<Bài viết đã được chỉnh sửa lúc 2007-05-24 07:21:16Ngọc Lý>
.
Chuyện quan chức nói dối ở Trung Quốc
CẢNH CHÁNH - NGUYỄN THÀNH TUỆ tổng hợp
TT - Mở miệng là nói dối đang trở thành “căn bệnh trầm kha” của nhiều quan chức Trung Quốc hiện nay, đe dọa lòng tin của xã hội. Từ năm 2001-2003, trong số mấy chục ngàn vụ án tiêu cực bị đưa ra xét xử ở Trung Quốc, có đến 60% vụ là do khai man, làm giả số liệu thống kê, báo cáo láo...Mới đây, đề tài quan chức nói dối đã được Nhân Dân Nhật Báo đưa lên diễn đàn trên mạng, được đông đảo công chúng tham gia bày tỏ ý kiến về “căn bệnh” này.
Kỳ 1: “Nói dối không chớp mắt”
Chuyên mục “Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” (thuộc hệ thống Nhân Dân Nhật Báo) hồi tháng 2-2007 trong ba số liên tục đã triển khai cuộc thảo luận trên mạng về chủ đề “hiện tượng nói dối trong các quan chức”. Diễn đàn thu hút đông đảo công chúng tham gia, phân tích đằng sau hiện tượng nói dối của nhiều quan chức chính là hành vi tham nhũng, là động cơ thăng quan tiến chức để mưu cầu lợi riêng.
Khi đoàn kiểm tra đi khỏi
Tham gia diễn đàn, các cư dân mạng nhắc lại một thiên phóng sự truyền hình trên chương trình truyền hình “Bàn luận tiêu điểm” của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) năm 2006 nhan đề “Sau khi đoàn kiểm tra đi khỏi”. Phóng sự đưa tin vào tháng 11-2005, Cục Giám sát an toàn Trung Quốc đến kiểm tra tình hình an toàn hầm mỏ ở thị trấn Nam Dương, thành phố Lỗi Dương, tỉnh Hồ Nam thì phát hiện hầu như các hầm mỏ nhỏ mà họ được đưa đến thị sát đều đã đóng cửa.
Tuy nhiên, một ngày sau quay lại, họ phát hiện các hầm mỏ vẫn hoạt động bình thường. Phó thị trưởng Lý Minh từng phát biểu trên truyền hình sẽ thẳng tay trừng trị những trường hợp vi phạm, chủ tịch thị trấn Nam Dương Đàm Ai Dân cho biết thị trấn đã tăng cường tuần tra, phó bí thư Nam Dương Cốc Ngoại Văn một mực phủ nhận tin các hầm mỏ hoạt động trở lại, giám đốc Sở Tài vụ Nam Dương Tư Bích Hằng cho biết ông “ngày đêm tuần tra nhưng không phát hiện được gì”...
Hầu như tất cả các quan chức từ trên xuống dưới ở Nam Dương đã “nói dối không chớp mắt”. Lý do là trong mắt họ, thành tích trước mắt quan trọng hơn lợi ích lâu dài, lợi ích kinh tế quan trọng hơn tính mạng người dân, họ chỉ chịu trách nhiệm với chính mình, còn tính mạng người dân đều không quan trọng.
Trên diễn đàn, cư dân mạng đã kể 1.001 câu chuyện về sự nói dối của nhiều quan chức. Chẳng hạn như ông Diệp Đại Xuyên - phó thị trưởng Lục Bàn Thủy (tỉnh Quí Châu) - từng báo cáo Quốc hội Trung Quốc rằng ở thành phố Lục Bàn Thủy không có doanh nghiệp khai thác than, trong khu bảo vệ nguồn nước cũng không có nhà máy nào, chất lượng không khí trong lành nhất tỉnh Quí Châu.
Nhưng thực tế điều tra cho thấy trong thành phố có đến 30 doanh nghiệp hoạt động trong ngành hóa công, hồ nước bị ô nhiễm nghiêm trọng. Hay chuyện một tỉnh yêu cầu huyện sửa chữa hồ chứa nước, kinh phí dự toán 700-800 triệu nhân dân tệ, trong khi mỗi năm huyện chỉ thu vào 500 triệu nhân dân tệ, vừa đủ để phát lương cho công chức. Ông bí thư huyện quyết định làm báo cáo láo gửi cấp trên, đối phó tình thế để được cấp kinh phí.
Từ ngày 1 đến 9-5-2005, tại Trung Quốc liên tục xảy ra năm vụ tai nạn hầm mỏ làm 13 người chết. Một vị quan chức ngành than được đài truyền hình phỏng vấn đã không hề có một chút thương tiếc hay ân hận, ông ta thao thao bất tuyệt về cách ông đến cơ sở kiểm tra tình hình, mở lớp tập huấn về an toàn hầm mỏ. Nhưng thợ mỏ trong khu vực cho biết ông ta quả thật có đến cơ sở, nhưng chỉ đến để... thu tiền, uống rượu mà thôi, năm nay chưa đến ngày thu tiền nên chưa thấy ông ta đến!
Những lời có cánh
Cư dân mạng từ các địa phương tham gia diễn đàn cho biết nhiều quan chức còn nói dối “có sách” nữa! Bằng chứng là ở tỉnh Hồ Nam có một chuyên viên có tên là Tằng Cẩm Thành khi được biết lãnh đạo tỉnh Hồ Nam sắp đề bạt mình lên chức giám đốc sở giao thông tỉnh, Tằng liền viết một bức “huyết thư” gửi lên lãnh đạo, với lời lẽ xúc động, hứa trung thành với Đảng và nhân dân. Nhưng sau khi ngồi vào ghế giám đốc sở, bức “huyết thư” chưa ráo mực thì Tằng bị phát hiện nhận hối lộ 300.000 nhân dân tệ.
Hãy nghe dưới đây một số quan chức đã “nói dối có quai” như thế nào:
- Nguyên bí thư tỉnh Quí Châu Lưu Phương Nhân thời tại vị còn cao đạo: “Phải lấy đức trị quốc, triển khai cuộc đấu tranh chống tham nhũng đến cùng”. Nhưng sau đó ông lại bị xử tù chung thân vì nhận hối lộ 6,6 triệu nhân dân tệ.
- Nguyên tỉnh trưởng tỉnh Vân Nam Lý Gia Đình từng “tâm huyết”: “Uớc nguyện của tôi là trong vòng năm năm đem lại cuộc sống ấm no cho 1,6 triệu dân nghèo”. Chưa đầy năm năm sau, ông bị xử tử hình vì nhận hối lộ 18 triệu nhân dân tệ.
- Nguyên bí thư Thành ủy Bắc Kinh, nguyên chủ tịch tỉnh Quảng Tây Thành Khắc Kiệt từng “thao thức”: “Khi nghĩ đến tỉnh Quảng Tây có hơn 7 triệu dân chưa thoát nghèo, tôi làm chủ tịch đây cũng không sao chợp mắt”. Không lâu sau, ông bị tử hình vì nhận hối lộ hơn 20 triệu nhân dân tệ.
- Nguyên bí thư Thành ủy Thượng Hải Trần Lương Vũ thì đanh thép: “Công tác chống tiêu cực không thể lơ là một giây một phút nào”. Chỉ nửa tháng sau, ông bị cách chức vì dính líu vụ án chiếm đoạt mấy tỉ nhân dân tệ của quĩ bảo hiểm xã hội...
Giấu đầu lòi đuôi
Nhiều trang web của các chính quyền và cơ quan nhà nước địa phương trở thành nơi để các quan chức báo cáo láo. Trang web của chính quyền huyện Phụng Đài (tỉnh An Huy) báo cáo tình hình giáo dục trong huyện như sau: “Huyện ta thuộc mười huyện giỏi của tỉnh, 100 huyện giỏi của toàn quốc. Mỗi năm có 1.180 học sinh tốt nghiệp, hai trường công lập mỗi năm tuyển 1.550 học sinh trung học, cao hơn các trường trong nội thành. Do được đầu tư ngân sách hợp lý, hiện có hàng chục ngàn học sinh được hưởng giáo dục miễn phí”. Chuyên mục Chính hiệp trên trang web trên cho biết huyện có đến 12 trường dân lập với hàng ngàn học sinh theo học. Trong khi đó, chuyên mục giáo dục lại đưa tin: “Các khó khăn của huyện ta là thiếu giáo viên, thiết bị nghèo nàn, đội ngũ giáo viên đang lão hóa. Nguyên nhân là do nguồn đầu tư ngân sách quá ít, không đáp ứng nhu cầu ngân sách giáo dục tăng 1,2% như qui định”.
Sau khi đọc xong ba thông tin chõi nhau trên cùng một website, người dân không khỏi thắc mắc: Tại sao con em nông dân không vào trường công để học miễn phí mà phải học trong trường dân lập? Điều đó chỉ có thể chứng minh các quan chức ở huyện đã báo cáo thành tích ảo. Qua đó đủ thấy “huyện giỏi” của An Huy đã không chú trọng nghĩa vụ giáo dục, chất lượng trường công không bằng trường tư.
CẢNH CHÁNH - NGUYỄN THÀNH TUỆ tổng hợp
(Tân Hoa xã, Quang Minh Nhật Báo, Bắc Kinh Nhật Báo)
___________________
“Tôi đã bị lừa” - Thủ tướng Chu Dung Cơ đã thẳng thắn cho biết như vậy sau khi đi kiểm tra tình hình ở huyện Nam Lăng (tỉnh An Huy), địa phương có thành tích tốt về trồng cây lương thực. “Kho lương thực đầy gạo” chỉ là sự lừa dối.
____________________
Nói dối với cả thủ tướng
Kỳ 2 - Chuyện quan chức nói dối ở Trung Quốc
TT - Chương trình “Bàn luận tiêu điểm” của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc năm 1998 có phát phóng sự “Chân tướng của sự việc kho lương thực đầy gạo”. Và người bị lừa trong vụ này lại chính là Thủ tướng Chu Dung Cơ lúc bấy giờ.
“Tôi đã bị lừa”
Mọi việc bắt đầu từ huyện Nam Lăng, thành phố Vô Hồ (tỉnh An Huy) vốn là khu vực trồng cây lương thực lớn của vùng Giang Nam. Toàn huyện có 500.000 mẫu ruộng, sản lượng 280.000 tấn/năm. Do huyện báo cáo có thành tích tốt nên Thủ tướng Chu Dung Cơ đã quyết định đến khảo sát tình hình vào tháng 5-1998. Khi đến, thủ tướng nhìn thấy một kho lương chất đầy gạo.
Sau chuyến đi, thủ tướng cho biết lúc đến thăm An Huy, ông có cho một cán bộ trong đoàn đóng giả người thu mua lương thực đến thăm dò tình hình thị trường lương thực An Huy. Phát hiện nhiều nhà máy gia công gạo tư nhân làm ăn rất tốt, ông cho rằng một kho lương thực lớn như vậy chắc chắn không phải thu mua từ dân, nhất định có câu kết giữa bộ phận thu mua lương thực nhà nước và tư nhân, có điều ông chưa có chứng cứ.
Không lâu sau, Đài truyền hình trung ương Trung Quốc nhận được đơn thư tố cáo là huyện Nam Lăng đã lừa dối thủ tướng, số lương thực đó không phải do huyện thu mua. Điều tra phát hiện thực tế kho chỉ có 852 tấn gạo, 1.031 tấn còn lại được huy động từ các nhà máy gia công gạo trong huyện trước đó năm ngày, sau đó đóng bao của kho lương thực, để lúc Thủ tướng Chu Dung Cơ đến thì tổng cộng trong kho có 1.883 tấn gạo. Phó cục trưởng Cục Lương thực huyện Nam Lăng Dương Xích Phong giải thích rằng mang danh huyện sản xuất lúa đạt kết quả tốt mà không có lương thực trong kho thì mất mặt quá, nên mới nghĩ ra cách đi huy động cho đầy kho.
Và sở dĩ kho lương không có gạo là do huyện không thu mua theo kế hoạch, chỉ hoàn thành 50% chỉ tiêu thu mua. Còn người dân trong huyện cho biết kho lương từng lấy lý do diện tích kho quá nhỏ, gạo không được khô để từ chối thu mua. Ngoài ra giá thu mua của kho lương quá thấp, lại thường xuyên bị ép giá, chất lượng phục vụ kém cũng là lý do khiến người dân phần lớn bán lúa cho nhà máy gia công tư nhân. Lúc bấy giờ huyện có đến hơn 500 nhà máy gia công lớn nhỏ, lượng thu mua hằng năm lên đến mấy chục ngàn tấn.
Sự việc bị phơi bày ra ánh sáng, nhưng ông lãnh đạo huyện Nam Lăng là Thang Xuân Hòa lại không cho rằng đó là hành vi lừa dối, vì “đó cũng là lương thực của huyện, để tiện cho thủ tướng khảo sát nên chúng tôi mới tập hợp về một mối”. Còn ông cục trưởng Cục Lương thực Trương Hậu Phát nói rằng việc làm của họ “không gây ảnh hưởng đến ai, không gây tổn hại kinh tế”. Nhà đài lần theo lời tố cáo, đã làm xong phóng sự nhưng lo ngại thông tin nhạy cảm liên quan đến Thủ tướng Chu Dung Cơ nên dè dặt đến xin ý kiến của ông.
Không ngờ Thủ tướng Chu Dung Cơ không những cho phép mà còn đồng ý để chương trình phóng sự phát sóng đúng ngày 12-11, ngày diễn ra báo cáo hội nghị cải cách thể chế lưu trữ lương thực toàn quốc, và công khai danh tánh vị cán bộ đến khảo sát chính là ông - Thủ tướng Chu Dung Cơ. Ngay trong hội nghị, thủ tướng thẳng thắn nói: “Tôi đã bị lừa”. Ông cảm ơn người dân An Huy đã giúp ông vạch mặt kẻ lừa dối. Phóng sự sau khi phát đã gây rúng động trong người dân Trung Quốc lúc bấy giờ, sau đó ông lãnh đạo huyện Nam Lăng bị kỷ luật, ông cục trưởng Cục Lương thực bị cách chức.
Khai man số liệu
Lãnh đạo hai huyện Hưu Ninh và Kỳ Môn thuộc thành phố Hoàng Sơn (tỉnh An Huy) vào năm 2001 và 2002 đã báo cáo lại mức thu nhập chính xác của người dân sau bao năm khai man, nên huyện nhà của họ lại bị xếp vào huyện nghèo khó sau hơn mười năm “thoát nghèo”. Sự việc bị lãnh đạo thành phố Hoàng Sơn cho rằng làm mất mặt thành phố, “chỉ vì mấy đồng trợ cấp khó khăn mà cúi đầu”!
Việc khai man số liệu không phải là mới ở Trung Quốc, nhất là báo cáo GDP hằng năm. Năm nào các địa phương cũng báo cáo tăng GDP, chẳng lẽ năm nay lại giảm, cho nên có giảm đi chăng nữa họ vẫn báo cáo tăng! Theo số liệu tháng 6-2006, GDP toàn Trung Quốc tăng 10,9%, nhưng theo số liệu báo cáo của 31 tỉnh thành Trung Quốc là tăng 12%, chênh lệch 804,8 tỉ nhân dân tệ.
Khi không thể khai man GDP, nhiều lãnh đạo tỉnh nghĩ ra cách tăng nguồn thu ngân sách, thế là một số huyện ở Quảng Tây xuất hiện tình trạng ngân sách nhà nước được chuyển đến doanh nghiệp và doanh nghiệp chuyển ngược lại cho ngành thuế để đóng thuế, với mục đích hoàn thành chỉ tiêu đóng thuế. Ngay từ thời Thủ tướng Chu Dung Cơ, ông đã rất phẫn nộ khi biết địa phương khai man số liệu thống kê, nên khi khảo sát các viện kinh tế học, ông đều đề tặng câu: “Không làm chứng từ giả!”.
Báo chí Trung Quốc mới đây xôn xao về “bài học” của nguyên nhân viên phòng thuế An Sơn (tỉnh Liêu Ninh) Lý Văn Quyên. Cô Quyên do tố cáo phòng thuế của mình giúp doanh nghiệp trốn thuế và thu ít hơn qui định mà bị trù dập, hai lần bị cách chức, giam lỏng để “giáo dục”, sau đó... thất nghiệp.
Cô từng nghĩ đến việc tự tử và cô nói nếu được chọn lựa sẽ không tố cáo nữa. Cũng có những người như phó bí thư tỉnh ủy Thiểm Tây Lộ Chí Cường, trong một cuộc họp nội bộ có mười người đã lỡ nêu ra những thói xấu trong lĩnh vực hành chính của tỉnh. Nhưng khi báo chí đưa những lời ông nói lên mặt báo, ông lại lo lắng vì mình đã nói thật, quay trở lại đòi kiện tờ báo vì tội đưa tin không xin phép!
Không lừa được dân
“Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” thuộc hệ thống Nhân Dân Nhật Báo viết rằng hiện tượng nói dối của nhiều quan chức Trung Quốc đã “trở thành một ngón nghề, thậm chí nói dối được xem là thước đo của quan chức”.
Quan chức nói dối ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ giữa Đảng và quần chúng, cán bộ và quần chúng. Quan chức nói dối làm cho quần chúng hoài nghi nghiêm trọng đối với phẩm chất của nhiều cán bộ.
Phương Tây có câu: “Quan chức giống như con chó nhà canh giữ lợi ích của công chúng”. Nghe ra trái tai nhưng thật như vậy. Nếu để những người nói dối làm công bộc, dân chúng sẽ có lý khi hoài nghi họ ăn cắp, lấy lợi ích của công chúng bỏ túi.
Dân chúng thường thông qua hình ảnh quan chức, là những người gần gũi bên mình, để nhận biết hình ảnh Đảng và chính phủ. Quần chúng từ chỗ không tín nhiệm đối với các quan chức cá biệt dần dần hoài nghi đối với tất cả. Phẩm chất của quan chức là hết sức quan trọng đối với Đảng cầm quyền.
Diễn đàn kết luận: “Nói dối như một loại ôn dịch ăn mòn văn hóa quan trường, nếu để nó phát triển thành một tập tục sẽ gây thương tổn nghiêm trọng đến hệ thống chính trị. Quần chúng nhân dân nhìn Đảng và nhà nước qua những quan chức, nếu quan chức nói dối sẽ làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và nhà nước. Rất nhiều vấn đề cấp dưới có thể lừa được cấp trên nhưng không lừa được dân”.
CẢNH CHÁNH - tổng hợp
(từ Hải Nam nhật báo, CCTV, Quảng Châu nhật báo)
_____________________
Chỉ nói thật khi sắp về hưu hoặc đã về hưu, chỉ nói thật khi không thể giấu... Thậm chí nhiều nơi hình thành hẳn “dây chuyền nói dối”: quan làng nói dối quan xã, quan xã nói dối quan huyện, cứ thế nói dối lên trên...
Vì sao nói dối?
Chuyện quan chức nói dối ở Trung Quốc (Kỳ cuối)
Trong đợt bùng phát dịch cúm gia cầm, dịch Sars trước đây, nhiều địa phương ở Trung Quốc sau một thời gian giấu nhẹm thông tin mới đồng ý nói thật khi không thể giấu được nữa vì dịch đã lan tràn.
TT - Sự thật giới quan trường một số địa phương ở Trung Quốc đã tồn tại một “dây chuyền nói dối”: quan làng nói dối quan xã, quan xã nói dối quan huyện, cứ thế nói dối lên trên. Cấp trên lại không có khả năng thiên lý nhãn hay tai thính ngàn dặm, họ chủ yếu dựa vào nguồn thông tin bên dưới cung cấp, những số liệu báo cáo cứ thế nhảy lung tung.
Bốn nguyên nhân
Nguyên nhân thúc đẩy các quan chức nói dối thì có nhiều. Ý kiến cư dân mạng tham gia “Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” trên hệ thống Nhân Dân Nhật Báo tập trung tóm tắt mấy điểm sau:
Thứ nhất, các quan chức có tội, có sai lầm nhưng vẫn muốn giữ ghế. Ví dụ: các vụ sập hầm lò than gây chết người, các chủ mỏ liên kết với cơ quan chính quyền bao che, như vụ chết hai người ở hai mỏ khu vực Nhữ Chân, tỉnh Hà Nam, họ đã trao “phong bì” cho các nhà báo để giấu nhẹm sự thật.
Thứ hai, một số quan chức cho rằng muốn thăng quan tiến chức nhanh để mưu lợi nhiều hơn thì dùng các “kế hoạch nói dối”. Cách này trước hết phải kể đến Vương Hoài Trung. Vương làm bí thư huyện ủy huyện Hào (tỉnh An Huy), giá trị sản lượng công nghiệp hương trấn hằng năm chỉ mấy chục triệu nhân dân tệ, nhưng Vương đã thổi lên đến mấy trăm triệu nhân dân tệ. Sau đó làm bí thư thành phố Phụ Dương, GDP hằng năm tăng trưởng chỉ 4,7%, nhưng Vương báo cáo là 22%. Khi lên làm phó chủ tịch tỉnh An Huy thì mọi việc bị phanh phui: động cơ nói dối của Vương chính là để thăng quan tiến chức và tham nhũng, phải lãnh án tử hình.
Tháng 12-2005, bí thư và phó bí thư huyện Phụ Nam (tỉnh An Huy) ra chỉ tiêu kêu gọi đầu tư cho năm 2006 của toàn huyện, trong đó có ghi rõ mỗi thị trấn phải kêu gọi đầu tư từ 4,6-30 triệu nhân dân tệ, bốn vị lãnh đạo của huyện có nhiệm vụ kêu gọi đầu tư với số vốn 100 triệu nhân dân tệ. Các cán bộ phải dành 1/3 giờ làm việc đi xúc tiến đầu tư, trích 10% lương đặt cọc, nếu cuối năm không hoàn thành nhiệm vụ sẽ coi đó như là vốn đầu tư, sáu tháng đầu năm không hoàn thành nhiệm vụ sẽ phải dành toàn bộ thời gian làm việc đi xúc tiến công tác đầu tư, nếu cuối năm không hoàn thành nhiệm vụ thì tự nguyện từ chức. Kết quả, đến tháng 10-2006, ông cục trưởng cục giám sát an ninh của huyện, cục trưởng cục đô thị huyện bị cách chức, cảnh cáo vì không kêu gọi được nhà đầu tư nào. Cuối cùng thì số dự án đầu tư năm 2006 của huyện Phụ Nam tăng gấp đôi so với năm 2005, nhưng theo cán bộ địa phương thì đó là con số không thực tế. Theo báo cáo chín tháng đầu năm 2006, huyện có 114 dự án đầu tư với số vốn 264.750.000 nhân dân tệ, nhưng sau khi khảo sát phát hiện chỉ có 30,61% dự án là có thật, nghĩa là có đến 70% dự án chưa được xác định, báo cáo khống. Vì lo sợ không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị cách chức nên các quan chức đã nói dối, và đó là cách duy nhất để giữ lại cái ghế cho mình. Đây là điển hình của việc chạy theo bệnh thành tích của cấp trên, khiến cấp dưới bắt buộc phải nói dối. Đến tháng 1-2007, Đại hội đại biểu nhân dân toàn tỉnh An Huy đã kịp sửa sai, hai vị quan bị cách chức trước đó đã được phục chức, còn hai vị bí thư và phó bí thư bị kiểm điểm khiển trách vì ra chỉ tiêu mù quáng.
Thứ ba, một số quan chức bản thân sa đọa hưởng lạc nhưng cố tạo ra hình tượng “trong sạch”. Ở tỉnh Quảng Đông, một phó bí thư huyện ủy huyện Phật Cương tên là Diệp Quảng Chương, ban ngày lên lớp giảng cho cán bộ đảng viên về việc tu dưỡng đạo đức cách mạng, nhưng buổi tối bị công an phát hiện đi mua dâm! Nhiều cán bộ rao giảng đạo đức nhưng bản thân tha hóa sau đó đã bị vạch trần bộ mặt thật.
Thứ tư, có những lãnh đạo cấp trên thích nghe cấp dưới nói dối, bởi những thành tích của cấp dưới làm tăng thành tích của cấp trên. Cấp trên thích, cấp dưới ăn theo. Ở một số nơi, phong khí quan trường bất chính, lãnh đạo thích nhiều công nên chỉ thích nghe thành tích, không thích nghe khuyết điểm, do đó cấp dưới tha hồ nói dối. Ở một địa phương mà trò nói dối “thịnh hành” thì người nói thật sẽ gặp rủi ro lớn.
Trường hợp Lý Xương Bình và Hạ Nhất Tùng là những ví dụ cụ thể. Lý Xương Bình, nguyên bí thư Đảng ủy xã Bàn Cờ, huyện Giám Lợi, tỉnh Hồ Bắc, đã làm tờ trình gửi Thủ tướng Chu Dung Cơ về “sự nghèo thật của nông thôn, sự khổ thật của nông dân, sự nguy hiểm thật của nông nghiệp Trung Quốc”. Hạ Nhất Tùng, bí thư huyện ủy huyện Lợi Tân, tỉnh An Huy, đã công khai cự tuyệt hối lộ và vạch trần những điều “bí mật” trong giới quan trường ở địa phương. Nhưng oái oăm thay, cả Lý và Hạ đều bị “đào thải ngược”, đều bị gây sức ép từ địa phương và kết cục là từ quan. Tuy rằng dư luận xã hội ủng hộ thái độ nói đúng sự thật của Lý và Hạ, nhưng không ít quan chức “nói dối có sách” lại cho đó là làm trái “qui tắc trò chơi”.
Vận động nói thật!
Một số quan chức Trung Quốc khi sắp về hưu mới bắt đầu lên tiếng nói thật. Nguyên bộ trưởng Bộ Giáo dục Trung Quốc Trương Bảo Khánh đã công khai nói lên thực trạng của ngành giáo dục, như nguồn đầu tư ngân sách quá ít, học phí quá cao vượt khỏi khả năng của người dân.
Khi được hỏi vì sao đến bây giờ mới nói lên sự thật, ông đã nói một điều phũ phàng: “Dù sao tôi cũng sắp về hưu rồi”. Dân chúng luôn mong đợi quan chức nói thật, nhưng có một thực tế là một số vị quan khi nói thẳng đều là những người đã làm sẵn thủ tục về hưu, nghĩa là họ chuẩn bị rời khỏi chốn quan trường. Một số quan chức nói thẳng rằng khi tại chức họ không thể nói, không dám nói và không muốn nói vì đó được gọi là “qui luật ngầm” của quan trường tại một số địa phương: nói thật sẽ bị kỷ luật, không dám nói vì sợ đụng chạm đến nhiều quan chức, không muốn nói vì mình còn tại chức, cần giữ cái ghế của mình.
Không chỉ người dân thích nghe sự thật mà hơn ai hết những nhà lãnh đạo Trung Quốc lại càng muốn nghe sự thật. Đầu năm 2006, Thủ tướng Ôn Gia Bảo có tổ chức một buổi tọa đàm về y tế, ông Mã Văn Phương - một bác sĩ trạm y tế làng Văn Trang ở tỉnh Hà Nam - được mời tham dự, là đại biểu duy nhất đến từ cơ sở. Khi được mời, ông không biết nên nói những gì và không nói những gì, lúc đó phòng y tế huyện đã soạn sẵn cho ông bài phát biểu với nội dung khen ngợi những chính sách của Đảng và chính quyền địa phương. Lúc đến Bắc Kinh, Bộ Y tế cho biết thủ tướng chỉ muốn nghe sự thật, lúc này ông mới thẳng thắn nói hết những khó khăn của y tế nông thôn.
Nhằm tăng ngăn ngừa tình trạng nói sai sự thật, cục trưởng Cục Kiểm soát an toàn quốc gia Trung Quốc Lý Nghị Trung cho biết Bộ luật hình sự sửa đổi 6 của Trung Quốc có bổ sung điều 139 về xác định tội báo cáo sai các sự cố, tai nạn. Trong đó, tai nạn hầm mỏ có qui định rõ về tội giấu nhẹm, thế nào là nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng; qui định rõ việc xử phạt với hành vi báo cáo sai, không báo cáo, báo cáo trễ. “Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” khi khép lại trên hệ thống Nhân Dân Nhật Báo đã lên tiếng yêu cầu làm một cuộc vận động nói thật, đề cao tính tự giác. Bởi vì nếu cứ để xảy ra tình trạng “giả như thật, thật như giả” thì người dân từ việc mất lòng tin với một vài vị quan chức sẽ dần dần mất lòng tin với cả tập thể quan chức, và đó là một điều nguy hiểm với xã hội.
NGUYỄN THÀNH TUỆ - CẢNH CHÁNH tổng hợp
(từ Tân Hoa xã, Quang Minh nhật báo, Bắc Kinh nhật báo)
http://www.canh-en.de/index.php?id=123&tx_mininews_pi1
Chuyện quan chức nói dối ở Trung Quốc
CẢNH CHÁNH - NGUYỄN THÀNH TUỆ tổng hợp
TT - Mở miệng là nói dối đang trở thành “căn bệnh trầm kha” của nhiều quan chức Trung Quốc hiện nay, đe dọa lòng tin của xã hội. Từ năm 2001-2003, trong số mấy chục ngàn vụ án tiêu cực bị đưa ra xét xử ở Trung Quốc, có đến 60% vụ là do khai man, làm giả số liệu thống kê, báo cáo láo...Mới đây, đề tài quan chức nói dối đã được Nhân Dân Nhật Báo đưa lên diễn đàn trên mạng, được đông đảo công chúng tham gia bày tỏ ý kiến về “căn bệnh” này.
Kỳ 1: “Nói dối không chớp mắt”
Chuyên mục “Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” (thuộc hệ thống Nhân Dân Nhật Báo) hồi tháng 2-2007 trong ba số liên tục đã triển khai cuộc thảo luận trên mạng về chủ đề “hiện tượng nói dối trong các quan chức”. Diễn đàn thu hút đông đảo công chúng tham gia, phân tích đằng sau hiện tượng nói dối của nhiều quan chức chính là hành vi tham nhũng, là động cơ thăng quan tiến chức để mưu cầu lợi riêng.
Khi đoàn kiểm tra đi khỏi
Tham gia diễn đàn, các cư dân mạng nhắc lại một thiên phóng sự truyền hình trên chương trình truyền hình “Bàn luận tiêu điểm” của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) năm 2006 nhan đề “Sau khi đoàn kiểm tra đi khỏi”. Phóng sự đưa tin vào tháng 11-2005, Cục Giám sát an toàn Trung Quốc đến kiểm tra tình hình an toàn hầm mỏ ở thị trấn Nam Dương, thành phố Lỗi Dương, tỉnh Hồ Nam thì phát hiện hầu như các hầm mỏ nhỏ mà họ được đưa đến thị sát đều đã đóng cửa.
Tuy nhiên, một ngày sau quay lại, họ phát hiện các hầm mỏ vẫn hoạt động bình thường. Phó thị trưởng Lý Minh từng phát biểu trên truyền hình sẽ thẳng tay trừng trị những trường hợp vi phạm, chủ tịch thị trấn Nam Dương Đàm Ai Dân cho biết thị trấn đã tăng cường tuần tra, phó bí thư Nam Dương Cốc Ngoại Văn một mực phủ nhận tin các hầm mỏ hoạt động trở lại, giám đốc Sở Tài vụ Nam Dương Tư Bích Hằng cho biết ông “ngày đêm tuần tra nhưng không phát hiện được gì”...
Hầu như tất cả các quan chức từ trên xuống dưới ở Nam Dương đã “nói dối không chớp mắt”. Lý do là trong mắt họ, thành tích trước mắt quan trọng hơn lợi ích lâu dài, lợi ích kinh tế quan trọng hơn tính mạng người dân, họ chỉ chịu trách nhiệm với chính mình, còn tính mạng người dân đều không quan trọng.
Trên diễn đàn, cư dân mạng đã kể 1.001 câu chuyện về sự nói dối của nhiều quan chức. Chẳng hạn như ông Diệp Đại Xuyên - phó thị trưởng Lục Bàn Thủy (tỉnh Quí Châu) - từng báo cáo Quốc hội Trung Quốc rằng ở thành phố Lục Bàn Thủy không có doanh nghiệp khai thác than, trong khu bảo vệ nguồn nước cũng không có nhà máy nào, chất lượng không khí trong lành nhất tỉnh Quí Châu.
Nhưng thực tế điều tra cho thấy trong thành phố có đến 30 doanh nghiệp hoạt động trong ngành hóa công, hồ nước bị ô nhiễm nghiêm trọng. Hay chuyện một tỉnh yêu cầu huyện sửa chữa hồ chứa nước, kinh phí dự toán 700-800 triệu nhân dân tệ, trong khi mỗi năm huyện chỉ thu vào 500 triệu nhân dân tệ, vừa đủ để phát lương cho công chức. Ông bí thư huyện quyết định làm báo cáo láo gửi cấp trên, đối phó tình thế để được cấp kinh phí.
Từ ngày 1 đến 9-5-2005, tại Trung Quốc liên tục xảy ra năm vụ tai nạn hầm mỏ làm 13 người chết. Một vị quan chức ngành than được đài truyền hình phỏng vấn đã không hề có một chút thương tiếc hay ân hận, ông ta thao thao bất tuyệt về cách ông đến cơ sở kiểm tra tình hình, mở lớp tập huấn về an toàn hầm mỏ. Nhưng thợ mỏ trong khu vực cho biết ông ta quả thật có đến cơ sở, nhưng chỉ đến để... thu tiền, uống rượu mà thôi, năm nay chưa đến ngày thu tiền nên chưa thấy ông ta đến!
Những lời có cánh
Cư dân mạng từ các địa phương tham gia diễn đàn cho biết nhiều quan chức còn nói dối “có sách” nữa! Bằng chứng là ở tỉnh Hồ Nam có một chuyên viên có tên là Tằng Cẩm Thành khi được biết lãnh đạo tỉnh Hồ Nam sắp đề bạt mình lên chức giám đốc sở giao thông tỉnh, Tằng liền viết một bức “huyết thư” gửi lên lãnh đạo, với lời lẽ xúc động, hứa trung thành với Đảng và nhân dân. Nhưng sau khi ngồi vào ghế giám đốc sở, bức “huyết thư” chưa ráo mực thì Tằng bị phát hiện nhận hối lộ 300.000 nhân dân tệ.
Hãy nghe dưới đây một số quan chức đã “nói dối có quai” như thế nào:
- Nguyên bí thư tỉnh Quí Châu Lưu Phương Nhân thời tại vị còn cao đạo: “Phải lấy đức trị quốc, triển khai cuộc đấu tranh chống tham nhũng đến cùng”. Nhưng sau đó ông lại bị xử tù chung thân vì nhận hối lộ 6,6 triệu nhân dân tệ.
- Nguyên tỉnh trưởng tỉnh Vân Nam Lý Gia Đình từng “tâm huyết”: “Uớc nguyện của tôi là trong vòng năm năm đem lại cuộc sống ấm no cho 1,6 triệu dân nghèo”. Chưa đầy năm năm sau, ông bị xử tử hình vì nhận hối lộ 18 triệu nhân dân tệ.
- Nguyên bí thư Thành ủy Bắc Kinh, nguyên chủ tịch tỉnh Quảng Tây Thành Khắc Kiệt từng “thao thức”: “Khi nghĩ đến tỉnh Quảng Tây có hơn 7 triệu dân chưa thoát nghèo, tôi làm chủ tịch đây cũng không sao chợp mắt”. Không lâu sau, ông bị tử hình vì nhận hối lộ hơn 20 triệu nhân dân tệ.
- Nguyên bí thư Thành ủy Thượng Hải Trần Lương Vũ thì đanh thép: “Công tác chống tiêu cực không thể lơ là một giây một phút nào”. Chỉ nửa tháng sau, ông bị cách chức vì dính líu vụ án chiếm đoạt mấy tỉ nhân dân tệ của quĩ bảo hiểm xã hội...
Giấu đầu lòi đuôi
Nhiều trang web của các chính quyền và cơ quan nhà nước địa phương trở thành nơi để các quan chức báo cáo láo. Trang web của chính quyền huyện Phụng Đài (tỉnh An Huy) báo cáo tình hình giáo dục trong huyện như sau: “Huyện ta thuộc mười huyện giỏi của tỉnh, 100 huyện giỏi của toàn quốc. Mỗi năm có 1.180 học sinh tốt nghiệp, hai trường công lập mỗi năm tuyển 1.550 học sinh trung học, cao hơn các trường trong nội thành. Do được đầu tư ngân sách hợp lý, hiện có hàng chục ngàn học sinh được hưởng giáo dục miễn phí”. Chuyên mục Chính hiệp trên trang web trên cho biết huyện có đến 12 trường dân lập với hàng ngàn học sinh theo học. Trong khi đó, chuyên mục giáo dục lại đưa tin: “Các khó khăn của huyện ta là thiếu giáo viên, thiết bị nghèo nàn, đội ngũ giáo viên đang lão hóa. Nguyên nhân là do nguồn đầu tư ngân sách quá ít, không đáp ứng nhu cầu ngân sách giáo dục tăng 1,2% như qui định”.
Sau khi đọc xong ba thông tin chõi nhau trên cùng một website, người dân không khỏi thắc mắc: Tại sao con em nông dân không vào trường công để học miễn phí mà phải học trong trường dân lập? Điều đó chỉ có thể chứng minh các quan chức ở huyện đã báo cáo thành tích ảo. Qua đó đủ thấy “huyện giỏi” của An Huy đã không chú trọng nghĩa vụ giáo dục, chất lượng trường công không bằng trường tư.
CẢNH CHÁNH - NGUYỄN THÀNH TUỆ tổng hợp
(Tân Hoa xã, Quang Minh Nhật Báo, Bắc Kinh Nhật Báo)
___________________
“Tôi đã bị lừa” - Thủ tướng Chu Dung Cơ đã thẳng thắn cho biết như vậy sau khi đi kiểm tra tình hình ở huyện Nam Lăng (tỉnh An Huy), địa phương có thành tích tốt về trồng cây lương thực. “Kho lương thực đầy gạo” chỉ là sự lừa dối.
____________________
Nói dối với cả thủ tướng
Kỳ 2 - Chuyện quan chức nói dối ở Trung Quốc
TT - Chương trình “Bàn luận tiêu điểm” của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc năm 1998 có phát phóng sự “Chân tướng của sự việc kho lương thực đầy gạo”. Và người bị lừa trong vụ này lại chính là Thủ tướng Chu Dung Cơ lúc bấy giờ.
“Tôi đã bị lừa”
Mọi việc bắt đầu từ huyện Nam Lăng, thành phố Vô Hồ (tỉnh An Huy) vốn là khu vực trồng cây lương thực lớn của vùng Giang Nam. Toàn huyện có 500.000 mẫu ruộng, sản lượng 280.000 tấn/năm. Do huyện báo cáo có thành tích tốt nên Thủ tướng Chu Dung Cơ đã quyết định đến khảo sát tình hình vào tháng 5-1998. Khi đến, thủ tướng nhìn thấy một kho lương chất đầy gạo.
Sau chuyến đi, thủ tướng cho biết lúc đến thăm An Huy, ông có cho một cán bộ trong đoàn đóng giả người thu mua lương thực đến thăm dò tình hình thị trường lương thực An Huy. Phát hiện nhiều nhà máy gia công gạo tư nhân làm ăn rất tốt, ông cho rằng một kho lương thực lớn như vậy chắc chắn không phải thu mua từ dân, nhất định có câu kết giữa bộ phận thu mua lương thực nhà nước và tư nhân, có điều ông chưa có chứng cứ.
Không lâu sau, Đài truyền hình trung ương Trung Quốc nhận được đơn thư tố cáo là huyện Nam Lăng đã lừa dối thủ tướng, số lương thực đó không phải do huyện thu mua. Điều tra phát hiện thực tế kho chỉ có 852 tấn gạo, 1.031 tấn còn lại được huy động từ các nhà máy gia công gạo trong huyện trước đó năm ngày, sau đó đóng bao của kho lương thực, để lúc Thủ tướng Chu Dung Cơ đến thì tổng cộng trong kho có 1.883 tấn gạo. Phó cục trưởng Cục Lương thực huyện Nam Lăng Dương Xích Phong giải thích rằng mang danh huyện sản xuất lúa đạt kết quả tốt mà không có lương thực trong kho thì mất mặt quá, nên mới nghĩ ra cách đi huy động cho đầy kho.
Và sở dĩ kho lương không có gạo là do huyện không thu mua theo kế hoạch, chỉ hoàn thành 50% chỉ tiêu thu mua. Còn người dân trong huyện cho biết kho lương từng lấy lý do diện tích kho quá nhỏ, gạo không được khô để từ chối thu mua. Ngoài ra giá thu mua của kho lương quá thấp, lại thường xuyên bị ép giá, chất lượng phục vụ kém cũng là lý do khiến người dân phần lớn bán lúa cho nhà máy gia công tư nhân. Lúc bấy giờ huyện có đến hơn 500 nhà máy gia công lớn nhỏ, lượng thu mua hằng năm lên đến mấy chục ngàn tấn.
Sự việc bị phơi bày ra ánh sáng, nhưng ông lãnh đạo huyện Nam Lăng là Thang Xuân Hòa lại không cho rằng đó là hành vi lừa dối, vì “đó cũng là lương thực của huyện, để tiện cho thủ tướng khảo sát nên chúng tôi mới tập hợp về một mối”. Còn ông cục trưởng Cục Lương thực Trương Hậu Phát nói rằng việc làm của họ “không gây ảnh hưởng đến ai, không gây tổn hại kinh tế”. Nhà đài lần theo lời tố cáo, đã làm xong phóng sự nhưng lo ngại thông tin nhạy cảm liên quan đến Thủ tướng Chu Dung Cơ nên dè dặt đến xin ý kiến của ông.
Không ngờ Thủ tướng Chu Dung Cơ không những cho phép mà còn đồng ý để chương trình phóng sự phát sóng đúng ngày 12-11, ngày diễn ra báo cáo hội nghị cải cách thể chế lưu trữ lương thực toàn quốc, và công khai danh tánh vị cán bộ đến khảo sát chính là ông - Thủ tướng Chu Dung Cơ. Ngay trong hội nghị, thủ tướng thẳng thắn nói: “Tôi đã bị lừa”. Ông cảm ơn người dân An Huy đã giúp ông vạch mặt kẻ lừa dối. Phóng sự sau khi phát đã gây rúng động trong người dân Trung Quốc lúc bấy giờ, sau đó ông lãnh đạo huyện Nam Lăng bị kỷ luật, ông cục trưởng Cục Lương thực bị cách chức.
Khai man số liệu
Lãnh đạo hai huyện Hưu Ninh và Kỳ Môn thuộc thành phố Hoàng Sơn (tỉnh An Huy) vào năm 2001 và 2002 đã báo cáo lại mức thu nhập chính xác của người dân sau bao năm khai man, nên huyện nhà của họ lại bị xếp vào huyện nghèo khó sau hơn mười năm “thoát nghèo”. Sự việc bị lãnh đạo thành phố Hoàng Sơn cho rằng làm mất mặt thành phố, “chỉ vì mấy đồng trợ cấp khó khăn mà cúi đầu”!
Việc khai man số liệu không phải là mới ở Trung Quốc, nhất là báo cáo GDP hằng năm. Năm nào các địa phương cũng báo cáo tăng GDP, chẳng lẽ năm nay lại giảm, cho nên có giảm đi chăng nữa họ vẫn báo cáo tăng! Theo số liệu tháng 6-2006, GDP toàn Trung Quốc tăng 10,9%, nhưng theo số liệu báo cáo của 31 tỉnh thành Trung Quốc là tăng 12%, chênh lệch 804,8 tỉ nhân dân tệ.
Khi không thể khai man GDP, nhiều lãnh đạo tỉnh nghĩ ra cách tăng nguồn thu ngân sách, thế là một số huyện ở Quảng Tây xuất hiện tình trạng ngân sách nhà nước được chuyển đến doanh nghiệp và doanh nghiệp chuyển ngược lại cho ngành thuế để đóng thuế, với mục đích hoàn thành chỉ tiêu đóng thuế. Ngay từ thời Thủ tướng Chu Dung Cơ, ông đã rất phẫn nộ khi biết địa phương khai man số liệu thống kê, nên khi khảo sát các viện kinh tế học, ông đều đề tặng câu: “Không làm chứng từ giả!”.
Báo chí Trung Quốc mới đây xôn xao về “bài học” của nguyên nhân viên phòng thuế An Sơn (tỉnh Liêu Ninh) Lý Văn Quyên. Cô Quyên do tố cáo phòng thuế của mình giúp doanh nghiệp trốn thuế và thu ít hơn qui định mà bị trù dập, hai lần bị cách chức, giam lỏng để “giáo dục”, sau đó... thất nghiệp.
Cô từng nghĩ đến việc tự tử và cô nói nếu được chọn lựa sẽ không tố cáo nữa. Cũng có những người như phó bí thư tỉnh ủy Thiểm Tây Lộ Chí Cường, trong một cuộc họp nội bộ có mười người đã lỡ nêu ra những thói xấu trong lĩnh vực hành chính của tỉnh. Nhưng khi báo chí đưa những lời ông nói lên mặt báo, ông lại lo lắng vì mình đã nói thật, quay trở lại đòi kiện tờ báo vì tội đưa tin không xin phép!
Không lừa được dân
“Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” thuộc hệ thống Nhân Dân Nhật Báo viết rằng hiện tượng nói dối của nhiều quan chức Trung Quốc đã “trở thành một ngón nghề, thậm chí nói dối được xem là thước đo của quan chức”.
Quan chức nói dối ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ giữa Đảng và quần chúng, cán bộ và quần chúng. Quan chức nói dối làm cho quần chúng hoài nghi nghiêm trọng đối với phẩm chất của nhiều cán bộ.
Phương Tây có câu: “Quan chức giống như con chó nhà canh giữ lợi ích của công chúng”. Nghe ra trái tai nhưng thật như vậy. Nếu để những người nói dối làm công bộc, dân chúng sẽ có lý khi hoài nghi họ ăn cắp, lấy lợi ích của công chúng bỏ túi.
Dân chúng thường thông qua hình ảnh quan chức, là những người gần gũi bên mình, để nhận biết hình ảnh Đảng và chính phủ. Quần chúng từ chỗ không tín nhiệm đối với các quan chức cá biệt dần dần hoài nghi đối với tất cả. Phẩm chất của quan chức là hết sức quan trọng đối với Đảng cầm quyền.
Diễn đàn kết luận: “Nói dối như một loại ôn dịch ăn mòn văn hóa quan trường, nếu để nó phát triển thành một tập tục sẽ gây thương tổn nghiêm trọng đến hệ thống chính trị. Quần chúng nhân dân nhìn Đảng và nhà nước qua những quan chức, nếu quan chức nói dối sẽ làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và nhà nước. Rất nhiều vấn đề cấp dưới có thể lừa được cấp trên nhưng không lừa được dân”.
CẢNH CHÁNH - tổng hợp
(từ Hải Nam nhật báo, CCTV, Quảng Châu nhật báo)
_____________________
Chỉ nói thật khi sắp về hưu hoặc đã về hưu, chỉ nói thật khi không thể giấu... Thậm chí nhiều nơi hình thành hẳn “dây chuyền nói dối”: quan làng nói dối quan xã, quan xã nói dối quan huyện, cứ thế nói dối lên trên...
Vì sao nói dối?
Chuyện quan chức nói dối ở Trung Quốc (Kỳ cuối)
Trong đợt bùng phát dịch cúm gia cầm, dịch Sars trước đây, nhiều địa phương ở Trung Quốc sau một thời gian giấu nhẹm thông tin mới đồng ý nói thật khi không thể giấu được nữa vì dịch đã lan tràn.
TT - Sự thật giới quan trường một số địa phương ở Trung Quốc đã tồn tại một “dây chuyền nói dối”: quan làng nói dối quan xã, quan xã nói dối quan huyện, cứ thế nói dối lên trên. Cấp trên lại không có khả năng thiên lý nhãn hay tai thính ngàn dặm, họ chủ yếu dựa vào nguồn thông tin bên dưới cung cấp, những số liệu báo cáo cứ thế nhảy lung tung.
Bốn nguyên nhân
Nguyên nhân thúc đẩy các quan chức nói dối thì có nhiều. Ý kiến cư dân mạng tham gia “Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” trên hệ thống Nhân Dân Nhật Báo tập trung tóm tắt mấy điểm sau:
Thứ nhất, các quan chức có tội, có sai lầm nhưng vẫn muốn giữ ghế. Ví dụ: các vụ sập hầm lò than gây chết người, các chủ mỏ liên kết với cơ quan chính quyền bao che, như vụ chết hai người ở hai mỏ khu vực Nhữ Chân, tỉnh Hà Nam, họ đã trao “phong bì” cho các nhà báo để giấu nhẹm sự thật.
Thứ hai, một số quan chức cho rằng muốn thăng quan tiến chức nhanh để mưu lợi nhiều hơn thì dùng các “kế hoạch nói dối”. Cách này trước hết phải kể đến Vương Hoài Trung. Vương làm bí thư huyện ủy huyện Hào (tỉnh An Huy), giá trị sản lượng công nghiệp hương trấn hằng năm chỉ mấy chục triệu nhân dân tệ, nhưng Vương đã thổi lên đến mấy trăm triệu nhân dân tệ. Sau đó làm bí thư thành phố Phụ Dương, GDP hằng năm tăng trưởng chỉ 4,7%, nhưng Vương báo cáo là 22%. Khi lên làm phó chủ tịch tỉnh An Huy thì mọi việc bị phanh phui: động cơ nói dối của Vương chính là để thăng quan tiến chức và tham nhũng, phải lãnh án tử hình.
Tháng 12-2005, bí thư và phó bí thư huyện Phụ Nam (tỉnh An Huy) ra chỉ tiêu kêu gọi đầu tư cho năm 2006 của toàn huyện, trong đó có ghi rõ mỗi thị trấn phải kêu gọi đầu tư từ 4,6-30 triệu nhân dân tệ, bốn vị lãnh đạo của huyện có nhiệm vụ kêu gọi đầu tư với số vốn 100 triệu nhân dân tệ. Các cán bộ phải dành 1/3 giờ làm việc đi xúc tiến đầu tư, trích 10% lương đặt cọc, nếu cuối năm không hoàn thành nhiệm vụ sẽ coi đó như là vốn đầu tư, sáu tháng đầu năm không hoàn thành nhiệm vụ sẽ phải dành toàn bộ thời gian làm việc đi xúc tiến công tác đầu tư, nếu cuối năm không hoàn thành nhiệm vụ thì tự nguyện từ chức. Kết quả, đến tháng 10-2006, ông cục trưởng cục giám sát an ninh của huyện, cục trưởng cục đô thị huyện bị cách chức, cảnh cáo vì không kêu gọi được nhà đầu tư nào. Cuối cùng thì số dự án đầu tư năm 2006 của huyện Phụ Nam tăng gấp đôi so với năm 2005, nhưng theo cán bộ địa phương thì đó là con số không thực tế. Theo báo cáo chín tháng đầu năm 2006, huyện có 114 dự án đầu tư với số vốn 264.750.000 nhân dân tệ, nhưng sau khi khảo sát phát hiện chỉ có 30,61% dự án là có thật, nghĩa là có đến 70% dự án chưa được xác định, báo cáo khống. Vì lo sợ không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị cách chức nên các quan chức đã nói dối, và đó là cách duy nhất để giữ lại cái ghế cho mình. Đây là điển hình của việc chạy theo bệnh thành tích của cấp trên, khiến cấp dưới bắt buộc phải nói dối. Đến tháng 1-2007, Đại hội đại biểu nhân dân toàn tỉnh An Huy đã kịp sửa sai, hai vị quan bị cách chức trước đó đã được phục chức, còn hai vị bí thư và phó bí thư bị kiểm điểm khiển trách vì ra chỉ tiêu mù quáng.
Thứ ba, một số quan chức bản thân sa đọa hưởng lạc nhưng cố tạo ra hình tượng “trong sạch”. Ở tỉnh Quảng Đông, một phó bí thư huyện ủy huyện Phật Cương tên là Diệp Quảng Chương, ban ngày lên lớp giảng cho cán bộ đảng viên về việc tu dưỡng đạo đức cách mạng, nhưng buổi tối bị công an phát hiện đi mua dâm! Nhiều cán bộ rao giảng đạo đức nhưng bản thân tha hóa sau đó đã bị vạch trần bộ mặt thật.
Thứ tư, có những lãnh đạo cấp trên thích nghe cấp dưới nói dối, bởi những thành tích của cấp dưới làm tăng thành tích của cấp trên. Cấp trên thích, cấp dưới ăn theo. Ở một số nơi, phong khí quan trường bất chính, lãnh đạo thích nhiều công nên chỉ thích nghe thành tích, không thích nghe khuyết điểm, do đó cấp dưới tha hồ nói dối. Ở một địa phương mà trò nói dối “thịnh hành” thì người nói thật sẽ gặp rủi ro lớn.
Trường hợp Lý Xương Bình và Hạ Nhất Tùng là những ví dụ cụ thể. Lý Xương Bình, nguyên bí thư Đảng ủy xã Bàn Cờ, huyện Giám Lợi, tỉnh Hồ Bắc, đã làm tờ trình gửi Thủ tướng Chu Dung Cơ về “sự nghèo thật của nông thôn, sự khổ thật của nông dân, sự nguy hiểm thật của nông nghiệp Trung Quốc”. Hạ Nhất Tùng, bí thư huyện ủy huyện Lợi Tân, tỉnh An Huy, đã công khai cự tuyệt hối lộ và vạch trần những điều “bí mật” trong giới quan trường ở địa phương. Nhưng oái oăm thay, cả Lý và Hạ đều bị “đào thải ngược”, đều bị gây sức ép từ địa phương và kết cục là từ quan. Tuy rằng dư luận xã hội ủng hộ thái độ nói đúng sự thật của Lý và Hạ, nhưng không ít quan chức “nói dối có sách” lại cho đó là làm trái “qui tắc trò chơi”.
Vận động nói thật!
Một số quan chức Trung Quốc khi sắp về hưu mới bắt đầu lên tiếng nói thật. Nguyên bộ trưởng Bộ Giáo dục Trung Quốc Trương Bảo Khánh đã công khai nói lên thực trạng của ngành giáo dục, như nguồn đầu tư ngân sách quá ít, học phí quá cao vượt khỏi khả năng của người dân.
Khi được hỏi vì sao đến bây giờ mới nói lên sự thật, ông đã nói một điều phũ phàng: “Dù sao tôi cũng sắp về hưu rồi”. Dân chúng luôn mong đợi quan chức nói thật, nhưng có một thực tế là một số vị quan khi nói thẳng đều là những người đã làm sẵn thủ tục về hưu, nghĩa là họ chuẩn bị rời khỏi chốn quan trường. Một số quan chức nói thẳng rằng khi tại chức họ không thể nói, không dám nói và không muốn nói vì đó được gọi là “qui luật ngầm” của quan trường tại một số địa phương: nói thật sẽ bị kỷ luật, không dám nói vì sợ đụng chạm đến nhiều quan chức, không muốn nói vì mình còn tại chức, cần giữ cái ghế của mình.
Không chỉ người dân thích nghe sự thật mà hơn ai hết những nhà lãnh đạo Trung Quốc lại càng muốn nghe sự thật. Đầu năm 2006, Thủ tướng Ôn Gia Bảo có tổ chức một buổi tọa đàm về y tế, ông Mã Văn Phương - một bác sĩ trạm y tế làng Văn Trang ở tỉnh Hà Nam - được mời tham dự, là đại biểu duy nhất đến từ cơ sở. Khi được mời, ông không biết nên nói những gì và không nói những gì, lúc đó phòng y tế huyện đã soạn sẵn cho ông bài phát biểu với nội dung khen ngợi những chính sách của Đảng và chính quyền địa phương. Lúc đến Bắc Kinh, Bộ Y tế cho biết thủ tướng chỉ muốn nghe sự thật, lúc này ông mới thẳng thắn nói hết những khó khăn của y tế nông thôn.
Nhằm tăng ngăn ngừa tình trạng nói sai sự thật, cục trưởng Cục Kiểm soát an toàn quốc gia Trung Quốc Lý Nghị Trung cho biết Bộ luật hình sự sửa đổi 6 của Trung Quốc có bổ sung điều 139 về xác định tội báo cáo sai các sự cố, tai nạn. Trong đó, tai nạn hầm mỏ có qui định rõ về tội giấu nhẹm, thế nào là nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng; qui định rõ việc xử phạt với hành vi báo cáo sai, không báo cáo, báo cáo trễ. “Diễn đàn nhân dân Trung Quốc” khi khép lại trên hệ thống Nhân Dân Nhật Báo đã lên tiếng yêu cầu làm một cuộc vận động nói thật, đề cao tính tự giác. Bởi vì nếu cứ để xảy ra tình trạng “giả như thật, thật như giả” thì người dân từ việc mất lòng tin với một vài vị quan chức sẽ dần dần mất lòng tin với cả tập thể quan chức, và đó là một điều nguy hiểm với xã hội.
NGUYỄN THÀNH TUỆ - CẢNH CHÁNH tổng hợp
(từ Tân Hoa xã, Quang Minh nhật báo, Bắc Kinh nhật báo)
http://www.canh-en.de/index.php?id=123&tx_mininews_pi1