Chương I: Chim Voan
Tiếng chuông điểm tận cùng ngày đầy khắc khoải, một năm như bao năm trong con người vốn o hẹp về không gian, vốn kiệt cạn về trí thể. Nguyễn như không nhận thấy đôi bàn tay mình khô hơn, tan ra, không nhận thấy môi mình rạn vỡ và thèm khát. Tòa thiên nhiên trước mắt trắng bóc, xinh tươi, gọi mở bao điều mới mẻ. Có thể Nguyễn cũng nhận thấy từng mạch máu nhỏ trong người sôi lên, rần rật các khớp xương lâu ngày khô cứng, trễ nải. Nguyễn bóp vầng trán rộng, vò mái đầu còn lưa thưa vài sợi. Giữa hai miền của Đạo Đức và Cảm Giác có thể phần thứ hai đã chiếm ưu thế, đã trội hơn và bắt đầu trổ mã. Trước đàn bà, thằng đàn ông nào cũng thế, Nguyễn tự nhủ và không còn ji` lợn cợn trong lòng nữa.
Trời đất vùng núi phía Bắc lãng đãng khói sương, như thêm thắt cho con người ta sự lãng mạn vốn có. Con bé nép mình bên Nguyễn, e ấp, má lựng đỏ, như chuyện ngày hôm qua còn nguyên vẹn trong người, chưa tan ra, mất đi. Con bé biết, cuộc sống là những nếm trải, và nó biết không chỉ là khổ đau mà còn cả hạnh phúc, mỗi lúc một ngợp hơn, chan chứa trong tuổi thì quá lỡ. Con bé chợt mỉm cười với mình, rồi đột nhiên bật khóc nức nở. Đấy là lúc nỗi sợ hãi trong con bé lớn hơn, mỗi lúc một đè nghiến và xâm chiếm những cảm giác khác.
Những cái Bến ùa về bật lên tanh tách trong tâm hồn con bé, những bóng người vật vờ ngày ra đồng đêm đợi xiết vào con bé. Những người mẹ già mắt khô buốt nhìn đứa con gái quá thì côi cũi, đêm đêm trằn trọc vò gối. Những ngôi nhà bên đường dựng tạm, chờ những bước tha hương về gieo mầm sống. Tiếng giã gạo nhà ai cầm canh hòa nhịp với lời ca bi thiết:
Mẹ dựng nhà bên đường
Cho gái ra ở riêng
Ngày ra đồng đêm đợi
mậm sinh của người đời
Bến không thuyền
Không ở lại
không đi
không cầu không ván
Duyên - nghĩa thãi thừa
Một đôi năm khắc khoải
Chờ ngày tiếng khóc bé con vui.
Thoảng có nhà bị dỡ
Người làm cỗ ăn mừng
người khóc thầm mong tình qua đường
vò gối ghìm tiếng nấc trên giường
Đêm...
bến đợi như bóng phùn đông
lân tinh rong chơi lấp ló
Mặt người mặt thú
người khổ người đau
người hả hê cho con bú.
Bến đợi bao năm
Quanh quê vòng sống
Mẹ - con - cháu rồng rắn
Qua thời gian không bóng chồng(*)
Con bé thấy nao nao, ruột gan như phải sốt. Tiếng đôi vợ chồng trẻ nhà bên mọi ngày như ngàn mũi kim đâm thấu vào lòng:
- Anh ơi! Hộ con tý, tắc sữa rồi, căng tức lắm...Nhè nhẹ thôi, rõ khỉ, cắn người ta đau thế..?
Con bé thấy tủi thân khôn chừng, mai Nguyễn lại xa, lại đi về mái nhà của Nguyễn, lại vui với những niềm vui cuộc sống của Nguyễn, với gia đình Nguyễn. Cô bé thừa biết cô bé chỉ là quán vắng qua đường, mà những khách bộ hành đi qua thấy khát miếng nước, thèm điếu thuốc dừng lại rồi vĩnh viễn không nhớ lần trước mình đã trả bao nhiêu tiền. NHư trong rừng xa, con chim Voan bỏ cành mình nghỉ, chẳng bao giờ quay lại đó lần nào nữa, chẳng nhớ nổi nó có bao nhiêu cái lá, thảng hoặc có nhỡ độ một chốc đậu xuống rồi tung đôi cánh rộng dài bay vút.
Cái giống chim luôn cất lời thao thiết thế mà vô tình, vô nghĩa. Đến cả lúc già rồi, bên hốc mục nào đấy giữa đường, nó cũng chẳng nhớ mình đã trú mưa mấy lần. Nó chỉ có một mục đích duy nhất cho cuộc đời chim của nó, tìm những vùng đất mới, khoảng rừng mới, để chính tỏ nó hiện hữu giữa cuộc sống này và không kẻ nào được phép quên nó.
Tiếng nó rít trong họng...Vác....vác.......va....c...như xé tan rừng, rồi bặt im như chưa bao giờ xuất hiện, như trong mọi kẻ không hề có bóng nó, như một tiếng sỏi rơi tõm xuống ao tù rồi vũng nước cũng khép miệng như không hề động.
Con bé cũng thế, nó cũng một lúc quên đi tiếng động từ phía Nguyễn và tiếp tục toan tính cho mình những bước kế tiếp của cuộc đời.
Phỏng là Nguyễn đã rất thoả mãn, chẳng thà như con sói lạc đàn tìm được bạn tình trong đêm trời gió buốt, tìm được hơi ấm nhen nhóm sưởi chút lạnh lòng. Nguyễn như muốn quên đi tuổi xế chiều mình, quên bóng hoàng hôn mà hét lên những tiếng thét phá vỡ cả một chặng dài thời gian trước hoài phí của mình. Trong mắt Nguyễn người vợ hai già lua của mình như đã mục rữa lắm, khô khát lắm, không còn mơn mát như cô bé, không còn cong người dựng lên nhưng nhận lấy sung sướng và thoả mãn về mình. Không còn cả những vết cắn như ngấu ngiến nuốt sống Nguyễn, như níu, víu, giữ lại tất những gì một chốc, một khắc ấy. Nguyễn khoan khoái thấy mình còn là thằng già có nghĩa lắm cho cuộc đời này, không còn ăn hại đái khai nữa, không còn như miếng giẻ rách chùi chân trước nhà mà mỗi lần cơn mưa đi qua hắt xuống nó ướt nhũn và bẩn thỉu vô cùng.
Người ta nói đêm trăng vùng cao phía Bắc như lạc vào chốn mơ, những giải mây mờ mờ, bàng bạc ánh trăng lẩn quất, quyến luyến lấy người, như làm hồn ta phơi phới, nhưng lại muốn dựa dẫm và nương tựa vào ai đó, để như con mèo con dụi cái đầu nhỏ mượt như êm ấy vào chân người ve vãn, gạ gẫm, mơn mơn tình.
Con bé khẽ rên trong họng, có thể vì lạnh lắm chứ, có thể như muốn vòng tay Nguyễn chặt hơn, riết lấy đi, con bé muốn tức thở quá đi chứ, ấy mới là cái thèm muốn lúc này, nhưng vòng tay ai cứ lơi dần, rồi lỏng hẳn. Con bé e hèm Nguyễn mới giật mình, tỉnh hẳn, quên ngay niềm ao ước vừa rồi được tíu tít với vợ già và con cái, húp xì xụp bát canh nóng, cắn miếng ớt cay xé lưỡi, rồi hít hà chén trà nóng, người ngả ngớn trên ghế bành rút từng miếng thịt thừa trong kẽ răng ra từ chiếc tăm đại và nhai lại như làm hả hể và hạnh phúc với cuộc đời mình lắm lắm.
Khi nó cảm thấy sự chinh phục ấy quá dễ dãi, đối tượng nó hòng tấn công kia không còn phong độ đỉnh cao nữa, nó sẽ tìm một đối thủ khác đầy thách thức và khó khăn hơn. Ấy là bệnh lâu ngày khó chữa của giống chim Voan, nó như ăn sâu vào tiềm thức. Từ lúc mới sinh, những chiếc lông măng đầu cánh còn mọng máu, đôi cánh yếu ớt ấy không đủ sức nâng nó bay lên thì nó đã phá ràng nhảy ra khỏi ổ và khập khiễng đôi chân non thập thững rong ruổi khắp khu rừng đầy bí ẩn kia, ham muốn tìm kiếm những no nê, thoả sức quên đường chiều chiều phải về nơi tổ ấm, nơi có đôi cánh ấm áp của mẹ, nơi có sẵn mọi thứ đủ điều kiện để nó trưởng thành. Nhưng nó đâu có thích thế? Nó muốn tự nó làm một cái gì đó thật dữ dội, thật khác biệt, chỉ nhằm tự khẳng định lại rằng nó đang sống chứ không phải là một sinh linh nhỏ bé đang gắng gượng tồn tại.
Bây nhiêu lâu, có khi nó cũng quên hẳn cách bay thế nào cho cao cho xa, vì đâu có ai dạy nó. Nhưng bản năng tự nhiên và sinh tồn loài bắt nó phải đấu tranh đến hơi thở cuối cùng cho những ham muốn nhỏ con của nó, giành đoạt lấy, rồi lại bỏ đi không tiếc để giành đoạt những thứ khác nó chưa có. Cứ thế, ngày tháng cũng cạn dần nơi góc rừng chân suối. Cạn đến tiệt cùng sức lực bởi đã hoang phí quá vào những chuyến bay dài vô nghĩa. Nó cũng biết chớp chớp đôi mắt đầy nuối tiếc, và hiểu rằng chẳng có nơi nào dung dưỡng nó khi cứ lần lần bỏ hết hốc này đến hốc khác mà đi. Thời gian đánh bại nó, không thèm chờ nó khoẻ hơn để như mọi lần tung đôi cánh rộng dài mà bay cao vút lên từng không xao xao đầy nắng gió kia một lần nào nữa.
Con bé vẫn khóc, giờ thì không còn nỗi sợ hãi bị bỏ rơi và côi cũi những ngày sau ấy, mà con bé thấy cuộc sống nó không còn mấy ý nghĩa khi cứ phải chờ đợi mãi những lời hứa đầy mong manh và phù phiếm nơi Nguyễn. Ai là người dám phá bỏ mọi thử để có những điều mình đã có? Ai điên rồ thế? Ai ngu thế?
Tiếng chuông điểm tận cùng ngày đầy khắc khoải, một năm như bao năm trong con người vốn o hẹp về không gian, vốn kiệt cạn về trí thể. Nguyễn như không nhận thấy đôi bàn tay mình khô hơn, tan ra, không nhận thấy môi mình rạn vỡ và thèm khát. Tòa thiên nhiên trước mắt trắng bóc, xinh tươi, gọi mở bao điều mới mẻ. Có thể Nguyễn cũng nhận thấy từng mạch máu nhỏ trong người sôi lên, rần rật các khớp xương lâu ngày khô cứng, trễ nải. Nguyễn bóp vầng trán rộng, vò mái đầu còn lưa thưa vài sợi. Giữa hai miền của Đạo Đức và Cảm Giác có thể phần thứ hai đã chiếm ưu thế, đã trội hơn và bắt đầu trổ mã. Trước đàn bà, thằng đàn ông nào cũng thế, Nguyễn tự nhủ và không còn ji` lợn cợn trong lòng nữa.
Trời đất vùng núi phía Bắc lãng đãng khói sương, như thêm thắt cho con người ta sự lãng mạn vốn có. Con bé nép mình bên Nguyễn, e ấp, má lựng đỏ, như chuyện ngày hôm qua còn nguyên vẹn trong người, chưa tan ra, mất đi. Con bé biết, cuộc sống là những nếm trải, và nó biết không chỉ là khổ đau mà còn cả hạnh phúc, mỗi lúc một ngợp hơn, chan chứa trong tuổi thì quá lỡ. Con bé chợt mỉm cười với mình, rồi đột nhiên bật khóc nức nở. Đấy là lúc nỗi sợ hãi trong con bé lớn hơn, mỗi lúc một đè nghiến và xâm chiếm những cảm giác khác.
Những cái Bến ùa về bật lên tanh tách trong tâm hồn con bé, những bóng người vật vờ ngày ra đồng đêm đợi xiết vào con bé. Những người mẹ già mắt khô buốt nhìn đứa con gái quá thì côi cũi, đêm đêm trằn trọc vò gối. Những ngôi nhà bên đường dựng tạm, chờ những bước tha hương về gieo mầm sống. Tiếng giã gạo nhà ai cầm canh hòa nhịp với lời ca bi thiết:
Mẹ dựng nhà bên đường
Cho gái ra ở riêng
Ngày ra đồng đêm đợi
mậm sinh của người đời
Bến không thuyền
Không ở lại
không đi
không cầu không ván
Duyên - nghĩa thãi thừa
Một đôi năm khắc khoải
Chờ ngày tiếng khóc bé con vui.
Thoảng có nhà bị dỡ
Người làm cỗ ăn mừng
người khóc thầm mong tình qua đường
vò gối ghìm tiếng nấc trên giường
Đêm...
bến đợi như bóng phùn đông
lân tinh rong chơi lấp ló
Mặt người mặt thú
người khổ người đau
người hả hê cho con bú.
Bến đợi bao năm
Quanh quê vòng sống
Mẹ - con - cháu rồng rắn
Qua thời gian không bóng chồng(*)
Con bé thấy nao nao, ruột gan như phải sốt. Tiếng đôi vợ chồng trẻ nhà bên mọi ngày như ngàn mũi kim đâm thấu vào lòng:
- Anh ơi! Hộ con tý, tắc sữa rồi, căng tức lắm...Nhè nhẹ thôi, rõ khỉ, cắn người ta đau thế..?
Con bé thấy tủi thân khôn chừng, mai Nguyễn lại xa, lại đi về mái nhà của Nguyễn, lại vui với những niềm vui cuộc sống của Nguyễn, với gia đình Nguyễn. Cô bé thừa biết cô bé chỉ là quán vắng qua đường, mà những khách bộ hành đi qua thấy khát miếng nước, thèm điếu thuốc dừng lại rồi vĩnh viễn không nhớ lần trước mình đã trả bao nhiêu tiền. NHư trong rừng xa, con chim Voan bỏ cành mình nghỉ, chẳng bao giờ quay lại đó lần nào nữa, chẳng nhớ nổi nó có bao nhiêu cái lá, thảng hoặc có nhỡ độ một chốc đậu xuống rồi tung đôi cánh rộng dài bay vút.
Cái giống chim luôn cất lời thao thiết thế mà vô tình, vô nghĩa. Đến cả lúc già rồi, bên hốc mục nào đấy giữa đường, nó cũng chẳng nhớ mình đã trú mưa mấy lần. Nó chỉ có một mục đích duy nhất cho cuộc đời chim của nó, tìm những vùng đất mới, khoảng rừng mới, để chính tỏ nó hiện hữu giữa cuộc sống này và không kẻ nào được phép quên nó.
Tiếng nó rít trong họng...Vác....vác.......va....c...như xé tan rừng, rồi bặt im như chưa bao giờ xuất hiện, như trong mọi kẻ không hề có bóng nó, như một tiếng sỏi rơi tõm xuống ao tù rồi vũng nước cũng khép miệng như không hề động.
Con bé cũng thế, nó cũng một lúc quên đi tiếng động từ phía Nguyễn và tiếp tục toan tính cho mình những bước kế tiếp của cuộc đời.
Phỏng là Nguyễn đã rất thoả mãn, chẳng thà như con sói lạc đàn tìm được bạn tình trong đêm trời gió buốt, tìm được hơi ấm nhen nhóm sưởi chút lạnh lòng. Nguyễn như muốn quên đi tuổi xế chiều mình, quên bóng hoàng hôn mà hét lên những tiếng thét phá vỡ cả một chặng dài thời gian trước hoài phí của mình. Trong mắt Nguyễn người vợ hai già lua của mình như đã mục rữa lắm, khô khát lắm, không còn mơn mát như cô bé, không còn cong người dựng lên nhưng nhận lấy sung sướng và thoả mãn về mình. Không còn cả những vết cắn như ngấu ngiến nuốt sống Nguyễn, như níu, víu, giữ lại tất những gì một chốc, một khắc ấy. Nguyễn khoan khoái thấy mình còn là thằng già có nghĩa lắm cho cuộc đời này, không còn ăn hại đái khai nữa, không còn như miếng giẻ rách chùi chân trước nhà mà mỗi lần cơn mưa đi qua hắt xuống nó ướt nhũn và bẩn thỉu vô cùng.
Người ta nói đêm trăng vùng cao phía Bắc như lạc vào chốn mơ, những giải mây mờ mờ, bàng bạc ánh trăng lẩn quất, quyến luyến lấy người, như làm hồn ta phơi phới, nhưng lại muốn dựa dẫm và nương tựa vào ai đó, để như con mèo con dụi cái đầu nhỏ mượt như êm ấy vào chân người ve vãn, gạ gẫm, mơn mơn tình.
Con bé khẽ rên trong họng, có thể vì lạnh lắm chứ, có thể như muốn vòng tay Nguyễn chặt hơn, riết lấy đi, con bé muốn tức thở quá đi chứ, ấy mới là cái thèm muốn lúc này, nhưng vòng tay ai cứ lơi dần, rồi lỏng hẳn. Con bé e hèm Nguyễn mới giật mình, tỉnh hẳn, quên ngay niềm ao ước vừa rồi được tíu tít với vợ già và con cái, húp xì xụp bát canh nóng, cắn miếng ớt cay xé lưỡi, rồi hít hà chén trà nóng, người ngả ngớn trên ghế bành rút từng miếng thịt thừa trong kẽ răng ra từ chiếc tăm đại và nhai lại như làm hả hể và hạnh phúc với cuộc đời mình lắm lắm.
Khi nó cảm thấy sự chinh phục ấy quá dễ dãi, đối tượng nó hòng tấn công kia không còn phong độ đỉnh cao nữa, nó sẽ tìm một đối thủ khác đầy thách thức và khó khăn hơn. Ấy là bệnh lâu ngày khó chữa của giống chim Voan, nó như ăn sâu vào tiềm thức. Từ lúc mới sinh, những chiếc lông măng đầu cánh còn mọng máu, đôi cánh yếu ớt ấy không đủ sức nâng nó bay lên thì nó đã phá ràng nhảy ra khỏi ổ và khập khiễng đôi chân non thập thững rong ruổi khắp khu rừng đầy bí ẩn kia, ham muốn tìm kiếm những no nê, thoả sức quên đường chiều chiều phải về nơi tổ ấm, nơi có đôi cánh ấm áp của mẹ, nơi có sẵn mọi thứ đủ điều kiện để nó trưởng thành. Nhưng nó đâu có thích thế? Nó muốn tự nó làm một cái gì đó thật dữ dội, thật khác biệt, chỉ nhằm tự khẳng định lại rằng nó đang sống chứ không phải là một sinh linh nhỏ bé đang gắng gượng tồn tại.
Bây nhiêu lâu, có khi nó cũng quên hẳn cách bay thế nào cho cao cho xa, vì đâu có ai dạy nó. Nhưng bản năng tự nhiên và sinh tồn loài bắt nó phải đấu tranh đến hơi thở cuối cùng cho những ham muốn nhỏ con của nó, giành đoạt lấy, rồi lại bỏ đi không tiếc để giành đoạt những thứ khác nó chưa có. Cứ thế, ngày tháng cũng cạn dần nơi góc rừng chân suối. Cạn đến tiệt cùng sức lực bởi đã hoang phí quá vào những chuyến bay dài vô nghĩa. Nó cũng biết chớp chớp đôi mắt đầy nuối tiếc, và hiểu rằng chẳng có nơi nào dung dưỡng nó khi cứ lần lần bỏ hết hốc này đến hốc khác mà đi. Thời gian đánh bại nó, không thèm chờ nó khoẻ hơn để như mọi lần tung đôi cánh rộng dài mà bay cao vút lên từng không xao xao đầy nắng gió kia một lần nào nữa.
Con bé vẫn khóc, giờ thì không còn nỗi sợ hãi bị bỏ rơi và côi cũi những ngày sau ấy, mà con bé thấy cuộc sống nó không còn mấy ý nghĩa khi cứ phải chờ đợi mãi những lời hứa đầy mong manh và phù phiếm nơi Nguyễn. Ai là người dám phá bỏ mọi thử để có những điều mình đã có? Ai điên rồ thế? Ai ngu thế?
Tại sao ko?