Chưa bao giờ văn đàn Trung Quốc lại xuất hiện nhiều loại sách “Phê phán” đến thế, hết Đánh cờ cùng ma quỉ- phê phán 5 nhà văn, do hàng chục tiến sĩ văn học viết, phê phán 5 nhà văn nổi tiếng: Mạc Ngôn, Vương An ức, Giả Bình Ao, Trì Lợi và Nhị Nguyệt Hà, đến hai cuốn Thập tác gia phê phán thư, một do Chu Đại Khả viết, cuốn hai do Vương Sóc viết. Dưới ngòi bút của họ, các nhà văn vốn được coi là “Kinh điển” đều lần lượt bị hạ bệ: Tiền Chung Thư, Dư Thu Vũ, Vương Mông, Lương Hiểu Thanh, Vương Tiểu Ba, Tô Đồng, Giả Bình Ao, Uông Tăng Kỳ, Bắc Đảo, Vương Sóc. Tiếp đến là Lỗ Tấn, Thẩm Tùng Văn, Trương ái Linh, Lưu Chấn Vân, Mạc Ngôn, Vương An ức, Bắc Thôn, Dư Hoa, Trì Lợi, Trần Trung Thực. Và gần đây nhất là cuốn Phê phán “Thủy hử truyện” và “Tam quốc diễn nghĩa” của hai tác giả Vương Học Thái và Lý Tân Vũ.
Câu chuyện đã có từ trăm năm qua, gần đây bỗng trở lại gây xôn xao văn đàn T.Q: các danh tác Tam quốc diễn nghĩa và Thủy hử truyện chứa nhiều độc hại(!?), Hồng lâu mộng chỉ là cô gái đẹp nhăng nhít(!?), Tây du ký đã tạo nên hình ảnh tưởng tượng về tinh thần người TQ(!?). Cùng lúc đó, mạng Tân lãng nổi tiếng cũng tung ra sự kiện “Tứ đại danh tác cuối cùng đã bị vén tấm màn thô tục”, càng đẩy cuộc chiến đến đỉnh điểm. Có học giả chỉ rõ, câu chuyện cũ mèm này được nhắc lại chẳng qua chỉ nhằm dấy lên “Làn sóng phiên án các danh tác”!

Theo giới bình luận, nguyên nhân dấy lên “Làn sóng phiên án các danh tác” này xuất phát từ việc xuất bản cuốn sách Phê phán “Thủy hử truyện” và Tam quốc diễn nghĩa” của hai tác giả Vương Học Thái và Lý Tân Vũ, họ được coi là những người đi tiên phong “giải độc cho các kinh điển văn học T.Q” .

Với tư cách một chuyên luận học thuật bình thường, sau khi xuất bản đầu tháng 1 năm nay, cuốn sách hầu như không gây được sự chú ý nào trong giới. Song đến tháng 5, tờ Nam phương chu mạt dành hẳn một trang lớn đưa tin về hai tác giả họ Vương và họ Lý phê phán hai trong bốn đại danh tác, nhất là họ Lý đã phủ định hoàn toàn địa vị của danh tác Tam quốc diễn nghĩa, thì sự việc đã bị đẩy đi quá xa, lan truyền khắp nơi, khiến các nhà truyền thông đua nhau vào cuộc. Chẳng hạn, tờ Tân kinh báo số ra ngày 19-5 đã cho đăng bài Dựa vào cái gì để phê phán “Tam quốc”, “Thủy hử”? kịch liệt phản bác; Tờ Trung Hoa độc thư báo số ra ngày 24-5 lại bồi tiếp bài Thời đại hò hét: lại bàn về giải độc cho “Tam quốc”, Thủy hử”. Ngay sau đó, các học giả, chuyên gia, độc giả, bạn đọc trên mạng đã liên tiếp sử dụng quyền phát ngôn của mình, tạo nên làn sóng tranh luận xoay quanh Tứ đại danh tác sôi động nhất kể từ sau “Cách mạng văn hóa”.

Gần đây, ngày 12-7, nguyên chủ nhiệm khoa Trung văn Đại học Nam Kinh, Hội trưởng Học hội Lỗ Tấn tỉnh Giang Tô, Bao Trung tiên sinh cho hay, hồi trước và sau năm 1958, ở TQ đã từng dấy lên làn sóng phê phán các danh tác Hồng lâu mộng, Đỏ và đen..., đến thời kỳ “Cách mạng văn hóa” sau đó vẫn chưa dứt. Câu chuyện cũ rích lần này chẳng có gì mới.

Cuộc “phiên án các danh tác” không được lòng dân

Đầu tháng 7 năm nay, kênh văn hóa của mạng Tân lãng nổi tiếng T.Q đã lợi dụng ưu thế đưa tin nhanh, mở cuộc điều tra chuyên đề về “Tứ đại danh tác”. Vốn cho rằng với tư duy cởi mở, quan điểm phóng khoáng, kết quả cuộc điều tra sẽ rất bao dung và cởi mở. Song trên thực tế, quan điểm lại ngược lại, “thuyết hữu độc” của Vương Học Thái và Lý Tân Vũ đã gặp phải đòn giáng trả quyết liệt và sự hoài nghi sâu sắc của 90% bạn đọc qua mạng.

Một bạn đọc trên mạng nói: Trời đất, một số người do muốn nổi danh, chẳng việc gì không làm, thật vô sỉ. Họ làm ra vẻ đạo mạo, tự coi mình là đấng cứu thế của tư tưởng nhân loại đương đại. Tôi chỉ biết có một chân lý, Ông nội, Ông ngoại tôi cả đời chỉ đọc Tam quốc, Thủy hử, song tôi đâu có thấy họ giết người đốt nhà. Tôi đã hơn 20 năm đọc Tam quốc, Thủy hử, đến nay tôi vẫn chưa từng giết người, đốt nhà, vậy độc hại ở đâu? Những vị gọi là tư tưởng gia đó, tôi nghĩ tốt nhất các vị nên xem một chút những phim đồng thoại Nhật Bản hiện đại, sẽ thấy ở đó tràn ngập các pha bạo lực, giết chóc. Đó mới là những đống rác thực sự.

Các học giả từng nhiều năm nghiên cứu Tứ đại danh tác như giáo sư khoa Trung văn Đại học Nam kinh - Phó Hội trưởng Học hội Hồng lâu mộng Giang Tô Ngô Tân Lôi, giáo sư Viện văn học Đại học sư phạm Nam Kinh - Phó Hội trưởng Học hội Nho lâm ngoại sử TQ - Hội trưởng Hội nghiên cứu tiểu thuyết Minh Thanh tỉnh Giang Tô Trần Mỹ Lâm... lại càng chẳng đếm xỉa đến cái “Thuyết hữu độc” của họ Vương và họ Lý, coi đó là thứ luận bàn quái dị, gây ồn ào để lấy lòng mọi người.

Nguyên nhân dấy lên làn sóng phê phán các danh tác

Theo giáo sư Ngô Tân Lôi, cứ cho là các danh tác “có độc” đi, song quan điểm đó không phải là đề xuất của Vương Học Thái và Lý Vũ Tân. Trước đây “lũ bốn tên” từng nói: Tứ đại danh tác chứa nhiều độc hại. Trong “Cách mạng văn hóa”, biết bao danh tác đã bị hạ bệ, ngay các tác phẩm nổi tiếng thời “Ngũ Tứ” như Lôi vũ, Nhật xuất (của Tào Ngu) cũng không thoát khỏi, bị coi là “cỏ độc”, phải nhổ sạch. Nếu bảo có độc, vậy hiện giờ làm gì có tác phẩm nào không có độc, bởi lẽ trong mỗi tác phẩm đều có sự hạn chế của cá nhân nhà văn và hạn chế của thời đại. Đối với các danh tác, việc nó có độc hay không, thực ra khỏi cần thảo luận. Địa vị của chúng trong lịch sử văn học sẽ chẳng bao giờ bị lung lay, hàng trăm năm sau vẫn vậy.

Với tư cách một chuyên gia về Lỗ Tấn, Bao Trung Văn cho hay, Lỗ Tấn tiên sinh cũng từng phê phán Tứ đại danh tác, chẳng hạn Lỗ Tấn rất không tán thành quan điểm chỉ chống tham quan, không chống Hoàng đế trong Thủy hử truyện, coi đó là một khiếm khuyết lớn. Song Lỗ Tấn chưa bao giờ hoài nghi giá trị và địa vị văn học của Tứ đại danh tác đó. Từ đầu thế kỷ XX đã có chuyện thảo luận về vấn đề giá trị của Tứ đại danh tác, các quan điểm khen chê, có độc có lợi đều có. Trước và sau năm 1958, làn sóng bình luận Tứ đại danh tác lại bùng lên, song đa phần là các gương mặt thuộc phái “Tả”, có thái độ phủ nhận. Song từ sau thập kỷ 80 thế kỷ XX đến nay, có thời kỳ lại khẳng định các giá trị của văn học truyền thống TQ, có loại mang dấu vết “phục cổ”, những thứ gì thuộc cổ đều hay cả. Trong khoảng 20 năm đó hầu như người ta chẳng còn nghe thấy âm thanh phê phán như trước kia nữa. Vậy mà lúc này lại nẩy nòi cái “thuyết hữu độc” trong Tứ đại danh tác, tuy là sự phản ứng bình thường, song lại là “lời nói khiến người ta kinh hãi” (kinh nhân chi ngữ), trong cái thời đại thích sự náo nhiệt này hẳn sẽ lôi kéo được nhiều chiến hữu.

Tứ đại danh tác vẫn là những “kinh điển văn học”

Qua cuộc điều tra về Tứ đại danh tác trên mạng Tân Lãng, các phóng viên phát hiện, vị trí của Hồng lâu mộng, Tam quốc diễn nghĩa, Thủy hử truyện, Tây du ký trong mắt mọi người không khác trước đây là mấy. Trong “Cách mạng văn hóa”, tác phẩm Thủy hử truyện rất được tôn sùng, bị xếp ở cuối bảng. Được biết, có đến 9581 người tham gia cuộc điều tra. Trong mục điều tra: “Trong Tứ đại danh tác, theo bạn bộ nào kém nhất”, có đến 45,04% số người chọn Thủy hử truyện. Các danh tác xếp sau theo thứ tự là: Tây du ký, Hồng lâu mộng, Tam quốc diễn nghĩa. Tất nhiên, mọi người đã coi danh tác Tam quốc diễn nghĩa là hay nhất, được 40,70% số phiếu bầu. Tác phẩm có tính văn học nhất là Hồng lâu mộng, lại không được chọn là “hay nhất”, còn trong mục “Tứ đại danh tác đã để lại trong lòng bạn hình tượng gì”, thì có đến 52,58% số phiếu chọn là “kinh điển văn học”

Danh tác “thuyết hữu độc”của Vương Học Thái và Lý Tân Vũ


Cuốn sách Phê phán Thủy hử truyện và Tam quốc diễn nghĩa, do NXB Cổ tịch Thiên Tân xuất bản hồi tháng 1 năm nay. Vương Học Thái là nghiên cứu viên Sở nghiên cứu văn học Viện KHXH Trung Quốc, tác phẩm có: Trung Quốc lưu dân, Du dân văn hóa dữ Trung Quốc xã hội... Ông cho rằng, sự độc hại trong Thủy hử truyện là đã tuyên dương “văn hóa du dân” và “mỹ học bạo lực”. Vương Học Thái đã khảo chứng xuất thân của các anh hùng trong Thủy hử truyện, phát hiện trong số họ không có ai là nông dân, chủ thể là các du dân vô nghề nghiệp và các vũ tướng bị đẩy ra rìa. Trong tác phẩm Thủy hử truyện đầy rẫy cảnh bạo lực.

Lý Tân Vũ là giáo sư Viện Văn học Đại học Cát Lâm. Theo sự khảo chứng của ông, điều độc hại trong Tam quốc diễn nghĩa là đã “dĩ văn loạn sử”. Phần tự thuật lịch sử trong Tam quốc diễn nghĩa có độ chênh rất lớn so với Tam quốc chí của Trần Thọ. Các nhân vật Lưu Bị, Quan Vũ, Triệu Vân, Tào Tháo, Tôn Quyền, Chu Du, Lỗ Túc... khác xa so với những ghi chép về các nhân vật này trong Tam quốc chí, thậm chí trái ngược nhau. Sau khi phân tích, tác giả phát hiện, trong Tam quốc diễn nghĩa có khuynh hướng ra sức mỹ hóa Lưu Bị, bôi bác Tào Tháo, thần hóa Gia Cát Lượng, Quan Vũ...

(Báo Văn nghệ)