khu di tích Maya

 
Tìm dấu vết một nền văn minh rực rỡ (Mexico)
Friday, September 23, 2005
 
Minh Tâm
Bài 5: Thăm Chitchen Itza - phế tích của người Maya:
Hôm nay là ngày thứ năm của chuyến đi. Chúng tôi sẽ đi thăm Chitchen Itza (mà nhiều người đọc trại ra là Chicken-Pizza cho vui vui và dễ nhớ). Ðây là di tích một thành phố của người Maya, một nhóm thổ dân có một nền văn minh thật rực rỡ trong lịch sử nhân loại cách đây khoảng hơn 1,000 năm. Nhưng họ suy tàn nhanh chóng mà hiện nay chưa ai biết nguyên nhân tại sao. Thổ dân Trung Mỹ, đặc biệt là Mễ Tây Cơ có ba giống chính là Olmec, Maya và Aztec. Cách đây khoảng 1,000 năm, khi Châu Âu còn lạc hậu thì họ đã có một nền văn minh cao. Họ có chữ viết, biết xây dựng những thành phố lớn, biết tính toán, làm lịch, làm thủy lợi, xây kim tự tháp... Họ thờ cúng đa thần và có tục tế thần bằng... người sống rất dã man.

Chúng tôi đi thăm Chitchen Itza theo tua của hãng Grayline. Giá vé là 45 đô la một người kể cả vé vào cửa và ăn trưa. Rời Cancun lúc 8:30 sáng, chúng tôi phải đi hơn 2 giờ trên xa lộ xuyên bán đảo Yucatan. Ðây là một con đường chán nhứt mà tôi đã đi qua từ xưa tới nay. Yucatan là một vùng bằng phẳng toàn là rừng. Con đường thẳng băng, không cong, không dốc. Hai bên chỉ toàn là cây, cây... và cây. Cả trăm cây số không có một căn nhà, hay một biểu tượng của sự sống trừ vài con chim nho nhỏ đứng ngơ ngác hay bay vụt qua. Ðường vắng xe chạy nhanh xuyên qua khu rừng rộng mênh mông này. Hôm mới tới từ trên máy bay nhìn xuống đã thấy Yucatan là một bán đảo xanh rì. Ở đây mưa nhiều nên cây cối xanh tốt. Nhưng không có cây cao. Cây cối trong khu rừng này chỉ cao khoảng 7-8 mét là cùng. Tuy chán, nhưng cũng là một sự lạ đáng nhớ. Trên xe, bà con ngủ gà ngủ gật. Khoảng 11 giờ thì tới Chitchen Itza.
Ở đây có một khách sạn lớn tên là Mayaland. Chúng tôi vào giải lao khoảng 30 phút trước khi vào xem những phế tích gần đó. Lúc này là giữa trưa, nhiệt độ trong mát đã gần 100 độ F. Nóng kinh khủng. Ngoài nắng chắc cũng 105 độ F. Thế mà 600, 700 người, từ những đoàn khác nhau, ai cũng hăm hở chuẩn bị vào xem phế tích về một thành phố của một dân tộc... kỳ lạ.
Trời nóng như thiêu mặc dù chúng tôi đang đi dưới bóng cây. Từ cổng vào chỉ đi chừng 200 mét là tới và kia rồi, kim tự tháp El Castillo (Kukulkan) đã xuất hiện. Kim tự tháp này nổi tiếng khắp thế giới và được Liên Hiệp Quốc công nhận là di sản của nhân loại. Thật ra, nó không cao lắm, chỉ độ 23 mét là cùng. Nhiều người đang leo lên tới đỉnh là một đền thờ vuông vức.
Kim tự tháp El Castillo được xây khoảng năm 800, nổi tiếng không phải vì sự to lớn vì nó nhỏ hơn nhiều so với những kim tự tháp bên Ai Cập. Ðiều làm cho nó nổi tiếng là những bí mật ẩn tàng bên trong. Nó chứng tỏ người xây cất đã có một nền văn minh cao về những mặt như: kiến trúc, điêu khắc, âm thanh, thiên văn, địa lý, toán học và nhiều yếu tố thần bí khác.
Về kiến trúc: xây được kim tự tháp này cho thấy dân Maya đã có kiến thức vững chắc về vật liệu và nền móng.
Về âm thanh: đứng ở một phía của kim tự tháp nếu vỗ tay mạnh thì sẽ nghe tiếng dội lại giống như tiếng chim (mà người ta tin rằng đó là tiếng chim thần của người Maya).
Về địa lý: kim tự tháp xây vuông vức, hai góc của nó đúng hướng Ðông Tây.
Về thiên văn và làm lịch: Bốn mặt của kim tự tháp có bốn cầu thang, mỗi cầu thang có 91 bậc, 91x4=364, thêm mặt đỉnh là đúng 365 ngày trong năm. Mỗi mặt kim tự tháp có 52 tấm phẳng tượng trưng cho 52 năm trong chu kỳ lịch của người Maya (chu kỳ lịch này chấm dứt vào ngày 23 Tháng Mười Hai 2012 theo Tây Lịch). Lịch của người Maya làm ra rất là chính xác. Sau cả ngàn năm mà chỉ sai không đáng kể, chứng tỏ dân tộc này hiểu biết rất sâu sắc về thiên văn.
Ðiều thần bí hơn hết về kim tự tháp này chính là hàng năm vào ngày Xuân Phân (21 Tháng Ba) hay Thu Phân (21 Tháng Chín) khi mặt trời mọc từ từ thì bóng của kim tự tháp sẽ hiện ra một con rắn (trên lưng có vảy) mà dân Maya nói là rắn thần tên Kukulan đang từ trên nóc tháp bò xuống. Hiện tượng này lôi kéo du khách bốn phương về đây rất đông đảo vào những ngày nói trên để xem, có khi tới hàng chục ngàn người.
Bạn có thể leo lên đỉnh kim tự tháp này. Nhiều người trẻ leo lên tới đỉnh kim tự tháp. Tới lúc xuống thì kêu trời vì lên thì dễ mà xuống thì khó. Mỗi bậc cấp cao tới 50 cm. Khi xuống không thể đi như bình thường mà phải bò ngược lại với mặt úp xuống bậc thang đá. May là người ta có làm một sợi dây thừng ở giữa để thiên hạ bám vào.
Chúng tôi xem tiếp một sân chơi cầu. Ðó là một sân hình chữ nhựt với những bức tường bốn phía, bên trên có hai vòng bằng đá. Ở đây, âm thanh cũng rất tuyệt vời. Một tiếng nói ở đầu này có thể nghe rõ ở đầu kia. Theo khảo cổ, qua những bức điêu khắc trên đá còn lại ở đây, người chơi thể thao ngày xưa dùng chân, bụng, hông, khuỷu tay mà không được dùng tay để đá trái cầu bằng cao su qua lỗ tròn bằng đá gắn trên vách. Nhưng kinh hoàng nhứt là sau trận đấu, đội trưởng của đội thua (hay thắng?) sẽ bị chặt đầu để tế lễ. Dân Maya tin thần mặt trời, thần mưa và cả thần chết. Họ hay tổ chức tế lễ bằng người. Người bị tế thường là tù binh, nhưng cũng có khi là những đứa trẻ sinh nhằm ngày xấu, hoặc là những người tình nguyện, hay là những người chơi thể thao như ở đây. Họ tin là tế thần để cho thần không nổi giận mà làm hại dân Maya.
Sau khi bị giết chết, trái tim người bị tế sẽ đặt ở tượng thần Chac Mool trên đỉnh đền thờ chiến sĩ. Bạn phải tưởng tượng khung cảnh đầy náo nhiệt ở đây 1,000 năm trước, với trên 80,000 người đang im phăng phắc nghe lời nói của những pháp sư và cảnh tượng thần bí khi người ta làm lễ hiến tế thì mới thật sự hiểu hết sự bi tráng nhưng cũng rất kỳ lạ và đầy kinh hoàng của nơi đây.
Tôi rùng mình khi nghe xong những chuyện ghê gớm của người Maya. Chúng tôi hết muốn xem tiếp những kiến trúc khác ở quanh khu vực như: đền thờ báo; đền đầu lâu, nơi có khắc rất nhiều đầu lâu; đền quan sát thiên văn; giếng hiến tế, nơi người ta xô những thiếu nữ xuống đó cho chết để tế thần; hàng ngàn cột trụ to lớn ở quanh đền chiến sĩ... Phần khác cũng do trời quá nóng nên làm nhụt nhuệ khí của mấy người già như tôi và họ rủ nhau trở lại khách sạn để nghỉ ngơi. Ở đó có hồ tắm, có bóng mát, và có buổi ăn trưa theo dạng buffet đang chờ đón. Vòng quanh khách sạn có nhiều cây rất cao tỏa bóng mát. Có một cây đa cổ thụ mà tàng lá có thể tới 20 mét. Lại có những cây tre đang đâm lên những bục măng. Ðây lại là một hình ảnh khác gợi cho tôi nhớ lại quê nhà Việt Nam vì sau mấy mươi năm, tôi đã không có dịp nhìn thấy cây tre và bục măng. Ði chơi ở Mễ hay gặp những thực vật giống ở Việt Nam mình.
Trở về Cancun thì đã 7 giờ tối. Tối hôm nay, chúng tôi tự chiêu đãi mình bằng một bữa tiệc buffet hải sản tại chính nhà hàng 5 sao JW Mariotte. Buffet ở đây rất sang trọng vì có đầy đủ thịt bò steak, tôm, cua, sò, ốc... Ăn thì cũng ngon nhưng khi trả tiền thì thấy hơi... mệt: tới 30 đô la một người chưa kể tiền nước.
Ngày cuối cùng của chuyến đi, chúng tôi dậy trễ, đi chơi loanh quanh ở gần khách sạn. Sau đó trả phòng để ra phi trường. Phi trường Cancun có nhiều cửa hàng bán đồ miễn thuế rẻ hơn bên California như rượu và thuốc lá. Tiếc rằng tôi không hảo hai thứ đó nên không mua được món gì. Về tới California thì đã 11 giờ khuya kết thúc một chuyến nghỉ hè đặc biệt.
Nhận xét về chuyến đi, tôi thấy Cancun là một nơi nghỉ mát rất tốt vì có khách sạn, nhà hàng sang trọng. Cách phục vụ không chê vào đâu được. Người Mễ rất nhiệt tình và cởi mở. Họ tử tế với du khách. Họ giúp đỡ và chỉ dẫn tận tình. Chỉ có một điều hơi làm bạn phiền, đó là trời rất nóng vào Mùa Hè. Ðiều này có thể khiến cho chuyến nghỉ mát của bạn kém thú vị. Nếu bạn muốn đi Cancun thì nên chọn lúc thời tiết ít nóng (và không bị mưa bão như vào mùa sau Noel cho tới lễ Phục Sinh). Còn đi chơi đảo thì phương tiện ở đó rất thiếu thốn trừ khi bạn đi theo tua. Thăm phế tích Maya? Nếu bạn là người muốn tìm hiểu và học hỏi thì cũng đáng công, còn nếu bạn là người chỉ ham vui thì “forget about it” - xin dịch vui vui theo tiếng Việt mình là “Bỏ qua đi Tám”.
Ở Cancun còn có những khu vui chơi khác như Xcaret, Xelha... Ðây là hai nơi vừa chơi vừa học, rất tốt cho trẻ em. Ở đó bạn có thể đi thuyền trên những dòng sông ngầm trong hang động, xem cá và san hô, bơi lội cùng với cá heo... Nhiều du khách chung đoàn khi nói chuyện với chúng tôi đã khen hai nơi đó rất nhiều. Riêng tôi, vì không có thì giờ nên không có dịp thăm hai nơi kể trên nên xin miễn phê bình.
Nếu bạn muốn đi Cancun một lần cho biết thì nên đi, đặc biệt là những bạn trẻ vì Cancun khá vui vào ban đêm. Nhưng nếu bạn hỏi tôi: Có trở lại Cancun hay không? Xin trả lời: Chắc là không. Thế giới còn có nhiều nơi đẹp đẽ khác đang chờ đợi chúng ta.

Minh Tâm
Tháng Tám 2005
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=32824&z=22

Sông ngầm dài nhất thế giới?
Sông hay hang động dài nhất thế giới?
 
Thợ lặn người Anh Steve Bogaerts và thợ lặn người Đức Robbie Schmittner đã phát hiện một con sông dài 154km nối 2 hệ thống trước đây gọi là hệ thống các hang Sac Actun và Nohoch Nah Chich, Mexico.

Khủng hoảng về sông ngòi tại Á châu
20 Tháng 3 2007 - Cập nhật 12h52 GMT
 
 
Một số các con sông lớn trên thế giới hiện đang ở giai đoạn khủng hoảng trầm trọng. [/align] [/align]Lý do, theo tổ chức bảo vệ thiên nhiên WWF, là do đập thủy điện, giao thông thuyền bè, ô nhiễm, và thay đổi khí hậu tác động.
 
Trong bản tường trình có tên “10 con sông có nguy cơ cao nhất trên thế giới” tổ chức này nói khủng hoảng của các con sông này được coi là nguy cơ cao như chủ đề thay đổi khí hậu trên thế giới.
 
Năm trong số 10 con sông này nằm ở Á châu. Đó là các sông Dương Tử, Mê công, và sông Hằng. Sông Danube ở Âu châu và Rio Grande ỡ Mỹ châu cũng lọt vào danh sách các sông có nguy cơ cạn kiệt.
 
WWF nói rằng các chính phủ cần quan niệm nước là một phần của an ninh quốc gia.
Bản tường trình này công bố hai ngày trước Ngày Thế giới về nước (22/3).
 
Kinh tế bền vững
 
Tiến sĩ David Tickner, người đứng đầu Chương trình Nước ngọt của WWF nói: "Thế giới hiện đang đối diện với một cuộc khủng hoảng nước ở quy mô lớn và nó sẽ gây ra tác động nghiêm trọng đối với đời sống con người chẳng khác gì thay đổi khí hậu”
 








Nguy cơ đối với mười con sông [/align]Sông Salween – do đập [/align]Sông Danube – do tàu thuyền dày đặc [/align]Sông – đập nước và giao thông [/align]Rio Grande – do khai thác quá mức [/align]Hằng – do khai thác nhiều nước [/align]Indus – do thay đổi khí hậu [/align]Nile - do thay đổi khí hậu [/align]Murray/Darling – do sinh vật lạ phát triển quá mức [/align]Mê công – đánh cá quá mức [/align]Dương tử – ô nhiễm[/align][/align]
"Chúng tôi muốn lãnh đạo doanh nghiệp và chính phủ nhìn nhận thay đổi khí hậu, nay mai sẽ trở thành vấn đề môi trường cần phải giải quyết sớm. Cạnh đó họ cần phải lưu ý đến nguy cơ đang xảy ra đối với nhiều con sông, và cần có hành động kịp thời, đừng để đến khi quá trễ”.
 
Nhiều người dân hiện đang phụ thuộc nguồn sống của họ vào các con sông này.
Các họat động của con người như xây đập, khai thác nước quá mức, cung cấp cho công nghiệp, nông nghiệp, thay đổi khí hậu, tàu bè qua lại quá nhiều, và sinh vật lạ, là những nguyên nhân làm cho các con sông này rơi vào tình trạng khủng hoảng.
 
Các đe dọa xảy ra đối với sông ngòi mang tính khác nhau. Ví dụ như sông Salween, chảy từ Tây Tạng vào Trung Quốc và chảy dọc theo biên giới giữa Miến Điện và Thái Lan, là một trong những con sông dài nhưng chưa có đập trên thế giới.
 
Cả Trung Quốc, Thái Lan và Miến Điện đều loan báo kế hoạch xây đập thủy điện dọc theo sông. Các nhà hoạt động cho môi trường tin rằng việc xây đập khiến cho cư dân địa phương phải đi sống ở nơi khác.
 
Cuộc sống của những người này phụ thuộc vào dòng sông. Việc xây đập cũng đe dọa những khu vực mà Unesco tin là đang có hệ sinh thái đa dạng nhất trên thế giới.
 
Tình trạng đa dạng sinh học tại lưu vực sông Murray/Darling ở Úc hiện đang bị đe dọa bởi các loài cá xa lạ như cá chép có gốc từ Âu châu. Sau 30 năm được đem thả vào sông, loài cá này hiện đang sinh sôi nảy nở đến mức đe dọa các loài sinh vật khác.
 






[/align]

Kế hoạch xây đập ở sông Salween đã kéo theo nhiều cuộc phản đối
Cá chép tạo ra tình trạng nước đục, và nước đục sẽ ngăn ánh sáng mặt trời, như thế tảo sẽ không phát triển được.
 
Tong khi đó nguy cơ chính đối với sông Indus thì dễ hiểu hơn. Và nó liên quan trực tiếp đến việc thay đổi khí hậu trên thế giới. Phần lớn nước của sông này đến từ vùng băng tuyết của rặng Himalaya. Nếu như vùng băng giá này biến mất, sông cũng không còn.
 
WWF nói rằng các chính phủ cần bảo vệ sông ngòi một cách tốt hơn, làm sao đảm bảo nước từ các con sông này được đưa đến tay người dùng một cách công bằng và mang tính lâu dài. Trong khi công nghiệp vốn dùng nhiều nước, thì cần phải có kế hoạch giảm lượng nước dùng đi.

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/regionalnews/story/2007/03/070320_wwf_rivers.shtml

Nhiều con sông ở Việt Nam ô nhiễm nghiêm trọng


13/04/2007
 
Nạn ô nhiễm đã khiến cho nguồn nước của các con sông gần Hà Nội và Sài gòn không thể xử dụng được vì những nỗ lực bảo vệ môi trường không theo kịp đà phát triển kinh tế.
 
Theo tin hôm thứ sáu của hãng thông tấn Reuters, kết luận vừa kể được ghi nhận trong bản phúc trình của một cuộc nghiên cứu do Bộ Tài nguyên Môi trường thực hiện với sự trợ giúp của Cơ quan hỗ trợ phát triển quốc tế Đan mạch và Ngân hàng Thế giới.
 
Cuộc nghiên cứu có chủ đề “Hiện trạng môi trường nước 3 lưu vực sông: Cầu, Nhuệ-Đáy và hệ thống sông Đồng Nai” cho thấy nước thải từ các nguồn công nghiệp, sinh hoạt, và bệnh viện đã và đang được trút thẳng vào các con sông.
 
Phái viên của Reuters trích lời Tham tán môi trường và văn hóa của đại sứ quán Đan mạch ở Hà Nội, bà Helen Bjerre Jordans nói rằng: nguồn nước sông hồ gần Hà Nội đã bị ô nhiễm nghiêm trọng đến nỗi không còn thích hợp để xử dụng cho mục đích nông nghiệp và tuyệt đối không thể dùng làm nước sinh hoạt. Bà nói thêm rằng tình trạng của các sông rạch ở thành phố Hồ Chí Minh còn tệ hại hơn vì có nhiều “sông chết”.
 
Giới hữu trách Hà Nội bao gồm một sách lược quốc gia bảo vệ môi trường trong các kế hoạch nhằm đưa Việt Nam tới vị thế của một nước công nghiệp hóa vào năm 2020, nhưng theo bản phúc trình vừa kể Việt Nam cần phải nhanh chóng cải thiện công tác chấp hành các luật lệ bảo vệ môi trường và thay đổi thái độ của người dân đối với vấn đề này.
 
Ông Phạm Khôi Nguyên, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, nói rằng cần phải hoàn thiện ngay các hệ thống định chế và pháp luật, tăng cường công tác chấp hành, gia tăng sự hợp tác quốc tế và sự tham gia của các cộng đồng cư dân.
 
Ông cho biết thêm rằng nguồn nước đang bị ô nhiễm nhanh đến nỗi 76 km của lưu vực sông Nhuệ-Đáy sẽ trở thành “nước chết” vào năm 2030 nếu không có biện pháp đối phó kịp thời.
 
Bản phúc trình của Bộ Tài nguyên Môi trường cho thấy lưu vực này đã có 10 km sông ngòi không còn tồn tại các loại thực vật động vật thủy sinh.
 
http://www.voanews.com/vietnamese/2007-04-13-voa13.cfm

Nhiều con sông ở Việt Nam ô nhiễm nghiêm trọng
 
 

Nói chi cho xa xôi , cái đáng lo là tình trạng sông ngòi ở Việt Nam ta. Cách quản lý của chính quyền hiện nay càng ngày càng làm ô nhiểm sông rạch. Nơi tôi ở ngày xưa có nhửng con rạch rộng hàng chục mét , mà giờ thì bị lấp để lấy mặt bằng gần như mất hẳn. Không sửa đổi lại thì càng ngày càng tệ đi....

Dòng sông Dương Tử cứu nguy gần 7 triệu cư dân đang trong cơn khủng hỏang trầm trọng về nguồn nước sinh hoạt
Friday, June 01, 2007

BEIJING, China(AFP)—Dòng sông Dương Tử của Trung Quốc đang được sử dụng để cứu nguy cho một cái hồ lớn đứng hàng thứ ba của Trung Quốc vốn đang bị ô nhiễm trầm trọng, khiến hằng triệu dân cư trong khu vực của hồ nầy không còn nguồn nước sạch để sử dụng. Báo chí nhà nước Trung Quốc loan tin nầy hôm thứ Sáu.
 
Hồi tháng rồi, mặt nước hồ Taihu đã biến dạng, ngã màu xanh của tảo. Các nhà chức trách địa phương báo động nguồn nước trong hồ bị ô nhiễm nặng, và Taibu không còn đủ sức tiếp nước cho thành phố Wuxi nữa, khiến 6.9 triệu cư dân trong thành phố nầy phải mua nước đóng chai để uống.
 
Tân Hoa Xã Trung Quốc nói rằng các nhà chức trách đã cho dòng nước của con sông Dương Tử chảy vào hồ Taihu để rửa sạch nguồn nước bẩn tại đây.
 
Tờ Beijing Daily Messenger của Trung Quốc nói rằng kể từ hôm thứ Tư, một quyết định mới được đưa ra, họ cho tăng tốc nguồn nước nầy với sức chảy từ 100 mét khối nước lên 150 mét khối trong một giây. Họ hy vọng đây là giải pháp tốt nhất để cứu nguy cho nguồn nước hồ Taihu bị ô nhiễm quá nặng.
 
Theo con số thống kê của chánh phủ Trung Quốc đưa ra, hiện nay có hơn 70 phần trăm sông hồ và 90 phần trăm mạch nước ngầm cung cấp nguồn nước uống và sinh hoạt tại Trung Quốc đang bị ô nhiễm trầm trọng.(AFP)
 
http://www.nguoi-viet.com/absolutenm/anmviewer.asp?a=60547&z=75

Taibu không còn đủ sức tiếp nước cho thành phố Wuxi nữa

 
 
 
http://rds.yahoo.com/_ylt=A0Je5mi34GJGgLMAdzejzbkF/SIG=12c700u8a/EXP=1180971575/**http%3A//www.yoyochina.net/Destination/images/map/Wuxi.jpg
 
http://www.yoyochina.net/Destination/images/map/Wuxi.jpg