Đó là Giáo sư tiến sĩ Nguyễn Lâm Kim Oanh, Ủy viên Hội đồng Giáo dục Học khu thống nhất Garden Grove, bang California. Bà đã quyết định khởi kiện Học khu Westminster và 3 ủy viên của Hội đồng Quản trị Học khu này là bà JoAnn Purcell, bà Judy Ahrens và ông Jim Reed.
Trong đơn kiện, giáo sư Kim Oanh yêu cầu Học khu Westminster phải bồi thường thiệt hại trên 1 triệu USD, phải phục hồi chức vụ cho bà và xin lỗi bà 1 cách công khai.

Hủy bỏ quyết định một cách vô cớ
Ngày 23.05.2006, Hội đồng Quản trị Học khu Westminter gồm 5 thành viên đã bỏ phiếu với tỷ lệ 4-1 (4 phiếu thuận và 1 phiếu chống) để bổ nhiệm bà Nguyễn Lâm Kim Oanh làm Tổng Giám đốc Học khu này, nơi quản lý khoảng 17.000 học sinh. Ngay ngày hôm sau, bà Blossie Marquez, Chủ tịch Hội đồng, đã phát hành thông cáo báo chí về việc bổ nhiệm bà Kim Oanh.
Nhưng chỉ vài ngày sau đó, hai ủy viên hội đồng là Judy Ahrens và Jim Reed lại thay đổi ý kiến, dẫn đến việc biểu quyết lần thứ 2 vào ngày 30.05 với tỷ lệ 3-2 (3 chống, 2 thuận) để rút lại quyết định bổ nhiệm bà Kim Oanh mà không đưa ra bất cứ lời giải thích nào. Sau đó, ngày 21.06, Học khu đã bổ nhiệm bà Roberta Mahler, cựu Tổng Giám đốc Học khu Centralia, làm quyền Tổng Giám đốc Học khu Westminster.      
Theo luật sư Katrina Foley, người đại diện cho giáo sư Kim Oanh, việc Học khu Westminster hủy bỏ quyết định bổ nhiệm là hoàn toàn không có cơ sở vì giáo sư Oanh là một chuyên gia tài giỏi, đầy kinh nghiệm và thông thạo 4 ngôn ngữ: Việt, Anh, Pháp và Tây Ban Nha.  Hơn nữa, bà là người có khả năng xóa bỏ những “rào cản” giữa học khu và học sinh người thiểu số trong khu vực. Hiện nay, trong tổng số học sinh ở Học khu Westminster, có đến 83% là người Mỹ gốc Á, trong đó 34% là người gốc Việt.
Trong đơn kiện, bà Kim Oanh khẳng định rằng hành động của Học khu đã xâm hại uy tín của bà một cách nghiêm trọng, đồng thời khiến bà mất đi cơ hội việc làm hiện nay cũng như trong tương lai.  Bà cũng cáo buộc Hội đồng Học khu đã vi phạm đạo luật Brown khi họ đã không thảo luận việc bầu lại Tổng Giám đốc trong 1 cuộc họp công khai và đã đưa ra những nhận xét xúc phạm đến bà.
Trong khi đó, cả 2 ủy viên Ahrens và Reed đều cho rằng họ thay đổi ý kiến chỉ vì họ nhận thấy rằng bà Kim Oanh không có đủ kinh nghiệm của một hiệu trưởng và một nhà quản trị giáo dục – những điều tiên quyết phải có đối với một Tổng Quản trị. Họ cũng nói rằng bà Kim Oanh chưa được “thuê” vì hợp đồng giữa 2 bên chưa được ký.
Nhưng luật sư Foley nhấn mạnh rằng: “Việc Hội đồng bỏ phiếu thông qua quyết định bổ nhiệm cũng có giá trị như 1 hợp đồng giữa 2 bên”. Bà cũng nhận xét rằng việc bầu lại chức Tổng Giám đốc thực ra xuất phát từ sự phân biệt chủng tộc và bè phái chính trị.
Bà Trish Montgomery, phát ngôn viên Học khu, từ chối bình luận về vấn đề này. Bà chỉ nói rằng Hội đồng sẽ chọn 1 luật sư để đại diện cho Học khu trong vụ kiện này. Bà cho biết vụ kiện này sẽ được Hội đồng Quản trị thảo luận tại cuộc họp vào ngày 14.12.2006.
“Tôi đã bị xúc phạm nặng nề”
Năm 1975, bà Kim Oanh rời Việt Nam sang Mỹ, khi đó bà mới 15 tuổi. Không biết chút tiếng Anh nào, nhưng với tinh thần học tập chăm chỉ và nỗ lực vươn lên, bà đã vượt qua mọi thử thách để đạt được học vị Tiến sĩ Giáo dục.
Hiện nay, ngoài công việc ở Học khu Garden Grove, tiến sĩ Oanh còn là phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ngôn ngữ và giáo dục cho các cộng đồng thiểu số, thuộc trường Đại học bang California, Long Beach. Bà cũng là giáo sư thỉnh giảng môn Sư phạm song ngữ tại nhiều trường đại học.
Bắt đầu dạy học tại Mỹ từ năm 20 tuổi, bà Kim Oanh hiện là một trong những nhà giáo dục rất có uy tín và được công chúng kính trọng. Chính vì thế, việc Học khu Westminster rút lại quyết định bổ nhiệm là một sự xúc phạm to lớn đến danh dự và phẩm giá của bà.  Sau khi sự cố xảy ra, các đồng nghiệp của bà, các nhà hoạt động về quyền dân sự, các nhà giáo dục, phụ huynh học sinh và nhiều tổ chức đoàn thể đã lên tiếng bênh vực bà.
Tin được đăng trên báo Orange County Register, báo Los Angeles Times và các báo khác khiến mọi người đều ngạc nhiên, bởi vì từ trước đến giờ chức vụ Tổng Giám đốc một khi đã được tín nhiệm rồi thì không bao giờ có chuyện xét lại. Nhiều cuộc mít tinh đã được tổ chức để ủng hộ giáo sư Kim Oanh.
Nếu không có hành động khó hiểu của Học khu Wetsminster thì bà Kim Oanh đã trở thành người Mỹ gốc Việt đầu tiên giữ chức vụ Tổng Giám đốc một học khu ở Mỹ.
Là người luôn giúp đỡ giáo viên vượt qua trở ngại trong nghề nghiệp và hỗ trợ học sinh thuộc nhiều nền văn hóa khác nhau, giáo sư Kim Oanh nghĩ rằng việc trở thành Tổng Giám đốc Học khu sẽ giúp bà thực hiện tâm nguyện của mình một cách tốt nhất. Vì vậy, hành động của Hội đồng Học khu Wetsminster đã khiến bà “cảm thấy hụt hẫng và bị xúc phạm nặng nề”.  
Bà bức xúc nói: “Người ta không biết vì sao tôi bị sa thải. Người ta có thể nghĩ rằng tôi đã làm điều gì đó sai trái. Tôi rất khổ tâm về điều đó. Giờ đây, tôi phải lấy lại phẩm giá cho chính mình!”.
 
 

Có hay không sự phân biệt chủng tộc?

Các phụ huynh Mỹ gốc La tinh và Mỹ gốc Việt ở Westminster rất bất bình, chỉ trích Hội đồng giáo dục của Westminster là bất nhất và thiên vị đối với một người họ cho là xứng đáng giữ chức Tổng Giám đốc. Họ yêu cầu Hội đồng phải giải thích thỏa đáng.
Giáo sư tiến sĩ Nguyễn Lâm Kim Oanh đưa đơn ứng cử vào chức vụ Tổng Giám đốc Học khu Westminster và đã trải qua ba cuộc phỏng vấn khảo sát khả năng, trình độ và kinh nghiệm do các viên chức trong Học khu làm giám khảo và có thêm một vài viên chức giáo dục từ tiểu bang về tham dự cuộc khảo sát này.
Một tờ báo ở quận Cam viết: “Truyền thống của các học khu là tuyển chọn những người từng có quá trình giảng dạy từ các trường tiểu học lên trung học đến bậc đại học và bắt buộc người nắm giữ chức vụ Tổng Giám đốc phải có bằng Tiến sĩ Giáo dục. Giáo sư Kim Oanh đã có văn bằng này và từng dạy học từ cấp tiểu học lên đến bậc đại học. Luật lệ và truyền thống trong ngành giáo dục không cho phép kỳ thị da màu. Bất cứ giáo chức nào có trình độ, có học vấn cao và có kinh nghiệm thì sẽ được tuyển chọn qua một cuộc bầu cử như đã diễn ra. Vậy thì trong vấn đề này có sự kỳ thị chủng tộc một cách trắng trợn”.
Trả lời phỏng vấn của 1 tờ báo ở California, bà Kim Oanh phát biểu: “Dù sao đi nữa, tôi cũng rất cám ơn dư luận đã công nhận rằng tôi được chọn cho chức vụ đó bởi vì tôi có năng lực và đáp ứng được yêu cầu tuyển dụng. Nhưng đáng tiếc là điều xảy ra sau khi bổ nhiệm 1 tuần lại bắt nguồn từ động cơ chính trị”.
Bà nhấn mạnh: “Dẫu sao thì việc tôi đã được chọn làm Tổng Giám đốc cũng là một cột mốc đặc biệt quan trọng đối với bản thân tôi cũng như đối với các nhà giáo dục người gốc Á, nhất là người gốc Việt, tại Hoa Kỳ".

Q.T (Tổng hợp từ OC Register, Educational Justice, New America Med