Sắp đến hè! Những cây phượng trong sân trường đã đỏ rực. Từng chùm lá xanh như lá me non muốn trồi lên lấn đi màu hoa phượng. “Phượng như mưa rơi rơi”. Mưa đỏ sân trường trong tiếng ve ra rả gọi hè.
 Mùa hoa phượng bắt đầu! Anh ấy ngõ lời với tôi vào một buổi tối trong quán nước ven đường ở một thị trấn đìu hiu. Ly nước vẫn còn đầy, lềnh bềnh mấy viên đá trong chiếc ly thủy tinh. Màu cam vàng óng sóng sánh dưới ánh điện không sáng lắm. tôi không trả lời nhưng để yên tay tôi trong bàn tay anh ấm nóng. Hai mươi bảy tuổi, không phải lần đầu tôi nghe người khác đặt vấn đề tình cảm với tôi. Có lẽ tôi chưa gặp đối tượng. Ra trường, về huyện dạy là ý nguyện của tôi. Tôi muốn được thấy dòng sông mang những con đò về bến nuớc, những bụi tre kẽo cà kẽo kịt trong trưa hè, những con đường bờ đê bên cánh đồng lúa chín và những cánh cò bay lạc trong đêm. Cái tâm hồn bình dị của một người yêu văn chương.
Đầu năm anh về trường với chức vụ hiệu phó. Dáng cao không gầy lắm. Vầng trán rộng với đôi mắt sáng tinh anh. Ánh mắt ấy tôi đã thấy nhìn tôi ngay buổi họp đầu tiên. Mỗi ngày ánh mắt ấy một mềm đi dịu dàng sau từng tiết dự giờ tôi, bằng niềm say mê bất tận dẫn dắt học trò vào thế giới nội dung bài giảng, sôi động lôi cuốn. Từ bé tôi đã mơ mộng làm giáo viên, thường chơi trò dạy học. Đi theo con đường đã chọn tôi thấy sung sướng, hãnh diện. Niềm kiêu hãnh trong tôi vụt tắt khi tôi được dự giờ toán của anh lên lớp thay thầy Hoàn bị ốm. Phong cách đứng lớp, bàn tay thoăn thoắt đưa trên bảng, giọng nói to đều từ tốn. Tôi cảm thấy như bị choáng váng mất hồn. Thảo nào lúc anh mới về trong trường đã xì xào. “Thầy hiệu phó nổi tiếng rất giỏi”. Tôi cứ nghĩ đó là những lời xu nịnh dành cho một hiệu phó chuyên môn. Quả thật tôi đã lầm, mỗi một câu chữ, mỗi một con số đưa ra đều chính xác. Học sinh lớp mười hai B là lớp thầy Hoàn chủ nhiệm  rất thích anh thỉnh thoảng lại kéo nhau đến nhà thầy quấy rối.
Nhưng giữa văn và toán có điều gì thích hợp? Không thích hợp nhưng bao giờ văn và toán cũng đi đôi với nhau. Anh nói như thế còn nói tôi đẹp và quá hiền lành, ngây thơ. Nhưng cuộc sống đời thường không phải là thiên đường cũng không phải giáo đường mà cần có những cô tiên và ma soeur. Lòng tôi mềm đi như những cánh phượng trên cành, anh là cơn gió ngọt ngào mơn trớn. Một lần anh chợt hỏi: “Anh hai của em ở công an tỉnh phải không? Dĩ nhiên anh cũng có tìm hiểu tôi và những thông tin anh có được là do những người trong trường cung cấp. Cô Ngân dạy sử biết tôi rõ ràng nhất vì chồng cô là phó giám đốc ở công ty ba tôi. Cô thường lên lớp trể giờ, đôi khi quên giáo án. Thầy hiệu trưởng sắp sửa về hưu lờ đi, đôi mắt hấp hem sau cặp kính trắng như không thấy gì. Về thăm nhà trở xuống trường bao giờ cô cũng sang nhà thầy gửi quà. Ở anh tôi thấy có gì dường như là khoắc khoải trăn trở không yên, cho nên anh nói tôi yên phận. Tôi cười vui vẻ : “Em được sống theo mong ước”. “ Ở đây một thị trấn nhỏ xa xôi, em có thể hạnh phúc sao?” Thoạt đầu tôi hơi ngỡ ngàng nhưng sau đó tôi nhận ra anh là người nhiều tham vọng. Gần anh, tôi được biết anh sử dụng vi tính thành thạo và tiếng Anh rất giỏi. Cả một quá trình học tập gian khổ. Anh cho là anh không có điều kiện, không có cơ hội.   
Về trường cùng lượt với anh có cô Lý dạy anh văn. Cô Lý li dị chồng, có đứa con gái năm tuổi gửi cho bà ngoại nó. Cô thường đi chơi tiệc tùng, có đêm về rất khuya, đôi khi say khướt. Thị trấn bé xíu như bàn tay, người ta xầm xì to nhỏ, chuyện bé xé to, chuyện không nói có. Hư và thật xen lẫn tạo nên một thiên truyện dài nhiều kỳ không đoạn kết. Anh nói với tôi đã có bàn với thầy hiệu trưởng họp nên đưa ra, chấn chỉnh lề lối làm việc, tác phong... nhưng thầy hiệu trưởng gạt đi bảo từ từ, trong trường còn nhiều việc. Anh hậm hực cho là “Một con sâu làm rầu nồi canh”. Còn chưa kịp nói năng gì thì cô Lý phải về tỉnh giải quyết việc nhà    chồng cô đã tìm cách bắt con bé lại.  Nửa tháng cô về nhà anh phải dạy thay những tiết của cô. Anh sùng sục như điên trước thái độ  thờ ơ của thầy hiệu trưởng.
Thầy Hoàn đã hơn năm mươi tuổi, sức khỏe kém, đau ốm liên miên, là dân địa phương dạy ở trường này lâu năm nhất. Vợ thầy trước kia ngồi chợ bán, bây giờ nghỉ ở nhà săn sóc các cháu nội cho ba má nó đi làm. Thầy lại ốm, tôi định sẽ đi thăm thầy cùng với mấy đứa học trò. Tôi nói với anh, anh bảo cho công đoàn gửi đường sữa thăm thầy, ai cũng bận. Trong mắt anh tôi thấy rõ vẻ thờ ơ lãnh đạm, cũng như khóe môi hằn sự rẻ rúng. Tôi ngập ngừng: “Hay là anh đi với em” Anh gạt phắt: “ Đau ốm mãi ai có thời gian đi.” “Nhưng lần này thầy mệt lắm”. “Thì đi bệnh viện có bảo hiểm”.
Gần một năm học trôi qua, hai tháng sau ngày ngõ lời với tôi, trong ngỏ ngách nào đó của tâm hồn tôi thấy anh vẫn còn xa lạ quá. Lạ lẫm như đường ngôi mới rẻ trên tóc đứa con gái mới lớn, bở ngỡ như chú ve sầu bất ngờ trong thấy phượng nở trên cành vội vàng lên tiếng. Xa rời mà thân quen, ngọt ngào mà cay đắng.Anh như vì tinh tú cao xa toả ánh sáng lung linh huyền ảo trên nền trời đen thăm thẳm. Tôi với đôi tay trần tục mãi mãi vẫn không nắm bắt được thứ ánh sáng diệu kì ấy. Tôi cứ ngờ ngợ về những lời anh nói với tôi trơn tru như được bật ra từ một chiếc đĩa. Về một thiếu nữ xinh đẹp có học thức, về một cô gái quá hiền lành, về một nụ hôn vội vàng trên tóc vào một đêm trăng. “Thuyền ai đậu bến sông trăng đó. Có chở trăng về kịp tối nay”. Nhìn trăng tôi nhớ đến thơ Hàn Mặc Tử. Anh nói lời lẽ trong thơ không có thật, chỉ toàn ảo mộng. Sống làm gì trong cỏi mộng du đó, anh không sống. Tôi im lặng nhìn mặt trăng bị che khuyết. Tôi mơ hồ nhận thấy giữa anh và tôi không có điểm chung.
Thầy Hoàn mất! Hôm đám tang tôi thấy anh buồn, đăm chiêu hay là ray rứt cũng không rõ. Có một con đường cuối cùng ai cũng  sẽ phải đặt chân lên. Tất cả học sinh lớp mười hai B đều đi đưa thầy đến nghĩa trang, một buổi sáng mùa hè rợp trời hoa phượng đỏ. Anh im lặng đi bên cạnh tôi, đầu cuối thấp. Có một cái gì như thể xôn xao rung động trong ngăn tim đang thổn thức của tôi. Chẳng biết một ngày nào đó anh là người đưa tôi hay tôi là người đưa anh về đến nơi yên nghỉ sau cùng khi hai mái đầu đều đã bạc.
Trường tôi tổ chức đi tham quan Đà Lạt vào dịp nghỉ lễ. Xe chạy trong đêm, mọi người sau một lúc ca hát vui vẻ mệt mõi thiu thiu ngủ. Khuôn mặt đăm chiêu, anh kể về quãng đời thơ ấu của anh. Ba mất sớm, năm anh lên mười tuổi mẹ tái giá với một người nát rượu lỗ mãng. Cả hai đều làm thuê làm mướn sống qua ngày. Bây giờ nhớ lại anh cũng không biết sức mạnh nào đã giúp anh vượt qua được những tháng ngày nhọc nhằn đau khổ ấy trong sự ngược đãi của ông dượng ghẻ. Mười tám tuổi anh rời khỏi nhà bắt đầu cuộc sống tự lập sau một lần xô xát với ông ta. Năm rồi về thăm nhà, anh thấy mẹ già đi nhiều đôi bàn tay phồng rộp vì làm việc vất vả. Ba dượng ngồi trên giường uống rượu lưng trần bày những chiếc xương sườn khô đét.Ba đứa em cùng mẹ khác cha, đứa con gái lớn có chồng đi xa,thằng con trai kế đi cải tạo vì đánh nhau còn cô em út đi gíup việc nhà cho người luôn mơ về một cuộc đổi đời bằng một chuyến sang Đài Loan dưới hình thức hôn nhân. Anh thở dài, tưởng chừng có thể khóc được. Anh đi, thoát khỏi nơi chốn ấy  tưởng đâu đã quên được cái quá khứ u buồn  đầy nước mắt. Nhưng không, bao nhiêu năm xa quê canh cánh bên lòng anh vẫn nhớ một người mẹ lam lủ nhọc nhằn và ba đứa em, không đứa  nào biết chữ... Bỗng nhiên rồi anh nói giọng ráo hoảnh: “Tụi mình cùng về thị xã đi!”. “Về thị xã à?” “Cậu em ở sở giáo dục đó”.  “Mẹ em ngại nhờ vã lắm”. “Hay là xin cho anh về công ty của ba em đi”. “Anh làm gì được ở đó?” “Thông dịch, vi tính”. Tôi nhìn ra con đường trước mặt, đường từ từ sáng dần lên rực rỡ. Cô Ngân đang thiu thiu ngủ giật mình mờ mắt nhìn ra chép miệng: “Xe qua cầu Mỹ Thuận”. Tôi xuýt xoa khen đẹp dù đã qua lại nhiều lần. Chẳng biết anh có nghe hay không chỉ thấy anh có vẻ bực bội. “Em có tờ giấy thông hành là lý lịch đỏ mà không biết sử dụng”.
Mấy ngày ở Đà Lạt trời mưa liên miên, không mưa to thì cũng mưa phùn mưa bụi. Sương mù như mây lững lờ vắt ngang qua phố núi. Tôi và anh ít chuyện vãn với nhau vì xung quanh còn nhiều người khác. Chuyện của chúng tôi có lẽ cả trường ai cũng biết nên đôi khi tôi bị trêu ghẹo bông đùa. Lúc đang đứng bên bờ hồ Than Thở, trời đang mưa lất phất vụt đổ mưa to, từng hạt nặng trĩu. Chúng tôi chạy trở lên còn thấy mặt hồ gờn gợn sóng. “Lạnh không?”. Tôi rùng mình không phải vì lạnh mà vì có một luồng hơi nóng chạy vào người. Anh như một người khác với ánh mắt thiết tha, lời nói dịu dàng âu yếm. Cả đất trời như thu lại trong ánh mắt tôi. Trời thấp thật thấp và rừng thông xanh ngắt. Tôi muốn quên hết những gì anh đã nói khi xe qua cầu Mỹ Thuận. Về một lý lịch đỏ, một tấm vé thông hành, một cuộc đổi đời. Gạt cánh tay đang choàng qua vai, tôi bỏ chạy lên xe. Chưa có một ai! Ngồi một mình, tôi phủi những hạt nước bám trên tóc, trên áo, trên vai, nơi hơi ấm bàn tay anh còn đọng lại. Lạnh thật! Trời Đà Lạt  muôn đời vẫn thế!
Ban thanh tra về dự giờ ngay tiết dạy của cô Lý. Thầy hiệu trưởng đã định đưa sang lớp khác nhưng đoàn muốn dự giờ sinh ngữ. Lúc ngồi lại đánh giá xếp loại không ai nói gì nhiều chỉ có anh quyết liệt xếp loại yếu, khoản nào cũng dưới trung bình. Sau một lúc lâu tranh cãi thầy hiệu trưởng buộc lòng phải tham gia, cô Lý là cháu gái của bộ trưởng... và là con của... cùng một dây thân bằng quyến thuộc có chức quyền. Cuối cùng bảng đánh giá xếp loại được ghi: “Khá!” Cô Lý bị gia đình đưa xuống đây sau một vụ xì căng đan làm họ mất mặt. Cô ba mươi ba tuổi! Lớn hơn anh ba tuổi.
Sau lần đi Đà Lạt về tôi và anh ít khi gặp nhau. Thỉnh thoảng chạm mặt trên hành lang cũng chỉ trao đổi vài câu vội vã. Anh không hẹn đi chơi tối nữa vì “ bận quá!”. Tan học, anh cứ nấn ná trong văn phòng làm việc gì đó như thề để không phải cùng tôi đi về dù trên một quãng đường ngắn. Ngày trước, anh đã từng ao ước đường về nhà dài mãi, dài mãi thêm ra để hai đứa đi không bao giờ tới. Buổi tối, ngồi soạn giáo án, mấy đứa học trò lớp mười hai B chợt kéo tới, nấu chè, ca hát. Tôi cũng vỗ tay theo hát bài “Thời hoa đỏ”. Con bé lớp trưởng vụt nói cả bọn vừa ghé qua nhà thầy hiệu phó, cô Lý đang ở đó.
Hè sang! Sau buổi họp cuối năm tôi sẽ về nhà nghỉ hè. Lòng thắt thỏm nôn nóng về nhà gặp người thân, làm nũng với mẹ để bà gội đầu cho bằng trái bồ kết, lòng lại man mát buồn xa anh. Có lẽ anh sẽ về quê thăm mẹ anh với một ít quà mà tôi và anh đã mua từ trước.
Tan họp, tôi nấn ná đứng dưới gốc phượng muốn chờ gặp anh. Nói một điều gì đó, tạm biệt, đưa nhau về. Tôi chưa nghĩ ra được sẽ nói gì, vơ vẩn nhìn lên tàng cây tôi thấy một màu đỏ thắm trong màu chiều sắp bắt đầu. Trên sân trường, nắng đã nhạt. Cô Ngân dắt xe ra cổng vụt đến bên tôi. “Sang năm thầy hiệu phó sẽ về thị xã, có quyết định rồi”. Không phải thì thầm nhưng cô nói tiếng được tiếng không. “Cả cô Lý nữa. Họ sẽ đi nghỉ hè với nhau”.Có ai đó tạt vào mặt tôi gáo nước lạnh buốt. Tôi đưa tay vuốt mặt nhiều lần dù không có giọt nước nào. Qua kẻ tay tôi thấy cô Ngân nhìn tôi ái ngại trước khi bỏ đi. Trên sân trường nắng đã nhạt. Hè chưa đi sao màu hoa phượng đã nhạt dần!

 
"Một là vào đại học-hai là đi khỏi nhà". Mẹ tôi đã từng rít lên như vậy nhiều lần, ngay cả trong giấc mơ. Vậy mà, buổi chiều biết tin thằng Ngạn thi trượt, mẹ tôi ở miết trong phòng, cửa đóng im ỉm cho đến tối. Mâm cơm bày sẵn trên bàn đến nguội lạnh. Tôi vào phòng ngồi trước máy vi tính, trong khi dượng Hoan lúi húi trước sân bên mấy chậu kiểng và những cây sứ đang cho hoa trắng cả khoảng không gian.
Khi mẹ và chị em tôi về nhà vườn này thì mấy cây sứ chỉ cao bằng đứa trẻ lên năm. Dượng rất quý, chăm chút cẩn thận. Mấy trăm gốc ổi, cóc, mãng cầu, một bàn tay dượng vun bón từ khi ba của dượng qua đời. Nửa chợ, nửa quê, người đàn ông học hành dang dở trở thành ông chủ nhà vườn lúc ba mươi lăm tuổi, chưa một lần biết hò hẹn với ai. Đào ao, thả cá, chăn nuôi… dượng quần quật suốt ngày, lam lũ với áo quấn nhếch nhác và một màu da rám nắng, đen giòn. Dượng gặp mẹ tôi- một người phụ nữ bằng tuổi dượng, bán trái cây ở chợ, ly dị chồng, có hai con. Chúng tôi lớn dần như những cây sứ. Sứ ra hoa, từng chiếc chẳng ai kết mà tròn đẹp như túc cầu của các công chúa, tiểu thư ngày xưa gieo tìm chồng.
Niềm đam mê của dượng lây lan sang chúng tôi. Chiều chiều, tôi và thằng Ngạn ra sân ngồi ngắm hoa, thấy hoa rụng mà tiếc ngẩn ngơ. Thuở nhỏ, chúng tôi thường nhặt hoa sứ rụng chơi bán hàng. Lúc ấy thằng Ngạn ghét dượng lắm. Đi học về, thấy mẹ và dượng đứng nói chuyện trong bếp, nó lườm, nguýt, giận dỗi bỏ cả cơm trưa. Nó sợ khuôn mặt lầm lì của dượng cũng như sợ cây sứ trần trụi lúc chưa ra lá, ra hoa. Thân cây sần sùi với những nhánh cụt mang hình thù kỳ dị, đêm tối bất chợt trông thấy giật mình. Lúc đó có ai mang cả núi thức ăn để trước mặt, nó cũng không dám ra ngoài ban đêm mặc dù nó là đứa háu đói.
Buổi tối, thỉnh thoảng nghe tiếng vịt kêu, chạy rần rần dượng thường ra vườn thăm chừng xem có chó, mèo không. Một lần, mẹ và tôi vắng nhà, nghe vịt rần rần nhảy xuống ao, dượng dợm đứng lên đi thì thằng Ngạn nắm áo dượng lại. Bởi vì trong nhà không còn ai, nó sợ… Dượng chần chừ một chút rồi ngồi xuống biểu nó leo lên lưng. Cầm cây sào, dượng cõng nó trên lưng đi ra vườn đuổi vịt lên bờ. Những lần sau đó có tôi và mẹ ở nhà nó vẫn đòi theo dượng.
Bây giờ, hàng đêm dượng và nó cùng đi ra vườn. Bên cạnh dượng, mãi mãi nó vẫn là đứa bé con mặc dù nó đã cao bằng dượng. Thằng Ngạn thường nhắc, ngày đó ở trên lưng dượng, dượng chạy đuổi vịt thích lắm, như được cưỡi ngựa. Mẹ thấy vui, sự gắn bó giữa nó và dượng khiến mẹ yêu thương nó hơn, khi sự xung đột của ba mẹ tôi càng ngày càng gay gắt, mẹ tôi quyết định ly hôn. "Một sự lựa chọn sai lầm". Nghe mẹ ta thán, ngoại tôi lúc đó còn sống đã chì chiết. "Ai lựa chọn cho con?". Cãi nhau liên miên rồi đưa đến xô xát, không thể hàn gắn được ba mẹ tôi chia tay. Con cái mẹ tôi giành hết, cũng chẳng cần cấp dưỡng. "Mày, một con đàn bà hung dữ". Ngoại vẫn luôn trách mẹ tôi dù không đầy một năm sau ba tôi có vợ khác. Họ có một đứa con gái xinh đẹp, học giỏi, nổi tiếng đàn piano. Năm tuổi chưa vào lớp một đã đi học đàn. Mười tuổi đi thi đàn toàn quốc. Còn tôi, chỉ là đứa con gái tầm thường, mẹ không hy vọng gì ở tôi. Sau mấy năm học đại học, tôi về làm việc ở một công ty. Chẳng có gì đáng nói, nhan sắc hạng trung, ít nói, lặng lẽ, không bạn bè, quanh năm suốt tháng chẳng nghe ai gọi điện thoại tìm. "Tại ba mày không có đức". Mẹ rũa những lúc không có dượng, oái oăm ở chỗ tôi giống dượng điều này mà không giống ba tôi. Mới hơn một năm cưới nhau, ba đã "mèo chuột " tùm lum. Đến khi ly dị, mẹ nói đếm trên đầu ngón tay vừa đủ.
Bao nhiêu hy vọng mẹ đặt hết vào thằng Ngạn. Bắt ép nó đi học cờ vua, một thời gian sau không thấy tiến bộ, nó đâm chán. Mẹ đưa nó qua học mỹ thuật, cũng chẳng hơn gì, học mãi mà hoàng hôn với bình minh nó vẽ chẳng ai phân biệt được. Thấy nó thường đi đá banh với mấy đứa bạn mẹ ao ước nó trở thành cầu thủ nổi tiếng. Cuối cùng, mẹ nhận ra nó không có năng khiếu. Ì ạch vất vả lắm nó mới tốt nghiệp trung học phổ thông. Mẹ đâm hoảng, mỗi ngày thúc bách, nhắc nhỡ rồi hăm dọa. Mẹ muốn thằng Ngạn phải hơn con gái của ba với người vợ kế. Nhưng mẹ đã sai lầm. Hoa mai không nở vào mùa thu. Mẹ dồn hết tâm trí vào nó, săn sóc, quan tâm từ miếng ăn đến giấc ngủ. Đưa nó lên thành phố, đón nó về… Dưới sức ép của mẹ và nỗi sợ hãi nếu thi trượt, nó thi trượt thật.
Đêm về khuya, mùa hè trời nóng bức nhưng không có ngọn gió nào. Qua cửa sổ tôi thấy từng chùm hoa trắng trong màn đêm. Ngày thường ở đây đã hoang vắng, bây giờ càng thấy tĩnh mịch, cô liêu hơn. Một sự im lặng đến rợn người. Có lẽ dượng đã vào nhà và đang an ủi mẹ. Tôi buồn không phải vì thằng Ngạn thi rớt mà vì thấy mẹ tôi thất vọng. Dượng nói cũng phải "Tại mẹ". Thời gian mẹ bắt nó theo học các lớp năng khiếu phải chi để nó học phổ thông. Mẹ điên cuồng nghĩ đến ba bằng lòng háo thắng, tự phụ. Trong gia đình, mẹ muốn giành quyền gia trưởng. Giờ giấc, công việc, con người ba và cả hai chị em tôi mẹ đều giành quyền sai khiến, xếp đặt. Ba không chịu được, nhưng trời còn đặt để cho dượng đến với mẹ tôi. Dượng mồ côi mẹ từ nhỏ, nên khao khát cháy bỏng có bàn tay người phụ nữ chăm sóc cho mình. Vậy là gặp mẹ, dượng cảm thấy hạnh phúc với mình vô cùng. Từ ngày ở với dượng, mẹ không còn ngồi bán ở chợ nữa mà ở nhà quán xuyến trong ngoài. Mẹ cũng quần xăn đến gối, lúc ngoài vườn khi trong chuồng lợn. Tôi hiểu tất cả chỉ vì chị em tôi. Với tôi, mẹ không đặt hoài bão nên không cảm thấy thất vọng. Còn thằng Ngạn… Tôi vụt nhớ đến nó, lúc chiều thấy nó vào phòng đến bây giờ… Tôi đẩy nhẹ cửa phòng nó, phòng trống không. Chiếc vali để trên đầu tủ đã biến mất.
Mặc dù đã gần mười hai giờ đêm, tôi và dượng vẫn đi tìm thằng Ngạn. Với lứa tuổi đó, nó có thể làm những điều ngu ngốc. Tôi ra đến thị xã rồi quay về trong màn đêm, thỉnh thoảng có  những chiếc xe chạy vút qua, đánh động tâm hồn tôi một nỗi buồn cô đơn. Về đến cổng, tôi thấy mẹ đang cầm một thanh củi quất tuối buội vào thân cây sứ. Hoa rơi tơi tả trắng khắp sân. Tôi hối hả chạy vào "Mẹ! Mẹ làm gì vậy?". Mẹ càng tỏ ra hung hăng hơn đến khi tôi giật được thanh củi trên tay bà. Xơ xác hết! Lá và hoa như một tấm thảm lát đường đi. Mẹ ngồi phịch lên băng đá thẫn thờ không nói, không rằng hai tay bưng lấy mặt. Tôi rất muốn nói điều gì đó để an ủi mẹ, nhưng tôi không nói được. Là một đứa vụng về tôi biết mình không thể làm mẹ nguôi giận, chỉ mong mẹ bình tĩnh chấp nhận sự thực.
Thật lâu, mẹ tôi ngẩng lên thì thầm: "Không gặp nó à? ". Thấy tôi về một mình mẹ đã biết, nhưng vẫn hỏi. "Mẹ đừng lo, nó không dám đi đâu xa. Nó không có tiền". Tôi chợt nhớ, một chỗ thằng Ngạn có thể đến. "A! Để con đi chỗ này xem". Tôi chưa dứt lới đã thấy thằng Ngạn tay xách vali đứng tần ngần trước cổng, còn dượng đang dắt xe vào. "Vô đi mẹ mày chờ!". Dượng bảo thằng Ngạn bằng giọng gắt gỏng. Tôi chạy đến: "Dượng gặp nó ở đâu?". Dượng nói vói: "Ở nhà ba nó". Tôi biết ngay mà. Thỉnh thoảng chúng tôi gặp ba và ba thường cho nó tiền. Dĩ nhiên, mẹ không biết chuyện này. Tôi đẩy nhẹ vai nó: "Mày nói gì với mẹ đi!". Nó đứng lặng người không nhúc nhích. Cầm lấy vali trên tay nó, tôi trách: "Khờ quá! Mẹ giận nói vậy, bỏ đi đâu". Dượng trở ra, ngồi xuống bên mẹ: "Ba nó gọi điện cho tôi"…
Phải mất một thời gian khá lâu, mẹ tôi mới trở lại bình thường, nói cười vui vẻ. Thằng Ngạn không đi học nữa. Mẹ không ép, không nói gì, lặng lẽ đi ra đi vào như chiếc bóng. Một đêm tôi bắt gặp mẹ ngồi khóc một mình ngoài sân, dù trời mùa đông lành lạnh. Hôm ấy tôi còn thức làm việc, hơi lạnh lăn tăn thấm vào da thịt khiến tôi rùng mình.Tôi đứng lên khép cửa sổ lại. Dưới tàng cây sứ trắng, mẹ ngồi, đôi vai bà run nhè nhẹ, dáng thật buồn như chịu đựng. Thằng Ngạn bản thân nó không muốn làm mẹ buồn, nhưng nó không thể làm theo ý mẹ. Với những điều vượt quá khả năng nó không thể thực hiện được. Từ hôm đó, suốt ngày nó ở ngoài vườn với dượng. Đào thêm cái ao nuôi cá, chiết ổi trồng trên giồng đất mới, chặt bỏ những cây già… miệt mài, có hôm trời mưa tầm tã mà cả hai không chịu vào nhà. Đêm đó, thằng Ngạn bị sốt cao, nói mê toàn những chuyện ngoài vườn. Gần sáng, nó mởi tỉnh, người đầy mồ hôi. Vừa mở mắt, như không thấy vẻ lo lắng của mẹ, nó nhìn dượng: "Mưa lớn quá, hàng ổi con mới chiết…". "Không sao! Dượng đậy cao su hết rồi, con yên tâm đi". Dượng run run lau mồ hôi trên trán nó. Từ lúc ấy, hai người càng ngày càng khắn khít với nhau. Tôi thường thấy mẹ đứng ở nhà sau trông ra vườn, nhìn theo dượng và thằng Ngạn đang đi dọc bờ ao nói nói cười cười. Mẹ tôi nở một nụ cười thật hạnh phúc.
Đêm đó, tôi đứng bất động nơi cửa sổ khi dượng mang chiếc áo ấm choàng lên vai mẹ. Có lẽ tỉnh giấc không thấy mẹ nên dượng đi tìm… Nhẹ nhàng, tôi khép cửa sổ lại, tắt đèn, lên giường quấn chăn. Lần đầu tiên tôi mới thấy mẹ khóc.Người đàn bà mạnh mẽ, rắn rỏi ấy đã khóc. Tôi không hiểu mẹ khóc vì dạy dỗ con thua ba hay buồn vì thằng Ngạn, hoặc vì mẹ đã nhận ra điều có thể và không thể trong đời người phụ nữ. Mặc cho đêm mùa đông lạnh lẽo, trong hơi ấm của chăn nệm tôi nhẹ nhàng đi vào giấc ngủ. Tôi mơ thấy tuyết rơi dày sân nhà tôi, tuyết trắng xóa trên cây sứ. Tôi chạy chân trần không thấy lạnh, mùi hương hoa sứ thoang thoảng. Đột nhiên, tôi nhận ra dưới chân mình không phải tuyết. Đó là hoa sứ, cả trên cây không phải là tuyết phủ mà là hoa sứ nở trắng một góc trời. Tôi mê mải đi nhẹ nhàng trên lớp hoa êm ái và mịn như nhung.
Những hàng ổi mới trồng vừa cao khoảng một mét đã cho trái. Trái to gần nửa kí lô treo lủng lẳng oằn nhánh cây gầy đuột. Thằng Ngạn dùng dây cột lại rồi lấy cây chống cho nhánh thẳng đứng. Từng cây cách nhau thật đều, xa xa trông như những cây cảnh. Dượng tự hào: "Nó ghép cây ổi giống bưởi". Mẹ không nói gì trong bữa ăn, nhưng khi tôi đang rửa chén, mẹ đến thì thầm bên tai tôi: "Thằng Ngạn cũng có năng khiếu".
Nó bắt đầu thay dượng trông nom nhà vườn khi tôi lấy chồng xa quê. Tệ làm sao! Chồng cũng không tự kiếm được, may là có người mai mối. Chẳng hơn gì tôi- anh, một bác sĩ ra trường đã lâu, nhưng đứng trước phụ nữ thì… anh vẫn lắp bắp như chàng trai mới lớn, trong khi tôi và anh đã hơn ba mươi.
Tôi về. Sân nhà trắng xóa màu hoa sứ. Trời lành lạnh. Trời mùa đông thường gợi thương gợi nhớ. Những kỷ niệm từ ngày còn cột tóc đuôi gà, đứng cao bằng cây sứ, còn rượt đuổi thằng Ngạn chạy vòng quanh bờ ao làm tôi buồn tê tái. Khung cảnh giống như trong giấc mơ năm nào khiến tôi ao ước, giá mà đang tỉnh giấc sẽ thấy dượng và thằng Ngạn đang tát ao bắt cá. Trên cây hoa vẫn trắng ngần kiêu sa với những quả túc cầu và vòng nguyệt quế. Đứa con gái mười lăm tuổi của tôi phải thảng thốt kêu lên khi bước chân vào sân nhà: "A! Đẹp quá!". Chồng tôi cũng ngẩng đầu nhìn, dù thỉnh thoảng anh có về thăm. Mẹ tôi sụp xuống thẫn thờ, mắt sưng mọng. Hai lầng trong đời tôi thấy mẹ khóc. Lòng hiếu thắng đã từ giã mẹ tôi từ lúc nào. Dượng mất! Mẹ giờ như đứng trên một tấm ván chông chênh, chông chênh như chiếc cầu bập bênh.
Đêm đó, tôi ra sân nhặt đầy một giỏ hoa sứ, những bông còn tươi  mùi thơm thoang thoảng bay xa…
 

"Một là vào đại học-hai là đi khỏi nhà". Mẹ tôi đã từng rít lên như vậy nhiều lần, ngay cả trong giấc mơ. Vậy mà, buổi chiều biết tin thằng Ngạn thi trượt, mẹ tôi ở miết trong phòng, cửa đóng im ỉm cho đến tối. Mâm cơm bày sẵn trên bàn đến nguội lạnh. Tôi vào phòng ngồi trước máy vi tính, trong khi dượng Hoan lúi húi trước sân bên mấy chậu kiểng và những cây sứ đang cho hoa trắng cả khoảng không gian.
Khi mẹ và chị em tôi về nhà vườn này thì mấy cây sứ chỉ cao bằng đứa trẻ lên năm. Dượng rất quý, chăm chút cẩn thận. Mấy trăm gốc ổi, cóc, mãng cầu, một bàn tay dượng vun bón từ khi ba của dượng qua đời. Nửa chợ, nửa quê, người đàn ông học hành dang dở trở thành ông chủ nhà vườn lúc ba mươi lăm tuổi, chưa một lần biết hò hẹn với ai. Đào ao, thả cá, chăn nuôi… dượng quần quật suốt ngày, lam lũ với áo quấn nhếch nhác và một màu da rám nắng, đen giòn. Dượng gặp mẹ tôi- một người phụ nữ bằng tuổi dượng, bán trái cây ở chợ, ly dị chồng, có hai con. Chúng tôi lớn dần như những cây sứ. Sứ ra hoa, từng chiếc chẳng ai kết mà tròn đẹp như túc cầu của các công chúa, tiểu thư ngày xưa gieo tìm chồng.
Niềm đam mê của dượng lây lan sang chúng tôi. Chiều chiều, tôi và thằng Ngạn ra sân ngồi ngắm hoa, thấy hoa rụng mà tiếc ngẩn ngơ. Thuở nhỏ, chúng tôi thường nhặt hoa sứ rụng chơi bán hàng. Lúc ấy thằng Ngạn ghét dượng lắm. Đi học về, thấy mẹ và dượng đứng nói chuyện trong bếp, nó lườm, nguýt, giận dỗi bỏ cả cơm trưa. Nó sợ khuôn mặt lầm lì của dượng cũng như sợ cây sứ trần trụi lúc chưa ra lá, ra hoa. Thân cây sần sùi với những nhánh cụt mang hình thù kỳ dị, đêm tối bất chợt trông thấy giật mình. Lúc đó có ai mang cả núi thức ăn để trước mặt, nó cũng không dám ra ngoài ban đêm mặc dù nó là đứa háu đói.
Buổi tối, thỉnh thoảng nghe tiếng vịt kêu, chạy rần rần dượng thường ra vườn thăm chừng xem có chó, mèo không. Một lần, mẹ và tôi vắng nhà, nghe vịt rần rần nhảy xuống ao, dượng dợm đứng lên đi thì thằng Ngạn nắm áo dượng lại. Bởi vì trong nhà không còn ai, nó sợ… Dượng chần chừ một chút rồi ngồi xuống biểu nó leo lên lưng. Cầm cây sào, dượng cõng nó trên lưng đi ra vườn đuổi vịt lên bờ. Những lần sau đó có tôi và mẹ ở nhà nó vẫn đòi theo dượng.
Bây giờ, hàng đêm dượng và nó cùng đi ra vườn. Bên cạnh dượng, mãi mãi nó vẫn là đứa bé con mặc dù nó đã cao bằng dượng. Thằng Ngạn thường nhắc, ngày đó ở trên lưng dượng, dượng chạy đuổi vịt thích lắm, như được cưỡi ngựa. Mẹ thấy vui, sự gắn bó giữa nó và dượng khiến mẹ yêu thương nó hơn, khi sự xung đột của ba mẹ tôi càng ngày càng gay gắt, mẹ tôi quyết định ly hôn. "Một sự lựa chọn sai lầm". Nghe mẹ ta thán, ngoại tôi lúc đó còn sống đã chì chiết. "Ai lựa chọn cho con?". Cãi nhau liên miên rồi đưa đến xô xát, không thể hàn gắn được ba mẹ tôi chia tay. Con cái mẹ tôi giành hết, cũng chẳng cần cấp dưỡng. "Mày, một con đàn bà hung dữ". Ngoại vẫn luôn trách mẹ tôi dù không đầy một năm sau ba tôi có vợ khác. Họ có một đứa con gái xinh đẹp, học giỏi, nổi tiếng đàn piano. Năm tuổi chưa vào lớp một đã đi học đàn. Mười tuổi đi thi đàn toàn quốc. Còn tôi, chỉ là đứa con gái tầm thường, mẹ không hy vọng gì ở tôi. Sau mấy năm học đại học, tôi về làm việc ở một công ty. Chẳng có gì đáng nói, nhan sắc hạng trung, ít nói, lặng lẽ, không bạn bè, quanh năm suốt tháng chẳng nghe ai gọi điện thoại tìm. "Tại ba mày không có đức". Mẹ rũa những lúc không có dượng, oái oăm ở chỗ tôi giống dượng điều này mà không giống ba tôi. Mới hơn một năm cưới nhau, ba đã "mèo chuột " tùm lum. Đến khi ly dị, mẹ nói đếm trên đầu ngón tay vừa đủ.
Bao nhiêu hy vọng mẹ đặt hết vào thằng Ngạn. Bắt ép nó đi học cờ vua, một thời gian sau không thấy tiến bộ, nó đâm chán. Mẹ đưa nó qua học mỹ thuật, cũng chẳng hơn gì, học mãi mà hoàng hôn với bình minh nó vẽ chẳng ai phân biệt được. Thấy nó thường đi đá banh với mấy đứa bạn mẹ ao ước nó trở thành cầu thủ nổi tiếng. Cuối cùng, mẹ nhận ra nó không có năng khiếu. Ì ạch vất vả lắm nó mới tốt nghiệp trung học phổ thông. Mẹ đâm hoảng, mỗi ngày thúc bách, nhắc nhỡ rồi hăm dọa. Mẹ muốn thằng Ngạn phải hơn con gái của ba với người vợ kế. Nhưng mẹ đã sai lầm. Hoa mai không nở vào mùa thu. Mẹ dồn hết tâm trí vào nó, săn sóc, quan tâm từ miếng ăn đến giấc ngủ. Đưa nó lên thành phố, đón nó về… Dưới sức ép của mẹ và nỗi sợ hãi nếu thi trượt, nó thi trượt thật.
Đêm về khuya, mùa hè trời nóng bức nhưng không có ngọn gió nào. Qua cửa sổ tôi thấy từng chùm hoa trắng trong màn đêm. Ngày thường ở đây đã hoang vắng, bây giờ càng thấy tĩnh mịch, cô liêu hơn. Một sự im lặng đến rợn người. Có lẽ dượng đã vào nhà và đang an ủi mẹ. Tôi buồn không phải vì thằng Ngạn thi rớt mà vì thấy mẹ tôi thất vọng. Dượng nói cũng phải "Tại mẹ". Thời gian mẹ bắt nó theo học các lớp năng khiếu phải chi để nó học phổ thông. Mẹ điên cuồng nghĩ đến ba bằng lòng háo thắng, tự phụ. Trong gia đình, mẹ muốn giành quyền gia trưởng. Giờ giấc, công việc, con người ba và cả hai chị em tôi mẹ đều giành quyền sai khiến, xếp đặt. Ba không chịu được, nhưng trời còn đặt để cho dượng đến với mẹ tôi. Dượng mồ côi mẹ từ nhỏ, nên khao khát cháy bỏng có bàn tay người phụ nữ chăm sóc cho mình. Vậy là gặp mẹ, dượng cảm thấy hạnh phúc với mình vô cùng. Từ ngày ở với dượng, mẹ không còn ngồi bán ở chợ nữa mà ở nhà quán xuyến trong ngoài. Mẹ cũng quần xăn đến gối, lúc ngoài vườn khi trong chuồng lợn. Tôi hiểu tất cả chỉ vì chị em tôi. Với tôi, mẹ không đặt hoài bão nên không cảm thấy thất vọng. Còn thằng Ngạn… Tôi vụt nhớ đến nó, lúc chiều thấy nó vào phòng đến bây giờ… Tôi đẩy nhẹ cửa phòng nó, phòng trống không. Chiếc vali để trên đầu tủ đã biến mất.
Mặc dù đã gần mười hai giờ đêm, tôi và dượng vẫn đi tìm thằng Ngạn. Với lứa tuổi đó, nó có thể làm những điều ngu ngốc. Tôi ra đến thị xã rồi quay về trong màn đêm, thỉnh thoảng có  những chiếc xe chạy vút qua, đánh động tâm hồn tôi một nỗi buồn cô đơn. Về đến cổng, tôi thấy mẹ đang cầm một thanh củi quất tuối buội vào thân cây sứ. Hoa rơi tơi tả trắng khắp sân. Tôi hối hả chạy vào "Mẹ! Mẹ làm gì vậy?". Mẹ càng tỏ ra hung hăng hơn đến khi tôi giật được thanh củi trên tay bà. Xơ xác hết! Lá và hoa như một tấm thảm lát đường đi. Mẹ ngồi phịch lên băng đá thẫn thờ không nói, không rằng hai tay bưng lấy mặt. Tôi rất muốn nói điều gì đó để an ủi mẹ, nhưng tôi không nói được. Là một đứa vụng về tôi biết mình không thể làm mẹ nguôi giận, chỉ mong mẹ bình tĩnh chấp nhận sự thực.
Thật lâu, mẹ tôi ngẩng lên thì thầm: "Không gặp nó à? ". Thấy tôi về một mình mẹ đã biết, nhưng vẫn hỏi. "Mẹ đừng lo, nó không dám đi đâu xa. Nó không có tiền". Tôi chợt nhớ, một chỗ thằng Ngạn có thể đến. "A! Để con đi chỗ này xem". Tôi chưa dứt lới đã thấy thằng Ngạn tay xách vali đứng tần ngần trước cổng, còn dượng đang dắt xe vào. "Vô đi mẹ mày chờ!". Dượng bảo thằng Ngạn bằng giọng gắt gỏng. Tôi chạy đến: "Dượng gặp nó ở đâu?". Dượng nói vói: "Ở nhà ba nó". Tôi biết ngay mà. Thỉnh thoảng chúng tôi gặp ba và ba thường cho nó tiền. Dĩ nhiên, mẹ không biết chuyện này. Tôi đẩy nhẹ vai nó: "Mày nói gì với mẹ đi!". Nó đứng lặng người không nhúc nhích. Cầm lấy vali trên tay nó, tôi trách: "Khờ quá! Mẹ giận nói vậy, bỏ đi đâu". Dượng trở ra, ngồi xuống bên mẹ: "Ba nó gọi điện cho tôi"…
Phải mất một thời gian khá lâu, mẹ tôi mới trở lại bình thường, nói cười vui vẻ. Thằng Ngạn không đi học nữa. Mẹ không ép, không nói gì, lặng lẽ đi ra đi vào như chiếc bóng. Một đêm tôi bắt gặp mẹ ngồi khóc một mình ngoài sân, dù trời mùa đông lành lạnh. Hôm ấy tôi còn thức làm việc, hơi lạnh lăn tăn thấm vào da thịt khiến tôi rùng mình.Tôi đứng lên khép cửa sổ lại. Dưới tàng cây sứ trắng, mẹ ngồi, đôi vai bà run nhè nhẹ, dáng thật buồn như chịu đựng. Thằng Ngạn bản thân nó không muốn làm mẹ buồn, nhưng nó không thể làm theo ý mẹ. Với những điều vượt quá khả năng nó không thể thực hiện được. Từ hôm đó, suốt ngày nó ở ngoài vườn với dượng. Đào thêm cái ao nuôi cá, chiết ổi trồng trên giồng đất mới, chặt bỏ những cây già… miệt mài, có hôm trời mưa tầm tã mà cả hai không chịu vào nhà. Đêm đó, thằng Ngạn bị sốt cao, nói mê toàn những chuyện ngoài vườn. Gần sáng, nó mởi tỉnh, người đầy mồ hôi. Vừa mở mắt, như không thấy vẻ lo lắng của mẹ, nó nhìn dượng: "Mưa lớn quá, hàng ổi con mới chiết…". "Không sao! Dượng đậy cao su hết rồi, con yên tâm đi". Dượng run run lau mồ hôi trên trán nó. Từ lúc ấy, hai người càng ngày càng khắn khít với nhau. Tôi thường thấy mẹ đứng ở nhà sau trông ra vườn, nhìn theo dượng và thằng Ngạn đang đi dọc bờ ao nói nói cười cười. Mẹ tôi nở một nụ cười thật hạnh phúc.
Đêm đó, tôi đứng bất động nơi cửa sổ khi dượng mang chiếc áo ấm choàng lên vai mẹ. Có lẽ tỉnh giấc không thấy mẹ nên dượng đi tìm… Nhẹ nhàng, tôi khép cửa sổ lại, tắt đèn, lên giường quấn chăn. Lần đầu tiên tôi mới thấy mẹ khóc.Người đàn bà mạnh mẽ, rắn rỏi ấy đã khóc. Tôi không hiểu mẹ khóc vì dạy dỗ con thua ba hay buồn vì thằng Ngạn, hoặc vì mẹ đã nhận ra điều có thể và không thể trong đời người phụ nữ. Mặc cho đêm mùa đông lạnh lẽo, trong hơi ấm của chăn nệm tôi nhẹ nhàng đi vào giấc ngủ. Tôi mơ thấy tuyết rơi dày sân nhà tôi, tuyết trắng xóa trên cây sứ. Tôi chạy chân trần không thấy lạnh, mùi hương hoa sứ thoang thoảng. Đột nhiên, tôi nhận ra dưới chân mình không phải tuyết. Đó là hoa sứ, cả trên cây không phải là tuyết phủ mà là hoa sứ nở trắng một góc trời. Tôi mê mải đi nhẹ nhàng trên lớp hoa êm ái và mịn như nhung.
Những hàng ổi mới trồng vừa cao khoảng một mét đã cho trái. Trái to gần nửa kí lô treo lủng lẳng oằn nhánh cây gầy đuột. Thằng Ngạn dùng dây cột lại rồi lấy cây chống cho nhánh thẳng đứng. Từng cây cách nhau thật đều, xa xa trông như những cây cảnh. Dượng tự hào: "Nó ghép cây ổi giống bưởi". Mẹ không nói gì trong bữa ăn, nhưng khi tôi đang rửa chén, mẹ đến thì thầm bên tai tôi: "Thằng Ngạn cũng có năng khiếu".
Nó bắt đầu thay dượng trông nom nhà vườn khi tôi lấy chồng xa quê. Tệ làm sao! Chồng cũng không tự kiếm được, may là có người mai mối. Chẳng hơn gì tôi- anh, một bác sĩ ra trường đã lâu, nhưng đứng trước phụ nữ thì… anh vẫn lắp bắp như chàng trai mới lớn, trong khi tôi và anh đã hơn ba mươi.
Tôi về. Sân nhà trắng xóa màu hoa sứ. Trời lành lạnh. Trời mùa đông thường gợi thương gợi nhớ. Những kỷ niệm từ ngày còn cột tóc đuôi gà, đứng cao bằng cây sứ, còn rượt đuổi thằng Ngạn chạy vòng quanh bờ ao làm tôi buồn tê tái. Khung cảnh giống như trong giấc mơ năm nào khiến tôi ao ước, giá mà đang tỉnh giấc sẽ thấy dượng và thằng Ngạn đang tát ao bắt cá. Trên cây hoa vẫn trắng ngần kiêu sa với những quả túc cầu và vòng nguyệt quế. Đứa con gái mười lăm tuổi của tôi phải thảng thốt kêu lên khi bước chân vào sân nhà: "A! Đẹp quá!". Chồng tôi cũng ngẩng đầu nhìn, dù thỉnh thoảng anh có về thăm. Mẹ tôi sụp xuống thẫn thờ, mắt sưng mọng. Hai lầng trong đời tôi thấy mẹ khóc. Lòng hiếu thắng đã từ giã mẹ tôi từ lúc nào. Dượng mất! Mẹ giờ như đứng trên một tấm ván chông chênh, chông chênh như chiếc cầu bập bênh.
Đêm đó, tôi ra sân nhặt đầy một giỏ hoa sứ, những bông còn tươi  mùi thơm thoang thoảng bay xa…