LỊCH SỬ TIỀN TỆ

Những đồng tiền đầu tiên xuất hiện ở Trung Hoa và ở vương quốc Lydia (nay là Thổ Nhĩ Kỳ) từ thế kỉ VII trước Công nguyên. Khoảng 500 năm trước Công nguyên vua Ba Tư tiến hành một cuộc cách mạng kinh tế - dùng tiền xu thay cho phương thức hàng đổi hàng trước đó.
Tiền giấy xuất hiện ở Trung Hoa từ thế kỷ VIII (sau CN). Tiền giấy là thứ rất ấn tượng đối với người nước ngoài đến Trung hoa thời đó. Marco Polo viết rằng tiền giấy là điều mơ ước của các nhà giả kim.

- Năm 640 trước Công nguyên ở Lydia lần đầu tiên có những đồng tiền theo ý nghĩa như ngày nay. Đó là những đồng tiền có hình tròn được đúc từ vàng, bạc.
- Năm 1440 Johann Gutenberg sáng chế ra máy in. Lúc đầu chỉ dùng in sách nhưng sau đó được dùng in cả tiền vì chi phí rẻ và nhanh.
Năm 1649 các ngân hàng của Anh, Pháp, Hà Lan bắt đầu phát hành những tấm séc theo cách sử dụng như ngày nay.
- Năm 1661 ngân hàng Quốc gia đầu tiên trên thế giới được thành lập – Ngân hàng Thụy Điển. Ý tưởng thành lập một ngân hàng Trung ương để kiểm soát tất cả hoạt động tài chính trong nước và chịu trách nhiệm về giá trị của đồng nội tệ là một cuộc cách mạng nhưng nó được phát triển một cách chậm chạp và thận trọng ở các quốc gia khác nhau trên thế giới. Thí dụ ở Pháp – ngân hàng Quốc gia chỉ xuất hiện cách đó 140 năm. Ngân hàng Nhà nước của Đế chế Nga được thành lập năm 1860, còn ở Mỹ - Federal Reserve System (thực hiện các chức năng của ngân hàng Quốc gia) chỉ được thành lập vào năm 1913. Trước đó, nhiều ngân hàng Mỹ tự in tiền đô la theo kích thước và cách trình bày khác với nhau.
- Năm 1705 xuất bản cuốn sách đầu tiên về lí thuyết tiền tệ: “Tiền và mậu dịch. Đề xuất về việc đảm bảo tiền cho dân chúng” (Money and Trade Considered: With a Proposal for Supplying the Nation with Money) của John Law, người Scottland.
- Năm 1824 lần đầu tiên trên thế giới hệ thống thanh toán chuyển khoản (Clearing) và dịch vụ ngân hàng được thành lập ở Mỹ.
Năm 1837 máy điện báo in chữ ra đời dẫn đến một cuộc cách mạng trong lĩnh vực tài chính. Đến cuối thế kỉ XIX điện báo trở thành phương tiện giao dịch tài chính. Đầu thế kỉ XX khoảng 80% giao dịch của ngân hàng trên thế giới được thực hiện qua điện báo. Năm 1914 ở Anh có khoảng 800.000 máy điện báo, ở Đức – khoảng 1.400.000, ở Mỹ có 10 triệu chiếc. Tuy nhiên, Federal Reserve System chỉ sử dụng máy điện báo từ năm 1918. Nguyên nhân là do người ta chưa tin tưởng công nghệ mới này.
- Năm 1937 hình mẫu máy tính đầu tiên được thiết kế ở Đại học Iowa. Năm 1946 chiếc máy tính đầu tiên có tên ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Calculator) được chế tạo tại Đại học Pennsylvania. Chiếc máy tính này nặng 30 tấn và có thể thực hiện 5.000 phép tính trong 1 giây theo đơn đặt hàng của quân đội Mỹ để dùng cho pháo binh. Một trong số các nhà chế tạo đã nói một câu đi vào lịch sử: “Trong tương lai chúng ta sẽ tìm ra cầu để bán được 5 chiếc như vậy”. Những thập kỉ đầu của lịch sử máy tính không ai nghĩ rằng sẽ dùng nó để thực hiện các giao dịch tài chính vì người ta chưa tin tưởng máy tính trong việc xử lí những số liệu có giá trị như vậy.

- Năm 1944 một hội nghị quốc tế được tổ chức ở Bretton Woods, Mỹ. Giá trị đồng đô la được gắn với giá trị của vàng. Thương mại thế giới trao đổi bằng đồng đô la Mỹ. Năm này được coi như sự bắt đầu của quá trính toàn cầu hóa. Cũng tại hội nghị này, các quyết định thành lập Quĩ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và việc phát triển tự do thương mại được đưa ra. Nguyên tắc làm ăn mới đòi hỏi những cách thức mới về sử dụng tiền tệ.
- Năm 1950 xuất hiện thẻ thanh toán đầu tiên – Diners Club. Thẻ này dùng để thanh toán tiền ăn sáng, trưa, tối trong các nhà hàng. Hai năm sau, Franklin National Bank phát hành thẻ tín dụng đầu tiên.
- Năm 1969 mạng máy tính đầu tiên được thiết lập. Đó là mạng ARPANET (Advanced Research and Projects Agency) của Bộ Quốc phòng Mỹ.
Năm 1970 hãng Intel chế tạo bộ vi xử lí đầu tiên, mở đầu cho một cuộc cách mạng công nghệ mà kết quả là máy tính cá nhân.
- Năm 1971 giá trị của đồng đô la gắn với giá trị của vàng được bãi bỏ. Những thỏa thuận Bretton Woods hết hiệu lực.
- Năm 1972 máy tính được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực tài chính.
- Năm 1972 – 239 ngân hàng của 15 nước thành lập Hội viễn thông tài chính liên ngân hàng (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication – SWIFT). Hệ thống SWIFT thay cho hệ thống điện báo quốc tế. Năm 2002 có hơn 76.000 tổ chức ở 198 quốc gia sử dụng hệ thống này.

- Năm 1977 những máy tính Apple II được bán rộng rãi. Năm 1975 cả thế giới có 50 ngàn máy tính, năm 1988 – hơn 140 triệu, năm 2002 – hơn 800 triệu.
- Năm 1991 phòng thí nghiệm Vật lí châu Âu CERN thành lập IP – www-world wide web. Đầu tiên nó dùng để trao đổi thông tin giữa các nhà vật lí học. Năm 1992 các ngân hàng bắt đầu quan tâm đến Internet. Theo tính toán, giao dịch ngân hàng thực hiện qua Internet đến 90% rẻ hơn giao dịch thường.
- Năm 1993 – phát minh tiền số DigCash. Sau đó, theo công nghệ này thẻ Smart Card gắn chip điện tử ra đời. Trên thẻ này có ghi thông tin số tiền trong tài khoản. Chủ thẻ mua hàng hóa bằng thẻ như tiền mặt, khi hết, hoặc là nộp tiếp vào tài khoản, hoặc vứt thẻ. Dịp Olympic Atlanta người ta bán hơn 300.000 thẻ Smart Card. Loại thẻ này được bảo vệ bằng mật mã cá nhân. Còn hiện nay đã có công nghệ cho phép cá nhân hóa “tiền số” ở mức độ cao hơn, thí dụ như in ảnh, dấu vân tay của chủ thẻ vv…
- Năm 1995 là năm đột phá. Tiền số chiến thắng tiền giấy một cách thuyết phục. Trong năm này 90% thanh toán của tất cả ngân hàng ở Mỹ được thực hiện bằng hình thức điện tử. Theo thống kê của National Automated Clearing House Association, có 533 nghìn tỉ đô la giao dịch bằng điện tử, 73 nghìn tỉ giao dịch bằng séc và chỉ 2,2 nghìn tỉ giao dịch bằng tiền mặt.
- Năm 1998 hệ thống PayPal được thiết lập ở Mỹ. Hệ thống này cho phép người sử dụng máy tính gửi tiền cho nhau qua thư điện tử. Ở châu Âu hệ thống PhonePaid cho phép giao dịch từ điện thoại di động. Cuối thập niên 1990 một loạt hệ thống “tiền internet” ra đời: Clickshare, The Internet Dollar, Internet Cash, NetCheque vv…

- Năm 2002 các quốc gia châu Âu dùng đồng tiền chung – Euro. Thanh toán bằng chuyển khoản được thực hiện từ năm 1999.
- Năm 2003 nhà kinh tế Robert Mundell (giải Nobel Kinh tế năm 1999) dự đoán rằng đến năm 2040 có thể cả thế giới sẽ dùng đồng tiền chung. Cơ sở của đồng tiền này là dollar, euro và yen. Mundell đưa ra giả thiết về tên gọi của đồng tiền này là “dey” hoặc “intor”.


Những đồng tiền đầu tiên xuất hiện ở Trung Hoa và ở vương quốc Lydia (nay là Thổ Nhĩ Kỳ) từ thế kỉ VII trước Công nguyên. Khoảng 500 năm trước Công nguyên vua Ba Tư tiến hành một cuộc cách mạng kinh tế - dùng tiền xu thay cho phương thức hàng đổi hàng trước đó.
Tiền giấy xuất hiện ở Trung Hoa từ thế kỷ VIII (sau CN). Tiền giấy là thứ rất ấn tượng đối với người nước ngoài đến Trung hoa thời đó. Marco Polo viết rằng tiền giấy là điều mơ ước của các nhà giả kim.

- Năm 640 trước Công nguyên ở Lydia lần đầu tiên có những đồng tiền theo ý nghĩa như ngày nay. Đó là những đồng tiền có hình tròn được đúc từ vàng, bạc.
- Năm 1440 Johann Gutenberg sáng chế ra máy in. Lúc đầu chỉ dùng in sách nhưng sau đó được dùng in cả tiền vì chi phí rẻ và nhanh.
Năm 1649 các ngân hàng của Anh, Pháp, Hà Lan bắt đầu phát hành những tấm séc theo cách sử dụng như ngày nay.
- Năm 1661 ngân hàng Quốc gia đầu tiên trên thế giới được thành lập – Ngân hàng Thụy Điển. Ý tưởng thành lập một ngân hàng Trung ương để kiểm soát tất cả hoạt động tài chính trong nước và chịu trách nhiệm về giá trị của đồng nội tệ là một cuộc cách mạng nhưng nó được phát triển một cách chậm chạp và thận trọng ở các quốc gia khác nhau trên thế giới. Thí dụ ở Pháp – ngân hàng Quốc gia chỉ xuất hiện cách đó 140 năm. Ngân hàng Nhà nước của Đế chế Nga được thành lập năm 1860, còn ở Mỹ - Federal Reserve System (thực hiện các chức năng của ngân hàng Quốc gia) chỉ được thành lập vào năm 1913. Trước đó, nhiều ngân hàng Mỹ tự in tiền đô la theo kích thước và cách trình bày khác với nhau.
- Năm 1705 xuất bản cuốn sách đầu tiên về lí thuyết tiền tệ: “Tiền và mậu dịch. Đề xuất về việc đảm bảo tiền cho dân chúng” (Money and Trade Considered: With a Proposal for Supplying the Nation with Money) của John Law, người Scottland.
- Năm 1824 lần đầu tiên trên thế giới hệ thống thanh toán chuyển khoản (Clearing) và dịch vụ ngân hàng được thành lập ở Mỹ.
Năm 1837 máy điện báo in chữ ra đời dẫn đến một cuộc cách mạng trong lĩnh vực tài chính. Đến cuối thế kỉ XIX điện báo trở thành phương tiện giao dịch tài chính. Đầu thế kỉ XX khoảng 80% giao dịch của ngân hàng trên thế giới được thực hiện qua điện báo. Năm 1914 ở Anh có khoảng 800.000 máy điện báo, ở Đức – khoảng 1.400.000, ở Mỹ có 10 triệu chiếc. Tuy nhiên, Federal Reserve System chỉ sử dụng máy điện báo từ năm 1918. Nguyên nhân là do người ta chưa tin tưởng công nghệ mới này.
- Năm 1937 hình mẫu máy tính đầu tiên được thiết kế ở Đại học Iowa. Năm 1946 chiếc máy tính đầu tiên có tên ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Calculator) được chế tạo tại Đại học Pennsylvania. Chiếc máy tính này nặng 30 tấn và có thể thực hiện 5.000 phép tính trong 1 giây theo đơn đặt hàng của quân đội Mỹ để dùng cho pháo binh. Một trong số các nhà chế tạo đã nói một câu đi vào lịch sử: “Trong tương lai chúng ta sẽ tìm ra cầu để bán được 5 chiếc như vậy”. Những thập kỉ đầu của lịch sử máy tính không ai nghĩ rằng sẽ dùng nó để thực hiện các giao dịch tài chính vì người ta chưa tin tưởng máy tính trong việc xử lí những số liệu có giá trị như vậy.

- Năm 1944 một hội nghị quốc tế được tổ chức ở Bretton Woods, Mỹ. Giá trị đồng đô la được gắn với giá trị của vàng. Thương mại thế giới trao đổi bằng đồng đô la Mỹ. Năm này được coi như sự bắt đầu của quá trính toàn cầu hóa. Cũng tại hội nghị này, các quyết định thành lập Quĩ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngân hàng Thế giới (WB) và việc phát triển tự do thương mại được đưa ra. Nguyên tắc làm ăn mới đòi hỏi những cách thức mới về sử dụng tiền tệ.
- Năm 1950 xuất hiện thẻ thanh toán đầu tiên – Diners Club. Thẻ này dùng để thanh toán tiền ăn sáng, trưa, tối trong các nhà hàng. Hai năm sau, Franklin National Bank phát hành thẻ tín dụng đầu tiên.
- Năm 1969 mạng máy tính đầu tiên được thiết lập. Đó là mạng ARPANET (Advanced Research and Projects Agency) của Bộ Quốc phòng Mỹ.
Năm 1970 hãng Intel chế tạo bộ vi xử lí đầu tiên, mở đầu cho một cuộc cách mạng công nghệ mà kết quả là máy tính cá nhân.
- Năm 1971 giá trị của đồng đô la gắn với giá trị của vàng được bãi bỏ. Những thỏa thuận Bretton Woods hết hiệu lực.
- Năm 1972 máy tính được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực tài chính.
- Năm 1972 – 239 ngân hàng của 15 nước thành lập Hội viễn thông tài chính liên ngân hàng (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication – SWIFT). Hệ thống SWIFT thay cho hệ thống điện báo quốc tế. Năm 2002 có hơn 76.000 tổ chức ở 198 quốc gia sử dụng hệ thống này.

- Năm 1977 những máy tính Apple II được bán rộng rãi. Năm 1975 cả thế giới có 50 ngàn máy tính, năm 1988 – hơn 140 triệu, năm 2002 – hơn 800 triệu.
- Năm 1991 phòng thí nghiệm Vật lí châu Âu CERN thành lập IP – www-world wide web. Đầu tiên nó dùng để trao đổi thông tin giữa các nhà vật lí học. Năm 1992 các ngân hàng bắt đầu quan tâm đến Internet. Theo tính toán, giao dịch ngân hàng thực hiện qua Internet đến 90% rẻ hơn giao dịch thường.
- Năm 1993 – phát minh tiền số DigCash. Sau đó, theo công nghệ này thẻ Smart Card gắn chip điện tử ra đời. Trên thẻ này có ghi thông tin số tiền trong tài khoản. Chủ thẻ mua hàng hóa bằng thẻ như tiền mặt, khi hết, hoặc là nộp tiếp vào tài khoản, hoặc vứt thẻ. Dịp Olympic Atlanta người ta bán hơn 300.000 thẻ Smart Card. Loại thẻ này được bảo vệ bằng mật mã cá nhân. Còn hiện nay đã có công nghệ cho phép cá nhân hóa “tiền số” ở mức độ cao hơn, thí dụ như in ảnh, dấu vân tay của chủ thẻ vv…
- Năm 1995 là năm đột phá. Tiền số chiến thắng tiền giấy một cách thuyết phục. Trong năm này 90% thanh toán của tất cả ngân hàng ở Mỹ được thực hiện bằng hình thức điện tử. Theo thống kê của National Automated Clearing House Association, có 533 nghìn tỉ đô la giao dịch bằng điện tử, 73 nghìn tỉ giao dịch bằng séc và chỉ 2,2 nghìn tỉ giao dịch bằng tiền mặt.
- Năm 1998 hệ thống PayPal được thiết lập ở Mỹ. Hệ thống này cho phép người sử dụng máy tính gửi tiền cho nhau qua thư điện tử. Ở châu Âu hệ thống PhonePaid cho phép giao dịch từ điện thoại di động. Cuối thập niên 1990 một loạt hệ thống “tiền internet” ra đời: Clickshare, The Internet Dollar, Internet Cash, NetCheque vv…

- Năm 2002 các quốc gia châu Âu dùng đồng tiền chung – Euro. Thanh toán bằng chuyển khoản được thực hiện từ năm 1999.
- Năm 2003 nhà kinh tế Robert Mundell (giải Nobel Kinh tế năm 1999) dự đoán rằng đến năm 2040 có thể cả thế giới sẽ dùng đồng tiền chung. Cơ sở của đồng tiền này là dollar, euro và yen. Mundell đưa ra giả thiết về tên gọi của đồng tiền này là “dey” hoặc “intor”.


















