Ám ảnh một nỗi buồn trang trọng
Phạm Hồ Thu
Thế rồi cuối cùng ông đã ra đi! Ai đó bảo tôi rằng hãy viết gì đó về Huy Cận với câu hỏi rằng: “Bạn học được gì ở thơ Huy Cận?”. Tôi xin thưa ngay rằng: Thơ Huy Cận, đời Huy Cận có nhiều điều để học, để nói mãi không thôi, bởi ông là một trong vài tên tuổi ghi dấu ấn sâu sắc nhất trong nền thi ca xứ Việt thời chúng ta đang sống. Nhưng tôi yêu nhất ở ông, ấn tượng sâu sắc nhất về ông là ấn tượng về một nỗi buồn có thêm - một nỗi buồn sang trọng… Những câu thơ của ông vang lên ở đâu đó làm ta yêu theo, buồn theo, và nhớ mãi:
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng
(Tràng Giang)
Rồi: Sầu thu lên vút, song song/ Với cây hui quạnh, với lòng quạnh hiu/ (Ngậm ngùi); Rồi: Nghe trời nặng nặng, nghe ta buồn buồn/ Nghe đi rời rạc trong hồn/ Những chân xa vắng dặm mòn lẻ loi… (Buồn đêm mưa) v.v. và v.v…
Tất nhiên đặt vào hoàn cảnh mà ông và các nhà thơ mới xuất hiện, nỗi buồn là một tài sản chung của một thế hệ những người cầm bút lãng mạn, muốn bứt phá khỏi một thế giới đã quá chật chội, bế tắc, tìm đến thơ như nơi trú ngụ bình yên của tâm hồn, thì nỗi buồn của thơ Huy Cận không phải là riêng biệt, là đặc sắc. Nhưng đọc kĩ, đọc lâu, ta nhận ra một nỗi buồn mê hoặc bởi sự chân thành trong một khát vọng sống mãnh liệt - nói như nhà phê bình Hoài Thanh - Hoài Chân trong Thi nhân Việt Nam thì đó là: “Cái buồn Lửa thiêng là cái buồn toả ra từ đáy hồn một người cơ hồ không biết đến ngoại cảnh. Có người muốn làm thơ phải tìm những cảnh nên thơ. Huy Cận không thế. Nguồn thơ đã sẵn trong lòng, đời thi nhân không cần có nhiều chuyện. Huy Cận có lẽ đã sống một cuộc đời rất bình thường, nhưng người luôn lắng nghe mình sống để ghi lấy cái nhịp nhàng lặng lẽ của thế giới bên trong… Huy Cận đi lượm lặt những chút buồn rơi rác để rồi sáng tạo nên những vần thơ ảo não. Người đời sẽ ngạc nhiên vì không ngờ với một ít cát bụi tầm thường thi nhân lại có thể đúc thành bao nhiêu châu ngọc…”.
Trước Cách mạng tháng Tám, Huy Cận có Lửa thiêng và Vũ trụ ca. Ngay từ tập thơ trình làng Lửa thiêng, thi sĩ đã ghi dấu ấn trong lòng bạn đọc vì đã định hình được cả về giọng điệu và phong cách. Giọng điệu ấy, phong cách ấy xuất hiện ngay ở bài thơ đầu tiên - bài Chiều xưa: Buồn gieo theo gió veo hồ/ Đèo cao quán chật bến đò lau thưa/ Đồn xa quằn quại bóng cờ/ Phất phơ buồn tự thuở xưa thổi về…”. Đó là một nỗi buồn có sẵn trong tâm hồn thi nhân và cũng là nỗi buồn có sẵn trong tâm thức Việt. Và chính vì thế, không hiểu vì sao tôi tin rằng nhà thơ đã đi đúng cái con đường thi ca phải đi để đến được với nhiều tâm hồn, để từ một chàng thi sĩ khi xưa hay sầu lắm đến một nhà thơ biết vui buồn, luôn gắn bó, dấn thân với nhân dân mình, dân tộc mình, để có: Trời mỗi ngày lại sáng, Các vị La Hán chùa Tây Phương, Trò chuyện với Kim Tự Tháp ở Ai Cập… - Những tác phẩm mang chất nhân văn đa diện, hướng tới những vui buồn chung của nhân loại.
Huy Cận ra đi đã để lại hơn 30 tác phẩm, trong đó có gần 30 tập thơ, ghi dấu ấn hơn 60 năm cầm bút. Đã có hàng nghìn bài viết nói về ông và sẽ còn nhiều người viết, nghiên cứu về ông. Với riêng tôi, ông là một nỗi nhớ về một nỗi buồn vĩnh cửu cần thiết cho sự sẻ chia với mỗi tâm hồn mà thi ca hy vọng góp phần…
Hà Nội 20-2-2005
(Báo Văn nghệ trẻ)
Phạm Hồ Thu
Thế rồi cuối cùng ông đã ra đi! Ai đó bảo tôi rằng hãy viết gì đó về Huy Cận với câu hỏi rằng: “Bạn học được gì ở thơ Huy Cận?”. Tôi xin thưa ngay rằng: Thơ Huy Cận, đời Huy Cận có nhiều điều để học, để nói mãi không thôi, bởi ông là một trong vài tên tuổi ghi dấu ấn sâu sắc nhất trong nền thi ca xứ Việt thời chúng ta đang sống. Nhưng tôi yêu nhất ở ông, ấn tượng sâu sắc nhất về ông là ấn tượng về một nỗi buồn có thêm - một nỗi buồn sang trọng… Những câu thơ của ông vang lên ở đâu đó làm ta yêu theo, buồn theo, và nhớ mãi:
Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp
Con thuyền xuôi mái nước song song
Thuyền về nước lại sầu trăm ngả
Củi một cành khô lạc mấy dòng
(Tràng Giang)
Rồi: Sầu thu lên vút, song song/ Với cây hui quạnh, với lòng quạnh hiu/ (Ngậm ngùi); Rồi: Nghe trời nặng nặng, nghe ta buồn buồn/ Nghe đi rời rạc trong hồn/ Những chân xa vắng dặm mòn lẻ loi… (Buồn đêm mưa) v.v. và v.v…
Tất nhiên đặt vào hoàn cảnh mà ông và các nhà thơ mới xuất hiện, nỗi buồn là một tài sản chung của một thế hệ những người cầm bút lãng mạn, muốn bứt phá khỏi một thế giới đã quá chật chội, bế tắc, tìm đến thơ như nơi trú ngụ bình yên của tâm hồn, thì nỗi buồn của thơ Huy Cận không phải là riêng biệt, là đặc sắc. Nhưng đọc kĩ, đọc lâu, ta nhận ra một nỗi buồn mê hoặc bởi sự chân thành trong một khát vọng sống mãnh liệt - nói như nhà phê bình Hoài Thanh - Hoài Chân trong Thi nhân Việt Nam thì đó là: “Cái buồn Lửa thiêng là cái buồn toả ra từ đáy hồn một người cơ hồ không biết đến ngoại cảnh. Có người muốn làm thơ phải tìm những cảnh nên thơ. Huy Cận không thế. Nguồn thơ đã sẵn trong lòng, đời thi nhân không cần có nhiều chuyện. Huy Cận có lẽ đã sống một cuộc đời rất bình thường, nhưng người luôn lắng nghe mình sống để ghi lấy cái nhịp nhàng lặng lẽ của thế giới bên trong… Huy Cận đi lượm lặt những chút buồn rơi rác để rồi sáng tạo nên những vần thơ ảo não. Người đời sẽ ngạc nhiên vì không ngờ với một ít cát bụi tầm thường thi nhân lại có thể đúc thành bao nhiêu châu ngọc…”.
Trước Cách mạng tháng Tám, Huy Cận có Lửa thiêng và Vũ trụ ca. Ngay từ tập thơ trình làng Lửa thiêng, thi sĩ đã ghi dấu ấn trong lòng bạn đọc vì đã định hình được cả về giọng điệu và phong cách. Giọng điệu ấy, phong cách ấy xuất hiện ngay ở bài thơ đầu tiên - bài Chiều xưa: Buồn gieo theo gió veo hồ/ Đèo cao quán chật bến đò lau thưa/ Đồn xa quằn quại bóng cờ/ Phất phơ buồn tự thuở xưa thổi về…”. Đó là một nỗi buồn có sẵn trong tâm hồn thi nhân và cũng là nỗi buồn có sẵn trong tâm thức Việt. Và chính vì thế, không hiểu vì sao tôi tin rằng nhà thơ đã đi đúng cái con đường thi ca phải đi để đến được với nhiều tâm hồn, để từ một chàng thi sĩ khi xưa hay sầu lắm đến một nhà thơ biết vui buồn, luôn gắn bó, dấn thân với nhân dân mình, dân tộc mình, để có: Trời mỗi ngày lại sáng, Các vị La Hán chùa Tây Phương, Trò chuyện với Kim Tự Tháp ở Ai Cập… - Những tác phẩm mang chất nhân văn đa diện, hướng tới những vui buồn chung của nhân loại.
Huy Cận ra đi đã để lại hơn 30 tác phẩm, trong đó có gần 30 tập thơ, ghi dấu ấn hơn 60 năm cầm bút. Đã có hàng nghìn bài viết nói về ông và sẽ còn nhiều người viết, nghiên cứu về ông. Với riêng tôi, ông là một nỗi nhớ về một nỗi buồn vĩnh cửu cần thiết cho sự sẻ chia với mỗi tâm hồn mà thi ca hy vọng góp phần…
Hà Nội 20-2-2005
(Báo Văn nghệ trẻ)
Love mickey,