Xin chào anh Nguyễn Trọng Trí!
sweet bữa nay xí xọn tí khi đọc thắc mắc này của anh.
hiện tại, sweet đang ở VN và cũng có biết về lối viết i/y này. theo sweet biết, hồi xưa, (sweet chưa ra đời) thì đã có nhiều người thắc mắc về việc viết i hay y. đã có lúc người ta muốn chuyển tất cả chữ y thành i. kể cả chữ y trong chữ "Nguyễn". (?!) nhưng vì vấp phải quá nhiều chỉ trích, tranh cãi nên người ta đưa ra quy tắc là "chữ 'y' đứng một mình, ko theo nguyên âm khác, (nói cách khác, 'y' là nguyên âm đơn) thì chuyển thành 'i'. trên thực tế, khi y là nguyên âm đơn thì viết sao đọc cũng như nhau, nên người ta vẫn viết theo thói quen, thích sao viết vậy. còn về quy tắc chuyển y thành i thì vẫn chưa ổn. tiêu biểu như vần "yêu".
"Tôi yêu tyếng Vyệt" hay "Tôi iêu tiếng Việt" trông đều bất bình thường cả.

Thỉnh thoảng tôi thấy những cụm từ như: kỳ tài, lý do, kỷ niệm,... được viết đổi thành kì tài, lí do, kỉ niệm,.... Vì sao lại có lối viết chữ Việt Nam lạ lùng vậy? Trong hệ thống giáo dục trong nước hiện giờ, và những phương tiện truyền tin đại chúng có lối đánh vần quái lạ như vậy không?

ta cứ tạm chấp nhận quy tắc nêu trên thì "kỳ", "lý", "kỷ", ... đều thuộc diện chuyển thành "i" được. và những chữ này dễ dàng bắt gặp trên báo chí, thơ mới. thậm chí nhiều người còn viết "chú í, công ti, ma quỉ, ...". (chữ "quỉ" này thì sweet ko rõ đổi theo diện nào, nhưng nhiều người viết thế. Mong ai biết chỉ dùm)
cái vụ i/y này cãi đến nay vẫn chưa ngã ngũ. sweet hiểu biết ít, viết sai gì mọi người chỉ dùm hen.
TB: sweet thấy cái này cũng vui nè:
http://dactrung.net/baiviet/noidung.aspx?BaiID=%2b8g9sDoXNByD55V%2fAmYt1Q%3d%3d

Cám ơn sweet đã có câu trả lời, 1 phần nào đã giúp tôi hiểu thêm về hiện tượng kỳ quái này. Mấy chục năm dư trong đời, đọc rất nhiều sách vở trong cũng như ngoài nước, thỉnh thoảng thấy "kĩ sư", "mĩ thuật",....mỗi lần đọc qua cảm thấy chướng mắt vô cùng.   Nuốt không trôi nổi rồi.

Chào cả nhà
Về việc "i" hay "y" thì ngày nay các nhà ngôn ngữ học Việt Nam hầu như đã thống nhất cao về mặt quy tắc như sis Sweet đã nói, đó là:

1. Chữ I (Y) nếu đứng một mình hoặc chỉ ghép với một phụ âm duy nhất mà không đi kèm theo nguyên âm nào khác thì có thể dùng cả 2 (tức là cả i (gọi là i ngắn) và Y (gọi là i dài).

VD: mí mắt, mình với ta, Ví dụ (không dùng mý mắt, mỳnh với ta, vý dụ...)

2. Chữ I (Y) đứng giữa hai nguyên âm thì luôn là Y (Y dài)
VD: con thuyền, chữ huyền, quyên góp (không dùng: con thuiền, quiên góp)

3. Nếu I (Y) đứng cuối một từ và sau nguyên âm mà từ đó phát ra nhẹ thì luôn là I (i ngắn):

VD: Gặt hái, con trống con mái, con cái con đực, hài kịch,.. (không dùng gặt háy, con máy, con cáy, hày kịch...)

4. Và đương nhiên, nếu I (Y) đứng cuối một từ và sau nguyên âm nhưng khi nói cảm giác nghe nặng thì dùng Y (tức Y dài)

VD: con cáy, mắt hấp háy, máy bay, cay mũi (không dùng con cái (chỉ giống), hấp hái, mái bai, cai mũi...)

Nếu các anh chị, cô chú, đặc biệt là các bạn trẻ người Việt ở nước ngoài lâu thì có thể nhầm lẫn trong sử dụng Y - I. Đôi khi vấn đề này cũng gặp phải ở những bạn trẻ trong nước. Dân gian có câu "Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam" là vì lẽ đó.
Nếu có thể, các anh chị và các bạn nên tìm mua sách của GS. Diệp Quang Ban (GS. Diệp Quang Ban là chuyên gia hàng đầu về ngôn ngữ học Việt Nam) sẽ khắc phục được điều này.

Venus vốn không học về Ngữ Văn (Văn học) nên không hiểu thấu đáo về kết cấu ngữ pháp tiếng Việt nhưng vẫn muốn xí xọn chút với Sweet cho vui!
Chúc cả nhà vui vẻ cuối tuần nhé!

Chào Venus,
 
Còn như chữ "quy" trong câu đầu của trả lời của bạn thì sao? qui tắc hoặc quy tắc cũng đều chấp nhận được chứ?

Trích đoạn: Nguyen Trong Tri

Chào Venus,

Còn như chữ "quy" trong câu đầu của trả lời của bạn thì sao? qui tắc hoặc quy tắc cũng đều chấp nhận được chứ?


Chào bạn Nguyễn Trọng Trí!

Như venus đã nói ở trên:

1. Chữ I (Y) nếu đứng một mình hoặc chỉ ghép với một phụ âm duy nhất mà không đi kèm theo nguyên âm nào khác thì có thể dùng cả 2 (tức là cả i (gọi là i ngắn) và Y (gọi là i dài).

VD: mí mắt, mình với ta, Ví dụ (không dùng mý mắt, mỳnh với ta, vý dụ...)

và:

4. Và đương nhiên, nếu I (Y) đứng cuối một từ và sau nguyên âm nhưng khi nói cảm giác nghe nặng thì dùng Y (tức Y dài)

Cho nên bạn dùng "qui" hay "quy" đều được cả. Song lưu ý thêm, nếu bạn đọc từ đó lên mà có cảm giác nặn thì nó sẽ là Y (Y dài)!
Ủa mà....venus thử kêu tên bạn chút nhé!
Nguyễn Trọng Trý ới ời!

Bạn thấy nó có khác biệt với "Trí" không nhỉ?
__________
P/s: Venus xin lỗi cả nhà nhé! Hic hic "Tài hèn sức mọn" mà sao mình cứ muốn "Múa rìu qua mắt thợ" vậy không biết!