Trước khi hầu chuyện cùng các bạn về cái chuyện “rắc rối” của 2 chữ truyện và chuyện, TC xin đưọc mạn phép “vẽ” ra một cái chữ:

chữ này là tiếng Hán, khi phiên âm theo lối người Việt-Hán Việt- sẽ có ba âm khác nhau: truyền, truyện, và truyến. Theo HV Tự điển của Thiều Chửu chữ này được giải nghĩa như sau:

1 : Truyền. Ðem của người này mà trao cho kẻ kia là "truyền". Như "truyền vị" [傳位] truyền ngôi, "truyền đạo" [傳道] truyền đạo, v.v.
2 : Sai người bảo. Như "truyền kiến" [傳見] truyền cho vào yết kiến.
3 : Một âm là "truyện". Dạy bảo. Như "Xuân Thu Tả thị truyện" [春秋左氏傳] họ Tả giải nghĩa kinh Xuân Thu để dạy bảo người.
4 : Truyện ký. Như "Liệt nữ truyện" [列女傳] truyện các gái hiền.
5 : Một âm nữa là "truyến", nhà trạm. Nhà để đưa kẻ đi đón kẻ lại cũng gọi là truyến.

Từ thời xa xưa chỉ có một cái chữ này mà thôi. Cho cả chữ Hán lẫn chữ Nôm. Tại sao nói vậy? Vì trước khi tiếng Việt được La tinh hóa, tức là viết bằng mẫu tư a b c... như chúng ta bây giờ đang viết, các cụ ngày xưa chỉ biết “vẽ” có một chữ 傳 thôi. Khi “vẽ” như vậy thì cho dù ở miền nào, phát âm như thế nào, truyện hoặc chuyện hay thậm chí chiện, tziện... đi nữa cũng chỉ “vẽ” một chữ đó, không có chữ thứ hai. Nhưng từ khi chúng ta La-Tinh hóa tiếng Việt, thành chữ Quốc Ngữ bây giờ, thì bắt dầu nẩy sinh sự cố. Người nào phát âm TR thì đòi viết Truyện, ai phát âm CH thì nằng nặc đòi viết Chuyện.

Nhưng sẽ không có gì xẩy ra, nếu các cụ thời xưa, khoảng thế kỷ 19 khi chữ Quốc Ngữ bắt đầu phát triển mạnh, chấp nhận truyện và chuyện đồng nghĩa. Cả hai cùng chỉ một ý là : một cái gì đó được truyền từ người này tới người khác, thế hệ này sang thế hệ khác; qua sách vở, lời nói,( nghĩa 2 và 3 trong tự điển Thiều Chửu). Khi truyện và chuyện vào đến trong Nam, thì người Hòn Ngọc Viễn Đông, vốn phân biệt rõ ràng TR và CH, không chấp nhận chuyện hai từ trên là đồng nghĩa. Các vị mới đặt ra truyện là trên sách in, chuyện là ở lời kể cho nhau nghe. Vậy cũng được, người Nam Kỳ đã thông thái làm cho chữ nghĩa tiếng Việt tinh tế hơn cái ban đầu vay mượn ở tiếng Hán. Nhưng mọi chuyện không đơn giản như vậy, chẳng bao lâu khi kỹ thuật in ấn lan tràn, "Chuyện" lúc trước được kể nhau qua lời nói, nay được in thành sách. Chúng ta có Chuyện Cười, Chuyện Cà Kê, Chuyện Tình Kể Trước Lúc Rạng Đông... trên sách!, và chúng bắt đầu rối trí không biết khi nào nói chuyện, chuyện trò, chuyện vãn, và khi nào viết truyện, đọc truyện......

Trước khi hầu chuyện cùng các bạn về cái chuyện “rắc rối” của 2 chữ truyện và chuyện, TC xin đưọc mạn phép “vẽ” ra một cái chữ:

傳

Chào TC,

Cảm ơn TC đã có bài giải thích rõ ràng về 2 chữ "truyện" và "chuyện".

NH xin hỏi muốn thấy cái chữ mà TC "vẽ" ra... NH phải làm thế nào?

NH chỉ thấy 1 cái ô hình chữ nhật (đứng) thôi hà.

Xin cảm ơn TC trước. [sm=----.gif][sm=----------------.gif]

TB:

NH có download bảng chữ Hán-Nôm ở trang chủ của VNTQ, install rồi... mà không hiểu sao... cũng không đọc được các bài trong thư viện. Chỉ thấy toàn là "hình học không gian" !!!