<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc < Edited by: <b>Lai Boi Y</b> -- <b>8/16/2003 12:34:35 AM </b> >>
LE DIVORCE: Ly dị
Cao Thanh Tùng
Một phim có nội dung liên hệ tới nước Pháp, văn hoá Pháp, tập quán đời sống Pháp dễ khiến những khán giả nhậy cảm với chính trị tin rằng lúc nầy quan hệ Mỹ-Pháp, vốn đang xa cách nhau, cần phải được nối kết, ghi nhận những điểm chung, bắt tay nhau lại vì những điểm chung lâu đời ấy. Quyển truyện của nhà văn nữ Diane Johnson lấy bối cảnh Paris, nhưng không phải một Paris của " Notre Dame, Eiffel, Arc de Triomphe" dưới mắt khách du lịch. Đạo diễn nổi tiếng của những phim về phong thái, tập quán James Ivory cùng tham gia viết lại kịch bản quay với Ruth Prawer Jhabvala đã hợp tác thực hiện với Ismail Merchant (nổi tiếng với những phim về phong thái dưới bảng hiệu Merchant-Ivory) biến tiểu thuyết của Diane Johnson thành một truyện kịch trên màn ảnh. Đó là một tấn kịch có tình yêu, bội phản, ngoại tình, ly dị và án mạng. Tấn kịch ấy ở khu vực nào của đời sống cũng có. Nhưng ở giữa Paris, làm sao tránh khỏi những ý nghĩ về sự dị biệt văn hoá giữa ngườøi bản xứ và cư dân đến từ Mỹ, lập gia đình với người bản xứ.
Ly dị
Isabel Walker (Kate Hudson) đến Paris từ Santa Barbara (California) để thăm người em gái cùng mẹ khác cha Roxie (Naomi Watts) đang mang bầu đứa con kế. Roxie làm thơ, vợ một nghệ sĩ Pháp, trẻ, tên Charles-Henri (Melvil Poupaud) gia thế giàu có, con của mệnh phụ Suzanne de Persand (Leslie Caron). Đó cũng là lúc Charles -Henri ôm quần áo bỏ nhà, theo một phụ nữ Nga tên Magda. Chồng của Magda là một người Mỹ (Matthew Modine) theo dõi bên Charles-Henri, gặp Isabel, hăm doạ hai chị em Isabel-Roxie.
Charles-Henri mướn luật sư, làm hồ sơ ly dị Roxie. Lý do: " Tôi đã gặp tình yêu của đời tôi" . Roxie trước sau không đồng ý ly dị.
Tự do
Trong lúc đó, Isabel sống hồn nhiên, phóng khoáng và tự do, dan díu với người cậu chồng của em gái (tức em trai bà quả phụ Suzanne de Persand) lớn tuổi hơn mình nhiều. Người nầy tên Edgar (Thierry Lhermitte), bình luận viên trên truyền hình (mà Isabel chẳng hiểu ông ấy nói gì), nổi tiếng nhiều người tình, bắt đầu chuyện tình với quà tặng là một xách tay bằng da cá sấu của nhà Hermes (giá từ 6 ngàn đô la trở lên, thường được Grace Kelly cầm ở tay) và kết thúc bằng quà tặng khăn quàn cổ. Cái xách tay nầy cũng đã từng trao tặng cho Olivia Pace (Glenn Close), một thời là người tình của Edgar. Olivia Pace là một nữ thi sĩ từ Mỹ đến Paris sống, ra mắt sách, tác phẩm của văn thi sĩ nam nữ bản xứ, trong số đó có tác phẩm của Roxie, em gái của Isabel -người tình của Edgar trong hiện tại.
Trong số tác phẩm của Roxie được Olivia Pace giới thiệu trong những lần tập họp văn nghệ sĩ ra mắt sách, có hai câu thơ:
Giã biệt đời sống
Tức bắt đầu sống đời vĩnh viễn
Nữ thi sĩ Roxie (đang mang bầu) trong một dịp trò chuyện cùng chị, bộc bạch: " Khi yêu, sẽ không còn tự do, ngoại trừ tự do với cái chết."
Vợ và tình
Phải chăng đó là nội dung chính của một phim truyện mà các nhân vật quan hệ lòng vòng đã được thủ diễn bởi những nghệ sĩ rất tên tuổi của màn ảnh Mỹ và Pháp. Bỏ qua một bên những khác biệt văn hoá, tập quán và con người mà phim nêu bật một cách hóm hỉnh, hai nhân vật chị và em trong phim điển hình: thứ nhất,cho một tâm hồn " khi yêu, sẽ không còn tự do" , sẽ sống mối tình của mình với trách nhiệm và đạo đức (người em mang bầu trong truyện trước sau không chấp nhận ly dị); và thứ hai, cho kẻ như người chị, chấp nhận từ ngữ " người tình" gán cho mình, và chấp nhận thứ quan hệ của cuộc tình " anh thấy em thú vị và hi vọng em cũng thấy anh thú vị" , thế thôi. Sau đó, tới cái lúc tặng nàng cái khăn quàng: chấm hết một cuộc tình. Tự do, người ta đến với nhau; và cũng với tự do, người ta chấm dứt quan hệ cùng nhau.
Chủ ý của tác giả tiểu thuyết và của những nghệ sĩ làm phim có là điều vừa nêu?
Nghĩa là ca ngợi, tán dương " tự do" ? Xin dành cho khán giả khám phá.
Kịch
Đi xem Le Divorce là đi xem những diễn viên tên tuổi, khác nhau tuổi tác,
" chơi" kịch bên nhau một cách hào hứng. Các tên tuổi như Glenn Close (Mỹ), Leslie Caron (Pháp, khiến người viết bài nhớ cô gái hồn nhiên Fanny trong bộ ba cuốn phim phỏng theo các vở kịch của Marcel Pagnol chiếu ở Sai Gòn thời làm hocï trò). Bên cạnh các diễn viên chính còn các diễn viên tên tuổi khác trong những vai phụ: Stephen Fry trong vai một chuyên viên bảo tàng, vui tính và thượng lưu, Stockard Channing và Sam Waterston là mẹ ruột của Isabel và Roxie và làø cha dượng của một trong hai cô (tới Pháp gặp " chị xui" giải quyết chuyện đôi trẻ), Bebe Neuwirth quản thủ Viện bảo tàng và Matthew Modine người chồng ghen " mát mát" của người vợ Nga bị anh Charles-Henri " phỗng" mất.
Cuối phim, Roxie chạy bắn vào " hiện trường" , nơi người chồng " tìm được tình yêu" bỏ đi, tự tìm cái chết (?) " Tự do trong cái chết" ? Và Roxie xúc động tới độ giở dạ sắp đẻ luôn đứa con trong bụng, phải mang vào nhà thương. Đó là xen bất ngờ và căng thẳng nhất -và duy nhất- của phim. Phần dài nhất của cuốn phim 2 tiếng chiếu còn lại chỉ là những xen đối thoại, hiệu ăn, xa-lông ngôi nhà sang cảû và chỉ hấp dẫn những khán giả thích những mẫu đối thoại hào hứng bộc lộ cá tính (nửa Anh nửa Pháp, có phụ đề). Sự kiện? Những quan hệ con người của hai miền văn hoá khác biệt là " sự kiện" chính. Tặng bạn đọc một thí dụ: " Bên Pháp nầy sao mà khó khăn, rườm rà với luật pháp ly dị. Ở California chúng tôi, hoàn toàn khác." " Người Mỹ ư, quý vị không biết tình ái và không biết coi đó như chuyện giây lát."
Màn ảnh kết thúc phim của đạo diễn James Ivory: cái xách tay da cá sấu đắt tiền bay lơ lửng trên thành phố Paris chập chùng nhìn từ trên cao. Đó là cái xách tay biểu tượng cho tình ái " giây lát" trong " tự do" . Rất tiếc các nhân vật già trẻ trong truyện đã " nhận diện" cái xách tay từng tặng cho mình, và người đàn ông trong " tình ái tự do" kiểu ấy cứ lặp lại cái kiểu cách khởi đầu một cuộc tình mới cho một " mistress" mới.
Trên hết, hai " chị em" Kate Hudson (con gái Goldie Hawn ngoài đời) và Naomi Watts (người Anh, lớn ở Uùc, nổi tiếng trong " Mulholland Drive" và " The Ring" ) trong hai vai kịch trên màn ảnh lớn, " đóng" mà như " không
[image]local://upfiles/4/Ay73547.jpg[/image]
Cao Thanh Tùng
Một phim có nội dung liên hệ tới nước Pháp, văn hoá Pháp, tập quán đời sống Pháp dễ khiến những khán giả nhậy cảm với chính trị tin rằng lúc nầy quan hệ Mỹ-Pháp, vốn đang xa cách nhau, cần phải được nối kết, ghi nhận những điểm chung, bắt tay nhau lại vì những điểm chung lâu đời ấy. Quyển truyện của nhà văn nữ Diane Johnson lấy bối cảnh Paris, nhưng không phải một Paris của " Notre Dame, Eiffel, Arc de Triomphe" dưới mắt khách du lịch. Đạo diễn nổi tiếng của những phim về phong thái, tập quán James Ivory cùng tham gia viết lại kịch bản quay với Ruth Prawer Jhabvala đã hợp tác thực hiện với Ismail Merchant (nổi tiếng với những phim về phong thái dưới bảng hiệu Merchant-Ivory) biến tiểu thuyết của Diane Johnson thành một truyện kịch trên màn ảnh. Đó là một tấn kịch có tình yêu, bội phản, ngoại tình, ly dị và án mạng. Tấn kịch ấy ở khu vực nào của đời sống cũng có. Nhưng ở giữa Paris, làm sao tránh khỏi những ý nghĩ về sự dị biệt văn hoá giữa ngườøi bản xứ và cư dân đến từ Mỹ, lập gia đình với người bản xứ.
Ly dị
Isabel Walker (Kate Hudson) đến Paris từ Santa Barbara (California) để thăm người em gái cùng mẹ khác cha Roxie (Naomi Watts) đang mang bầu đứa con kế. Roxie làm thơ, vợ một nghệ sĩ Pháp, trẻ, tên Charles-Henri (Melvil Poupaud) gia thế giàu có, con của mệnh phụ Suzanne de Persand (Leslie Caron). Đó cũng là lúc Charles -Henri ôm quần áo bỏ nhà, theo một phụ nữ Nga tên Magda. Chồng của Magda là một người Mỹ (Matthew Modine) theo dõi bên Charles-Henri, gặp Isabel, hăm doạ hai chị em Isabel-Roxie.
Charles-Henri mướn luật sư, làm hồ sơ ly dị Roxie. Lý do: " Tôi đã gặp tình yêu của đời tôi" . Roxie trước sau không đồng ý ly dị.
Tự do
Trong lúc đó, Isabel sống hồn nhiên, phóng khoáng và tự do, dan díu với người cậu chồng của em gái (tức em trai bà quả phụ Suzanne de Persand) lớn tuổi hơn mình nhiều. Người nầy tên Edgar (Thierry Lhermitte), bình luận viên trên truyền hình (mà Isabel chẳng hiểu ông ấy nói gì), nổi tiếng nhiều người tình, bắt đầu chuyện tình với quà tặng là một xách tay bằng da cá sấu của nhà Hermes (giá từ 6 ngàn đô la trở lên, thường được Grace Kelly cầm ở tay) và kết thúc bằng quà tặng khăn quàn cổ. Cái xách tay nầy cũng đã từng trao tặng cho Olivia Pace (Glenn Close), một thời là người tình của Edgar. Olivia Pace là một nữ thi sĩ từ Mỹ đến Paris sống, ra mắt sách, tác phẩm của văn thi sĩ nam nữ bản xứ, trong số đó có tác phẩm của Roxie, em gái của Isabel -người tình của Edgar trong hiện tại.
Trong số tác phẩm của Roxie được Olivia Pace giới thiệu trong những lần tập họp văn nghệ sĩ ra mắt sách, có hai câu thơ:
Giã biệt đời sống
Tức bắt đầu sống đời vĩnh viễn
Nữ thi sĩ Roxie (đang mang bầu) trong một dịp trò chuyện cùng chị, bộc bạch: " Khi yêu, sẽ không còn tự do, ngoại trừ tự do với cái chết."
Vợ và tình
Phải chăng đó là nội dung chính của một phim truyện mà các nhân vật quan hệ lòng vòng đã được thủ diễn bởi những nghệ sĩ rất tên tuổi của màn ảnh Mỹ và Pháp. Bỏ qua một bên những khác biệt văn hoá, tập quán và con người mà phim nêu bật một cách hóm hỉnh, hai nhân vật chị và em trong phim điển hình: thứ nhất,cho một tâm hồn " khi yêu, sẽ không còn tự do" , sẽ sống mối tình của mình với trách nhiệm và đạo đức (người em mang bầu trong truyện trước sau không chấp nhận ly dị); và thứ hai, cho kẻ như người chị, chấp nhận từ ngữ " người tình" gán cho mình, và chấp nhận thứ quan hệ của cuộc tình " anh thấy em thú vị và hi vọng em cũng thấy anh thú vị" , thế thôi. Sau đó, tới cái lúc tặng nàng cái khăn quàng: chấm hết một cuộc tình. Tự do, người ta đến với nhau; và cũng với tự do, người ta chấm dứt quan hệ cùng nhau.
Chủ ý của tác giả tiểu thuyết và của những nghệ sĩ làm phim có là điều vừa nêu?
Nghĩa là ca ngợi, tán dương " tự do" ? Xin dành cho khán giả khám phá.
Kịch
Đi xem Le Divorce là đi xem những diễn viên tên tuổi, khác nhau tuổi tác,
" chơi" kịch bên nhau một cách hào hứng. Các tên tuổi như Glenn Close (Mỹ), Leslie Caron (Pháp, khiến người viết bài nhớ cô gái hồn nhiên Fanny trong bộ ba cuốn phim phỏng theo các vở kịch của Marcel Pagnol chiếu ở Sai Gòn thời làm hocï trò). Bên cạnh các diễn viên chính còn các diễn viên tên tuổi khác trong những vai phụ: Stephen Fry trong vai một chuyên viên bảo tàng, vui tính và thượng lưu, Stockard Channing và Sam Waterston là mẹ ruột của Isabel và Roxie và làø cha dượng của một trong hai cô (tới Pháp gặp " chị xui" giải quyết chuyện đôi trẻ), Bebe Neuwirth quản thủ Viện bảo tàng và Matthew Modine người chồng ghen " mát mát" của người vợ Nga bị anh Charles-Henri " phỗng" mất.
Cuối phim, Roxie chạy bắn vào " hiện trường" , nơi người chồng " tìm được tình yêu" bỏ đi, tự tìm cái chết (?) " Tự do trong cái chết" ? Và Roxie xúc động tới độ giở dạ sắp đẻ luôn đứa con trong bụng, phải mang vào nhà thương. Đó là xen bất ngờ và căng thẳng nhất -và duy nhất- của phim. Phần dài nhất của cuốn phim 2 tiếng chiếu còn lại chỉ là những xen đối thoại, hiệu ăn, xa-lông ngôi nhà sang cảû và chỉ hấp dẫn những khán giả thích những mẫu đối thoại hào hứng bộc lộ cá tính (nửa Anh nửa Pháp, có phụ đề). Sự kiện? Những quan hệ con người của hai miền văn hoá khác biệt là " sự kiện" chính. Tặng bạn đọc một thí dụ: " Bên Pháp nầy sao mà khó khăn, rườm rà với luật pháp ly dị. Ở California chúng tôi, hoàn toàn khác." " Người Mỹ ư, quý vị không biết tình ái và không biết coi đó như chuyện giây lát."
Màn ảnh kết thúc phim của đạo diễn James Ivory: cái xách tay da cá sấu đắt tiền bay lơ lửng trên thành phố Paris chập chùng nhìn từ trên cao. Đó là cái xách tay biểu tượng cho tình ái " giây lát" trong " tự do" . Rất tiếc các nhân vật già trẻ trong truyện đã " nhận diện" cái xách tay từng tặng cho mình, và người đàn ông trong " tình ái tự do" kiểu ấy cứ lặp lại cái kiểu cách khởi đầu một cuộc tình mới cho một " mistress" mới.
Trên hết, hai " chị em" Kate Hudson (con gái Goldie Hawn ngoài đời) và Naomi Watts (người Anh, lớn ở Uùc, nổi tiếng trong " Mulholland Drive" và " The Ring" ) trong hai vai kịch trên màn ảnh lớn, " đóng" mà như " không
[image]local://upfiles/4/Ay73547.jpg[/image]