấp dẫn.
 

Khổ cử đại ở Hạ Lang - Cao Bằng.

Trích đoạn: Tóc nâu

Cây hoa kiểng trong nhà này có tên là La Violette Africaine, hoặc là Violette du Cap, SaintPaulia  đó anh Minh Xuân, nó rất dễ trồng và nếu thích ta chỉ cần cắt nhánh lá ( thật nhẹ tay vì cọng lá rất dễ bị bầm nát ) rồi đem cặm vào một lọ nước, để vào nơi có bóng mát và ấm nóng nó sẽ ra rễ khá nhanh ! Nếu không vẫn có thể cắt đi một phần cọng lá rồi lăn phần cắt vào lớp hormones d' enracinement , sau đó cắm vào đất trồng trực tiếp !

 
Mọi người có vẻ không hứng với mấy cây Thượng tiễn rừng. Thôi để Minh Xuân chuyển sang cách nhân giống Thượng tiễn và những loài cây tương tự.
 
Nhân giống Thượng tiễn
 
Các loài Thượng tiễn là những loài cây rất dễ nhân giống. Có thể tạo giống từ bất kỳ phần nào của thân, lá, hoa hay hạt cây. Những loài có thân dài (như Má đào) có thể nhân giống bằng từng đoạn thân. Cắt từng đoạn thân ngắn khoảng 5-10 cm, tỉa bớt lá ở phần gốc, rồi giâm vào cát ẩm hoặc giá thể ẩm. Thường xuyên giữ độ ẩm không khí xung quanh cành giâm cao bằng cách phun nước hoặc đậy kín bằng ny lông trong. Giữ độ ẩm như vậy đến khi cành giâm đâm chồi mới thì mới dần dần bỏ ny lông và bớt tưới phun.
Những loài Thượng tiễn thân ngắn, lá dày có khả năng nhân giống độc đáo là nhân bằng lá. Nhân giống bằng lá là một việc làm rất thú vị. Lá Thượng tiễn để nguyên cả lá hoặc dùng dao sắc (dao cạo râu để tránh dập nát vết cắt) cắt thành từng mẩu nhỏ 3-4 cm rồi giâm vào trong cát và giữ ẩm (tương tự như giữ ẩm cho giâm cành ở trên). Sau 1-2 tháng từ các gân lá sẽ ra rễ và hình thành chồi mới. Đánh chuyển các chồi này vào chậu là đã có cây giống mới để trồng.


Tách nhánh và giâm lá Khổ cử đại Gemel.
 

Cây con hình thành từ lá giâm.
 

Cây lớn lên từ những lá giâm. Chú ý đất trồng rất nhiều mùn (màu đen) và cho trộn với đá dăm nhỏ cho thoáng và sạch đất.
 

Cây ra hoa.

Bài này viết để hướng dẫn Thanh Mai gieo hạt Sinningia.
 
Nhân giống Thượng tiễn bằng hạt

Thượng tiễn ra nhiều hoa và kết hạt khá dễ dàng. Trong tự nhiên hoa Thượng tiễn được thụ phấn bởi các loài côn trùng và chim chóc. Ví dụ ở hoa Má đào, phần gốc hoa có mật ngọt, hấp dẫn chim hút mật và giúp hoa thụ phấn.
Trong nuôi trồng để thúc đẩy hoa tạo quả có thể thụ phấn nhân tạo bằng cách lấy phấn hoa quệt vào đầu nhụy. Bằng cách này cũng có thể lai giữa các loài Thượng tiễn khác nhau. Sau khi thụ phấn vài ngày cây bắt đầu hình thành quả. Quả Thượng tiễn thường dài, mảnh, khi chín khô và nứt tách, giải phóng nhiều hạt nhỏ như hạt bụi. Cần thu quả khi quả bắt đầu khô và chưa nứt tách, để vào trong một phong bì giấy cho đến lúc quả tách hẳn, rơi hạt ra.
 

Quả Má đào trong tự nhiên
 
Đất để gieo hạt có thể mua các loại giá thể bán sẵn vì những loại đất này đã qua xử lý, ít mầm bệnh và hạt cây dại. Dùng chậu nông, rộng miệng để gieo vì cây con bé, rễ không ăn sâu.
Do hạt Thượng tiễn rất nhỏ nên cần trộn hạt với một ít cát để có thể gieo đều lên mặt đất. Khi gieo xong không cần phủ thêm đất lên trên chỗ đã gieo.
Sau khi gieo cần tưới thấm (nhúng chậu gieo vào chậu đựng nước cho nước thấm từ dưới lên) vì nếu tưới thẳng lên bề mặt hạt gieo sẽ trôi mất. Dùng ny lông trong, hoặc kính đậy chậu gieo lại để giữ ẩm cho bề mặt đất. Khoảng 1 tuần hạt sẽ nảy mầm. Sau khi hạt nảy mầm dần dần bỏ ny lông đậy ra và phun sương lên mặt chậu. 
Khi cây con đủ lớn có 2-3 cặp lá và mọc chậu gieo đã chật, có thể đánh cây sang chậu trồng như cây bình thường.

Mọi người có lẽ chán xem chủ đề Thượng tiễn rồi. Minh Xuân đăng nốt mấy ảnh Thượng tiễn rừng rồi sẽ chuyển loại khác để mọi người đỡ nhàm.
 

Raphiocarpus evardii
Các loài Thượng tiễn mọc trên núi đất có thân dài, mọc bụi chứ không còn hình nơ như những loài mọc trên đá.
 

Má đào trong tự nhiên mọc bám trên các thân cây gỗ. Ảnh chụp tại Pà Cò - Hòa Bình.
 

Một loài Thượng tiễn gặp ở khu vực Hòn Giao - Bì Đúp - Lâm Đồng.
 
Trên thế giới còn có cả hội chơi Thương tiễn, xuất bản tạp chí định kỳ riêng. Ai quan tâm có thể xem thêm:
http://www.gesneriadsociety.org/

Bài này nói về hoa lan chi Tóc... tiên .
 
Tóc tiên ba miền

Tóc tiên Nam (Holcoglossum amesianum) gặp chủ yếu trên các vùng núi của Lâm Đồng trong khu Cổng Trời và dãy Bì Đúp. Loài có lá ngắn nhưng mảnh hơn Tóc tiên Bắc. Hoa chùm đứng với màu trắng rất thuần khiết.