PHẢI VIẾT THÔI? KIÊN THƯỜNG Tự NHỦ MỘT
cách nghiêm trang và quả quyết, một cách thôi thúc và
nôn nóng như thế, như thể thầm hô lên một khẩu hiệu
để giục lòng mình, những khi anh một mình đi trên
đường phố ban đêm. Những đêm âm u buồn thảm đầu
óc tối sầm tuyệt vọng, như đêm nay, như nhiều đêm.
Phải viết thôi. - đời anh từ bấy lâu nay còn gì hơn là
viết, mặc dù là viết khổ viết sở, như đập đầu vào đá,
như là tự tay tước vụn trái tim mình, như là tự lộn trái
con người mình ra. Nhưng ấy thực là tồn duy nhất, là
phần còn lại của tâm hồn đã bao lâu rồi ngợp đi trong
buồn thương và tủi nhục. Viết cho đến khi không còn
được nữa. Cho tới khi ngay cả phần còn lại cũng bị
nhận chìm đi thì xin thề là sẽ biết đường mà tự xử.
Còn bây giờ, những lúc lờ mờ cảm thấy sự vô nghĩa
lý của những giờ dằng dặc triền miên cặm cụi bên bàn
viết thì Kiên ra đường, ra với thành phố đêm khuya
của anh. Nhất là những đêm không điện, từng mảng
rộng của Hà Nội bị nuốt đi trong đêm. Đêm tối đen,
hoang vu như đêm đồng nội. Và thêm nữa mưa gió rét
mướt. Trong cái buồn của đêm đen thành phố anh như
thấy được cảm thông, nỗi buồn riêng dường như dịu đi.
Đôi khi lò mò đi trong những ngõ hẻm câm lặng như
hang sâu lòng anh lại chợt bừng lên cảm giác ngọt ngào
nao nức như thể đang đứng trước một khoảng trời rộng
mở. Một ý tưởng lơ vơ có thể được làn gió lùa dọc phố
bốc mạnh lên như một cánh buồm. Phải viết thôi? - Viết
để quên đi, viết để nhớ lại. Viết để có một cứu cánh,
một niềm cứu rỗi, để mà chịu đựng, để giữ lòng tin, để
mà còn muốn sống. Cần phải viết về những người thân
yêu cũng như về những con người xa lạ hàng ngày
nườm nượp qua đường vô tình trở thành những chứng
nhân của cuộc đời nhau. Viết về những khoảng trời
khác nhau, tương phản nhau trong đời sống và trong
tâm hồn, về những mái nhà, những tổ ấm, về thành
phố mẹ đẻ... có biết bao số phận, biết bao nhiêu nông
nỗi đời người thấp thoáng trong bóng tối đêm mưa,
dưới những mái hiên, lướt ngang những cột đèn góc
phố. Tiếng chân người bước trong vắng tối phố dài nghe
như âm vang của im ắng, như tiếng bước chân của suy
nghĩ. Một chiếc xích lô phủ bạt bóng loáng nước mưa
đạp qua không tiếng động. Một cặp ôm nhau trong cái
bốt của cảnh sát điều khiển giao thông. Tiếng gà gáy
mơ hồ trong góc phố. Một quãng đường tối câm đột
nhiên có điện trở lại, đèn bật sáng, bừng lên từng đợt
như bị gió thổi bạt đi. Lá bàng rụng xuống một tiếng
khô dòn. Còn lá sấu mặc dù ướt át vẫn đuổi nhau vùn
vụt trên vỉa hè. Kiên cảm thấy mình đang đi trong
quãng lặng của bản nhạc lớn lao và trong đêm tối phố
phường anh cảm thấy rõ mình đang sống. Sống một
cánh thôi thúc, một cách đầy giục giã, bất chấp cuộc đời
tham lam không trí nhớ, bất chấp sự trì trệ của đời
sống thị dân không ký ức, không ước mơ. Phải viết thôi,
phải viết thôi?
ở góc phố nọ, Kiên dừng lại trước một cửa hiệu bầy
bán một mình giữa canh khuya. Vừa mải mê vừa lơ
đễnh, anh ngắm những mặt hàng lụa bày trong tủ
kính. Rất nhiều màu sắc và tất thảy đều dịu nhẹ gợi
cảm giác êm ái, tinh khiết và trang nhã lạ thường.
- Chọn mua đi chú ơi? Một giọng trẻ măng tinh nghịch
mời chào, và Kiên nom thấy sau quầy gương mặt thanh
tú phơn phớt phấn hồng của cô bé chủ tiệm - phụ nữ
bọn cháu ấy mà, ở mọi lứa tuổi chẳng ai là không thích
mê khi được làm quà bằng thứ hàng này.
Kiên mỉm cười, nhưng mà anh hơi thẹn vì đã nhận
ra đây là quầy bán toàn đồ của phụ nữ. Thật không ngờ
lại đẹp đến thế, tinh xảo đến như vậy. Hẳn là vẻ mặt
anh lúc này, nom phải đặc biệt tỉnh lẻ. CÔ bé khúc
khích cười tán:
- Tuyệt, đúng không chú? Có thể ví như những lượt
da trời buổi sớm ý...
Trên vỉa hè, trong bóng tối đẫm hơi mưa, Kiên rảo
bước, và hồi lâu trước mắt anh thú thực cứ phấp phới
dập dờn những món đồ lụa mặc bên trong đẹp không
thể nào ngờ được ấy của người phụ nữ thời đại mới. Tự
nhiên anh nhớ tới mấy cô giao liên người Miên ở vùng
Tây đắc-rệt, họ xài coóc-xê như đồ trang sức: mặc ra
bên ngoài áo cánh. Mà nói gì tận xứ đó, ở Quảng Bình
hồi bọn anh hành quân qua, trong ba lô tay nào có trữ
loại phụ tùng ấy của phái đẹp thì hầu như muốn gì
được nấy, các cô thanh niên xung phong chiều hết.
Phải, các cô gái thời bọn anh quả là thua kém thời nay.
Và, ôi chao như hồi năm 73, thật tức cười, tiểu đoàn
anh nhận lầm phải một dợt quân trang nữ, áo ngắn
cũn, quần lại xẻ bên hông, song kỳ khôi nhất là mỗi bộ
thế đều có kèm cả "xích líp phụ tùng". Lính tráng gọi
đùa là đồ gia giảm. Cứng ngang mo cau, thật sự là giáp
che ngực, và lục thẫm, lục nhạt hệt như những con
cánh cam. Đấy là chuyện hài song cũng có những
chuyện kinh khủng. Bao giờ cũng thế, từ sự nhỏ nhặt
nhất trong đời sống con người thời đó cũng có những
chuyện đau đớn kèm theo. Những chuyện không thể
quên, nhưng không dám nhớ tới...
Kiên bước qua đường. Dưới cột đèn trước cửa một
hiệu ăn anh thấy một người ăn mày đang đứng co ro,
tay giấu trong nách, rạp xuống ngẩng lên vái người qua
đường và cất giọng ống bơ rỉ kêu van một cách tự tin:
"Xin hãy để mắt quan tâm đến tình cảnh người khác
một phút đồng chí ơi! Xin hãy nhớ tới những miền đang
lụt lội, đồng chí".
- ăn mày mà lập trường gang thép gớm chưa? Mẹ
kiếp, cái dân An Nam nhà mình chỉ giỏi chống ngoại
xâm chứ đến ăn xin cũng chẳng biết đường - một ông bệ
vệ diện bành tô quắp một ả áo lông đi từ trong quán ra,
lên giọng - ê, hạ lập trường xuống, thì cho.
Aû áo lông cười rú lên như bị cù. Kể cũng buồn cười
thật. Một lúc nào đó mình sẽ dùng đến cảnh này, tự
nhiên Kiên nghĩ thế. Có thể sẽ viết rằng thằng cha bệ
vệ kia và người ăn xin là bạn cũ của nhau. Thậm chí là
đồng đội. Mà cũng có thể... Nhưng, vớ vẩn chưa kìa.
Kiên ngh~ sao lại lạc sang nghĩ đến chuyện này? Mọi ý
bị xáo trộn lên, không còn mạch lạc gì, mọi tình cảm và
suy tư như cố hòa vào nhau để làm mờ nhòa cái điều
chủ yếu đang ám ảnh, giày vò tâm trạng. Tuy nhiên,
anh cũng biết, chính những ý nghĩ đứt đoạn, thiếu ăn
nhập không đầu, không đuôi, thấy gì ngh~ nấy này đã
luôn giúp anh sao lãng khỏi những đau đớn quá sức
tưởng tượng của tâm hồn.
Trong đêm, những cảnh tượng của mê cung thành
phố lướt loáng thoáng qua tâm trí Kiên như những con
tính nhẩm rời rạc, chẳng mấy ý nghĩa nhưng chắp nối
tình cờ với nhau thành chuỗi số vô tận. Nhiều hôm
những con tính nhẩm nhặt nhặt trên đường đã dẫn dụ
anh đi lang thang cả đêm. Dần dần cũng thành ra như
một nhu cầu nó tạo cho anh cảm giác tò mò êm ái đối
với đời sống thường nhật tối tăm, bơ phờ và chán ngấy.
Anh có thể kiên nhẫn uể oải đi theo một bộ hành nhìn
thấy tình cờ phía trước, lòng dòng qua hết phố này đến
phố khác hàng giờ cho đến khi y khuất vào sau khuông
cửa một ngôi nhà. Anh cố hình dung tướng mạo và sắe
diện cuộc đời một con người chỉ qua tấm lưng, anh hình
dung mình nhập thân vào cuộc đời của họ, những con
người sống quay lưng lại với tất cả.
Ngày trước, trai đất thánh gặp nhau trong rừng,
mắe võng nằm cạnh nhau, nhiều khi suốt đêm sa đà
vào toàn những chuyện phố xá. Phố này ở đâu, phố kia
ở đâu, phố nào chỉ độc một số nhà, phố nào có nhiều số
nhà nhất, phố nào dài nhất, ngắn nhất, cổ nhất, vì sao
lại gọi là chợ Đuổi, dân nào ở Hà Nội chuyên làm chả
nhái, quán cà phê nào đáng vào nhất... Năm 72, Kiên,
cùng A trinh sát với Thắng "đầu bò" - ba đời đạp xích lô
kiếm cơm ở Hàng CỎ - Vậy mà "đầu bò "phải chịu Kiên
là thông thạo Hà Nội hơn hắn". Không một tên lính
Thăng Long nào rành rẽ những chi tiết thị thành lặt
vặt nhất bằng Kiên. Anh có thể miêu tả không sai một
nhánh nhỏ nào trong khối chằng chịt các phố Hàng. Ai
có thể biết được bằng Kiên rằng Hà Nội có bao nhiêu hồ
to hồ nhỏ, đường Khâm Thiên có bao nhiêu ngõ, con
gái phố nào đẹp nhất, rạp Thái Bình Dương thường
chiếu phim cấm vào những tối nào, bằng cách nào sắm
được vé Chẳng ai ngờ rằng những tri thức phố xá ấy
của Kiên là do nhặt nhạnh được trong chiến tranh, do
anh trải qua nhiều đơn vị, gặp nhiều lính gốc Hà Nội,
chứ bản thân anh trước khi đi bộ đội chỉ là một thằng
bé học trò, ít chơi bời bát phố. Cuộc đời quân ngũ và
những năm tháng mịt mù nơi rừng sâu núi đỏ đã làm
cho anh yêu tha thiết thành phố mẹ đẻ của mình.
Thế nhưng giờ đây niềm đam mê quang cảnh thị
thành đã phai lạt đi nhiều. Có lẽ, quả thật, càng ngày
anh càng khó nhận ra Hà Nội của mình, không phải vì
thành phố đã thay đổi gì nhiều mà vì trong lòng anh,
phía sau đôi mắt, đã có quá nhiều biến động. Anh gắn
bó với đường phốchủ yếu là nhờ những kỷ niệm. Dường
như cuộc sống ngày hôm nay anh thấy đang diễn ra
xung quanh chỉ có tác dụng duy trì trong anh một thế
năng không mất đi đối với quá khứ.
Cái cảm giác hòa nhập, cảm giác đồng điệu ngày mới
quân ngũ trở về anh thường cảm thấy khi đi trong phố
xá giữa mọi người giờ đây không còn nữa. ám ảnh cô
đơn luôn bám gót Kiên, nỗi cô đơn không của riêng anh
mà của cả đám đông. Nỗi cô đơn của cả một dòng người.
Sự cô đơn của nghèo nàn và đơn ~ẻ lồ lộ phơi bầy trong
các số phận đồng loạt, lầm lùi đi bên nhau nối nhau
thành dòng nước quẩn. Niềm vui, nỗi buồn, hạnh phúc
và đau khổ đều cùn mòn, nhạt nhẽo và vô ích, lập lòe
tối sáng như những chùm đèn xanh đỏ nhấp nháy trước
các cửa hiệu. Cho nên, đi trên đường phố như để tìm
một nguồn quên lãng mà rốt cuộc lại rơi vào với nỗi
buồn. Luôn luôn Kiên nhận thấy rằng, tất cả, cả anh,
cả mọi người đang để trôi di uổng phí những giây phút
bồi hồi, những khoảnh khắc xao xuyến tình người nhất
trong một đêm và trong một cuộc đời. Luôn luôn, khi di
trên đường phố. trong đầu anh thường bất chợt lóe lên
một ý ngh~ "Phải đi khỏi đấy thôi". Bóng tối đen kịt.
Gió hú trên cao... "Đi thôi".
Bất giác anh hình dung thấy Đồi Mơ trong cái vắng
lặng của buổi chiều tà tháng năm, cái tươi mát mới lạ,
cái xưa cũ xa vời và trong cảm giác êm đềm tuyệt diệu
của làn gió từ bìa rừng và mặt sông, của vườn cây đằng
sau nhà mẹ Lành. Sao Hôm lấp lánh trên nền trời ngả
tím. Nỗi khát khao được về náu thân ở xó rừng buồn
thảm, tươi đẹp ấy của đất Nhã Nam làm trái tim Kiên
tan nát đi vì tuyệt vọng và vì hạnh phúc. Khi đời anh
đã hết thì vẫn còn một nơi, vẫn còn một người chờ anh
tại chính chốn mà từ đó anh ra đi lập nghiệp...
Rồi anh lại nhớ tới những ngày xuân, khi toàn quân
B3 từ vùng duyên hải Phan Rang hành quân ngược lên
đèo Ngoạn Mục, qua thủy điện Đa Nhím, qua Đơn
Dương, Đức Trọng, xuống Di Linh để ra đường 14 đi
xuống Lộc Ninh, quặt trở lại để đánh vào Tây Sài Gòn
kết thúc chiến tranh. Cuộc hành quân muôn một trong
đời lính bộ binh, vùn vụt tiến quân bằng xe cơ giới
xuyên qua đất trời vô tận của thảo nguyên... Khi bình
minh đến trên đồng cỏ, quân lính tỉnh dậy trên xe mặt
bạc đi vì gió và vì sương, hỏi nhau đêm qua đã vượt qua
được những vùng đất nào, bây giờ đang ở đâu đây...
Sung sướng tự hào vì tốc độ của chiến thắng. Hạnh
phúc. Ngỡ ngàng. Ngây ngất.
Phải đi thôi? Phải đi thôi...
Tới một góc tối ở xế Bờ Hồ, Kiên tạt vào "Caffé de la
Hiên", một quán đêm bí ẩn nép mình rất kín đáo ở đầu
một ngõ hẻm. Đã đi phất phơ ban đêm thì bao giờ anh
cũng ghé vào đây. ở đây anh có những kỷ mềm. Và nếu
cần có thể dễ dàng thu lượm thêm nhiều những kỷ
niệm nữa. Với lại ở đây người ta không nhạc nhọt làm
ầm ĩ lên, cũng không màu mè chuyện văn chương thơ
phú như ở các quán quanh hồ Thuyền Quang đầy rẫy
các ông bà thi sĩ. "Hê lô, bộ binh?" - Tay chủ quán mập ú
mũi cà chua hằn rõ ba múi toét cười chào Kiên. Y bưng
đến bàn Kiên một tách cà phê, (ra hạt hướng dương
Tàu và nửa chai...
Người lính có thích bạn cùng bàn không? - Y trịnh
trọng.
- Không. Nhưng thế nào, dạo này thêm cả món ấy
nữa à?
- Hì, hì... tư duy mới.
Trong không khí chật chội đầy hơi ẩm và khói thuốc,
Kiên ngồi nhâm nhi tách cà phê và lười nhác ngẫm
nghĩ. ở các bàn khác người ta thầm lặng chơi "ba cây't,
rầm rĩ chuyện mánh mung và hút thứ gì đó lờ mờ mùi
vị cần sa. Xa xa, trên mặt hồ hiện lên một ngôi sao
xanh mờ có vẻ huyền ảo. Chắc là một ngọn đèn ở đầu
cầu Thê Húe.
Hồi đầu hòa bình, tay chủ tiệm không béo mà gầy
như cái xe điếu. Y cũng là lính giải ngũ, mò đâu từ bên
Lào về với eái mặt sốt rét cơn thâm xịt. Y mở quán. Và
dạo đó người ta gọi đây là câu lại bộ Cựu chiến binh.
Khách khứa toàn là quân sĩ về "hoàn kiếm", phần lớn
chưa công ăn việc làm, chưa định hình cuộc sống mới,
và như người ta nói, là còn chưa lại hồn. Người này
mách người kia, dần dần tụ lại với nhau ở đây, cùng
nhau nướng sạch vào túi trung sĩ chủ tiệm những đồng
bạc "cửa rừng".
ở đây, bên cốc rượu, họ lớn tiếng kể về những bước
đi chập chững vào đời dân sự. Những chuyện bây giờ
thì đã nhàm tai nhưng hồi đó thì thật không sao tin
nổi, lại được kể bằng giọng lính, làm cho ai nghe cũng
phải cay đắng cười đến rũ rượi và điên cuồng nốc rượu.
ở đây cũng có thể nhận được những chỉ dẫn và mách
bảo tận tình về nơi có thể kiếm việc làm, về cách lo lót
bọn nha lại để xin nhập tịch, xin trợ cấp thương tật, xin
vào học lại ở trường đại học, xin trở về xí nghiệp cũ...
Nhưng nói chung đây là nơi tụ tập giải sầu, gặp gỡ hàn
huyên, nói chung là những sự cố kết ủy mị.
Tại chỗ Kiên đang ngồi dạo trước là "chốt" cố định
của Vượng tồ, một cựu binh thiết giáp, nhà ở sau ga,
"đã từng bốn năm trời lái T54 hoành hành ở Miền
Đông!". Có lẽ Vượng là nhân vật đầu tiên thuộc loại
người mà về sau Kiên gặp rất nhiều, loại người không
tài nào nhấc chân ra khỏi miệng hố chiến tranh, loại
người bị những ức ký quá kinh khủng đè bẹp và làm
cho suy đốn. Hồi mới theo bạn bè tới quán này, Vượng
uống không nhiều, lành và rụt rè lại to con quá khổ
nên trông quá tồ.
- Em đang nhờ anh em chạy lo cho một chân lái xe -
Anh chàng khoe với Kiên - Xe tải, xe con, xe khách đều
được Tàu lu cũng được. Cốt là em được nắm tay lái,
được chuyển động trên mặt đường thôi. Em chẳng
uống. Ngồi vui với các anh thôi.
Bẵng đi một thời gian, lính tráng kinh hoàng thấy
Vượng lù lù xuất hiện ở cửa quán, râu ria lồm xồm,
mắt đỏ ké, bước khật khưỡng, môi nở nụ cười ngơ ngác,
"tôi bỏ lái rồi các chiến hữu ạ. Bây giờ là rượu lái tôi"'
Và bắt đầu từ đó, Vượng như ngồi lì ở đờ la Hiên
một góc riêng, luôn luôn một chai với ớ a đồ nhắm.
Thỉnh thoảng hứng chí, Vượng lại gào lên một khúc
quân ca hoặc một bài hát tục tĩu nào đấy của đời lính.
- Cạn với tớ một li, thành bộ binh' - Hắn ồm ồm gọi -
Không thích tớ à? Hay sợ tớ hết xèng? - Đừng lo, cạn đi?
Không có chúng tớ làm đếch gì mà các cậu trở thành
"bộ binh giỏi nhất thế giới" như các vị tướng tá nhà ta
khoe? Hãy uống mừng đòn đột phá của chiến xa đi!
Thật không ngờ một tráng sĩ hùng dũng như thế
thuở nào lại trở chứng, biến mình thành mớ giẻ rách
như vậy. Người ta bảo hắn mắc chứng "ngợp mặt
đường" nhưng đúng ra thì còn tồi tệ hơn: Vượng không
chịu nổi xóc?
Xóc mạnh Oå gà, Oå trâu, chồm nẩy lên thì còn chịu
được - vượng kể - chứ mà những đoạn nhún nhảy, êm
êm, mềm mềm, nhũn nhũn là tớ ọe liền, nôn chóng mặt
đến buông cả tay lái. Đêm về không ngủ được. Ngủ lại
gào lên như bị cắt tiết. Thế là tửu. Mà tửu vào thì còn
lái chó gì được nữa. Mà tớ còn bị cái thói căm ghét kẻ
bộ hành và xe đạp... Cứ thấy người láng cháng trước
đầu xe là hết kiên nhẫn. Phải cố sức kìm mới khỏi dận
ga thúc ba đờ xốc vào họ.
Các cậu hẳn thấy cảnh tăng cán người rồi chứ?
Nặng thế mà thân xe vẫn bị xương thịt con người mềm
mại đội kích lên một chút. Ngồi trong xe, ở tay lái thì
càng nhạy cảm hơn với cái sự hơi rướn lên ấy. Biết rất
rõ xe đang lướt trên những thân người chứ không phải
mô đất, gộc cây hay là cục gạch. Như cái túi đẫy nước
thẳng người vỡ đánh bép một cái và đẩy nhẹ băng xích
lên. ôi giời ơi? - Vượng rên lên, mặt méo đi - Những
cảnh như thế cán cả vào tôi khi ngủ. Các cậu không
hiểu như thế là thế nào đâu... Hồi bọn tớ tràn qua
Xuân Lộc đuổi đánh bọn lính sư đoàn 18, ở các rãnh
xích đầy những thịt với tóc. Giòi lúc nhúc. Thối khẳn.
Xe chạy tới đâu ruồi bâu tới đấy... cái chủ yếu là...
thoát khỏi ngủ mê . . .
Vượng đã uống cho tới ngày đổ bệnh, quỵ hẳn.
Những người khác có lẽ cũng chẳng hơn gì. Câu lạc bộ
rã đám dần. Các thân phận tơi tả tan tác. Trong số
những nhân vật bộ tịch mờ ám ngồi trong quán lúc này
khối tay là thành viên hội cựu chiến binh thuở ấy
nhưng làm sao mà nhận ra nổi họ nữa. Cũng như Kiên
thôi, anh còn gì giống với bản thân mình. Và tay chủ
quán kia nữa. Kiên róc rượu. Một ả tóc xù, bận áo Na-tô
cồm cộm những túi với phecmơtuya, sặc mùi nước hoa
Tàu, lướt sát qua bàn. Gặp mắt Kiên, ả lượn vòng lại,
ngồi thả người xuống bên cạnh anh.
- Đừng ám lâu nhé! - Kiên giao hẹn.
- Không thích em à?
- à?
Sao không kiếm một chỗ khác?
- Còn một chỗ khác à?
Aû "bớp" bật cười. Răng sứt, lợi đen sì. Không cười
nom còn tạm. Của này tuổi làm gì đã được hai mươi.
- Rét quá, - Aû than - Anh uống một mình à? Mà giời
ơi, định mời em thứ độc dược này à? ê, anh béo đúp
Ma-xim?
- Rượu chè không tốt cho các cô bé đâu.
- Có anh là bé con ấy!
Aû đưa tay xuống gầm bàn lần đùi Kiên. ờ? - Aû thốt
lên rụt tay lại, khẽ cười. Kiên nhếch mép.
ô, chán phè ông anh? ~m không phải là một con
ngốc. Em là một con bớp có bằng cấp đấy thưa anh. Xin
ông anh biết cho là đang đối tửu với nữ sinh viên đấy ạ.
Anh đừng lỡm em. Em chả say đâu... ối giời, chán phè
anh giai. Thôi, uống đi?
Cả đời Kiên uống nhiều nhưng chỉ vài lần say đáng
sợ Một lần trong cái bar của Air France trong Tân Sơn
Nhất đêm ba mươi tháng Tư. Một lằn chính ở cái tiệm
này đây. Cách đây gần chục năm rồi. Một ngày đen tối.
Tay chủ tiệm chắc vẫn còn nhớ. Hồi đó hắn chưa béo ú
ra như thế này. CÔ nhóc này dạo đó có lẽ còn ở tuổi
đứng mút kem ở tiệm Hồng Vân. Một ngày đen tối.
Anh đã đánh thành thương tật một con người.
Không, thực ra hôm đó Kiên không hề say. Hồi đó
anh đâu có uống nhiều. Anh chỉ đến đây để uống càphê,
rồi vài ba ly cùng anh em đồng ngũ. Uống gọi là thôi.
Anh là người lính giải ngũ có nhiều may mắn. Có nhà
cửa. Thi đỗ vào đại học. Là một sinh viên. Anh sắp tốt
nghiệp. Và sẽ lấy vợ, một người đàn bà tuyệt đẹp đã
chờ anh qua suốt cuộc chiến tranh và bây giờ vẫn chờ
đợi Anh không cải chính những điều người ta nói về
anh như thế. Anh chưa đưa Phương tới đây bao giờ,
nhưng nhiều người lính khách quen ở quán này đã đến
thăm anh và đã được anh giới thiệu với Phương. Thật
là một ngày đen tối, cái ngày không may ấy. Tay cảnh
sát đã giữ anh sau vụ xô xát cho rằng bọn lính tráng
các người ngứa tay ngứa chân, nhưng quả tình là anh
không ngứa ngáy một cái gì. Và tuy có vẻ là tình cờ
nhưng là tình cờ tất yếu của thời mạt vận. Thời kỳ mà
từ đấy bắt đầu địa ngục đời thường, địa ngục của thời
thái bình an lạc. Và địa ngục tình yêu nữa. Một mối
tình dị tính, một mối tình quái ác, đầy tổn thương, làm
khô cong trái tim anh, làm anh ngấm đau từng ngày.
Thực chất anh là kẻ nốc ao chứ không phải là hắn.
Hôm đó anh ngồi khá khuya, nhâm nhi cốc cà phê
thứ hai. Các bạn ngồi cùng bàn đã về hết. Chỉ còn
Vượng tồ say khướt đang ngồi rền rĩ hát. Trung sĩ chủ
quán đang ngồi trong quầy tính toán sổ sách. Kiên ngồi
ở chiếc bàn gần quầy để tránh dây dưa chuyện trò với
Vượng. Bọn họ đi cúp tới. Dựng xe, không khóa, có lẽ
cũng chỉ định tạt vào uống cà phê thôi. Ba bốn người gì
đó Anh không nhìn kỹ. Họ ăn mặc diện, trông không
có gì dữ tợn, thậm chí thoáng tưởng như là các ca sĩ của
băng nhạc nhẹ, nhưng là loại người mà ta chẳng nên
dây. Đó là những tên ác ôn kín đáo, trác táng và nguy
hiểm, đặc biệt là khi chúng ở vào cùng cỡ tuổi ba mươi
như Kiên khi ấy. Những tên như thế thường có vũ khí,
không súng thìn dao, và dẫu không vũ khí, chúng cũng
là những con thú. Kiên biết. Tuy nhiên bọn họ vào đây
để uống cà phê, nói chuyện rì rầm gì đó với nhau.
Nhưng tiếng hát ầm ĩ của Vượng làm họ khó chịu. Họ
có quyền phản đối với chủ quán, họ có quyền quát bảo
kẻ say hãy im miệng. Song tên ngồi gần Kiên nhất, một
tên mặt bẹt, đầu bé hình củ cải bận áo da đen lại đưa
ra một nhận xét:
- ĐỒ rác rưởi, một thằng cha đầy lòng tự hào chiến
thắng đấy. Thật đúng là thắng lợi của bọn dã man, bọn
ăn lông ở lỗ, bọn nhà quê An Nam mít đối với văn minh
và tiến hóa. ĐỒ rác rưởi?
Tôi cho rằng: Anh mới là đồ rác rưởi khi nói như
vậy - Kiên bảo hắn thế một cách từ tốn. Tên áo đen
đứng bật dậy. Kiên nhìn hắn. Một vẻ ngạc nhiên lướt
rất nhanh trên khuôn mặt hắn.
Môi nhếch lên như suýt bật cười. Hắn huýt một
tiếng sáo và nheo mắt lại. Chủ quán bước vội ra lên
tiếng can. Và đám bạn tên áo đen kéo hắn ngồi xuống.
Họ không có ý định đến đây để đánh nhau. Nhưng ngồi
xuống một lát tên áo da đen nhổm dậy, bước tới, kéo
chiếc ghế ở bàn Kiên, và ngồi xuống đối diện với anh.
Hắn nói:
- Anh bảo tôi là đồ rác rưởi? Cứ cho là như thế. Còn
anh. Rất có thể anh là một nhân vật đáng kính. Hôm
thứ bảy tôi được vinh hạnh nom thấy anh ở rạp Tháng
Tám. Anh bạn nhớ lại mà xem, có lúc nào người đẹp
của anh bối rối khi vào rạp? Đấy là vì nàng thấy tôi
nhìn anh chị. Anh có thể không là đồ rác rưởi, nhưng cô
tiên sánh đôi với anh hôm đó thì cho phép được nói
thật: Đó là . . .
Kiên nhấp một ngụm cà phê, anh để điếu thuốc hút
dở xuống gạt tàn. Anh nghĩ rằng mình nên kìm chế.
Nhưng anh thấy rõ là tim mình đã đập gấp và miệng
khô đắng.
Nếu anh cho tôi là thằng bịp bợm, ngày mai
đúng tám giờ tối tôi sẽ đưa thằng đã ngủ hầu nàng lượt
sau cùng trước khi nàng đến với anh để trình anh mọi
chi tiết. Tôi nghĩ là tôi tử tế và thân tình mặc dù vô cớ
bị anh làm nhục. Xin nói để anh biết rằng tôi chẳng
những là lính mà còn từng là cán bộ chỉ huy cơ đấy. Cái
thằng Vượng kia tôi còn lạ gì. Thế nào, tám giờ sáng
mai nhé? Còn nó, xin nói để anh biết: Những con đàn
bà mắt hơi hiếng chiếm lại đong đưa tất tật đều là phường
trụy lạc nhất đời, dù cũng chẳng có cái giống gì đáng
yêu hơn chúng. . . Nhưng đến cỡ như con Phương thì . . .
Kiên hất cốc cà phê nóng vào mặt hắn. Thằng cha
không cựa quậy. Cả tiệm, trừ Vượng đang ngáy, đều
sững sờ lặng phức.
Tao đợi mày ở chỗ vòi phun! - Kiên bảo - Chẳng cần
tới mai đâu, đồ súc vật hôi hám?
- Được được Tên áo đen lau cà phê trên mặt,
đứng dậy - Tao là Hưng. Mày cứ về hỏi con Phương về
tao. Nó biết đấy. Tao đã dạy nó thanh nhạc hiện đại và
dạy nó bùm chung...
Thành ra Kiên không đợi hắn ở chỗ vòi phun nữa mà
nện ngay ở cửa tiệm. Không ai dám can thiệp cả, kể cả
mấy tên trong hội. Hết đấm lại đá rồi ghế phạng vào
đầu, như điên, như cuồng. Kiên kéo thân hình tả tơi bê
bết máu của ca sĩ Hưng ra vỉa hè, giúi cái mặt bị đánh
vỡ của hắn xuống cống. Lúc cảnh sát tới, Kiên định
đấm lại họ. Anh hoàn toàn mất trí... Sáng hôm sau anh
được thả ra. Công an không muốn làm dữ. Về nhà,
Phương sang với anh ngay. Nàng đã biết mọi chuyện.
Kiên im lặng một lúc rồi nói rằng, thật khó hiểu vì sao
Phương lại biết tin mau như vậy. Phương thản nhiên
một cách cố ý, trả lời:
- Vì bạn của Hưng tạt qua nhà báo cho em hay.
Phải đến vài ba năm Kiên mới trở lại tiệm này. Tay
chủ tiệm nhận ra anh ngay, tỏ ra rất vui. Hắn nói đã
đọc truyện ngắn của anh đăng trên báo và mừng rằng
trong đám bạn cựu binh ngày xưa có một người nổi
tiếng như anh, thành đạt như anh...
Ngọn đèn xanh mờ ở đầu cầu Thê Húc đã lặn mất.
Mưa dày hơn. CÔ bạn cùng bàn đã ngủ gụe xuống. Kiên
đứng dậy, trả tiền rồi đi ra cửa. Anh nhìn đồng hồ.
Đồng hồ chết. Có lẽ gần sáng rồi vì có tiếng leng keng
tàu điện.
ở khoe đường vòng Hàng Gai - Hàng Đào, một cái
tàu điện chạy nhô ra, bánh nghiến kèn kẹt, ầm ầm
rung rít, va đập loảng xoảng như một cái bao chứa đầy
sắt vụn, đổ chuông trước khi vào bến đỗ ở ven hồ. Lửa
tóe rèn rét trên dây. Ngọn đèn màu vàng ủng như gắn
ở ngay bụng người lái tàu già vận áo bông. Chiếc tàu
thảm hại, hôi nồng, sặc mùi rỉ sắt.
ông Huynh, chủ căn hộ ở ngay bên trên buồng Kiên
làm nghề lái tàu điện. Giờ làm việc của ông thất
thường. Có hôm ông đi rất sớm, lúc trời chưa sáng. Có
hôm ông bước xuống cầu thang vào sau bữa cơm trưa,
xách trên tay chiếc cặp lồng đựng bữa tối. ông không
cao gì lắm nhưng vì quá gầy nên trông lênh khênh. Cổ
lộ hầu, vai hẹp, lưng lòng khòng, luôn nhìn xuống như
sợ giẫm phải bóng của mình. Ba người con của ông đều
nán lại trong chiến tranh. Anh con thứ là Toàn. Hy
sinh gần như trước mắt Kiên. ông Huynh không biết
chuyện đó. Vợ ông bị liệt khi báo tử đến người con cuối
cùng. Vợ chồng ông sống nghèo khổ, câm nín, trống rỗng
suốt bao năm trời. ông Huynh vẫn ngày ngày đi lái tàu
điện. Đôi khi ông trò chuyện với Kiên. Có lần ông bảo
với Kiên rằng, giả tỷ như con ông, thằng Toàn còn sống
thì Phương đã là con dâu của vợ chồng ông. Từ lúc
chúng mày còn nhỏ bác gái mẹ thằng Toàn, đã nhắm
sẵn thế, con bé thật đáng yêu, ông Huynh bảo vậy.
Hồi xưa, bọn trẻ con trong chung cư thỉnh thoảng
vẫn được ông Huynh cho đi rong một tua tàu điện. Tàu
toa dạo đó còn tươm chứ chưa quá tã như bây giờ. Cả lũ
thường xúm ở đầu toa xem ông lái tàu. Lắm khi ông
cho chúng quay tay phanh và đạp chuông. Tàu dong
qua bao nhiêu phố rồi rời khỏi nội thành. Đường ray
ngập dần trong cỏ và rác, chầm chậm trôi qua những
vùng tẻ ngắt và bụi bặm của ngoại ô.
Năm ấy, Kiên cùng Phương, Toàn và Sinh học cùng
một lớp, một tổ, thân nhau lắm. Bến Cầu Giấy tối om,
yên ắng. Tiếng ve sầu râm ran và tiếng ếch nhái như
sôi lên trong tối hè oi ả. ông Huynh và mấy anh - "xơ vơ"
ngồi uống nước ở quán ven .đường đợi khách. Trên khúc
đường ray phụ có một toa tàu hỏng bị bỏ chơ vơ trong
bóng tối. Tụi nhỏ tranh thủ chơi trò ú tim. Phương nắm
tay Kiên kéo chạy xéo sang toa tàu bỏ không đó. Cả hai
đứa đều run, không dám biết rằng điều gì sẽ đến.
Phương nhảy thoắt lên bậc, co mạnh Kiên nhảy theo,
rồi lập tức lách vào giữa toa tối đen. Kiên lạnh toát
người, thở, tim loạn xạ đập. Hai cánh tay trần của cô bé
quàng lên cổ thằng bạn trai cùng tuổi mười ba, và tới
tấp cô hôn lên má, lên môi, lên mắt bạn trong nỗi
cuồng khấu trẻ thơ nhưng ngây ngất tột cùng.
- Chúng mày đi đâu vừa nãy? - Toàn chặn hai đứa
lại ở cửa toa.
- Đi trốn chứ đi đâu? - Phương leo lẻo.
- Nói dối! - Mắt trợn trừng, giọng Toàn vỡ ra, ngụt
ngạt - Chúng mày làm gì, tao thấy, tao biết, tao. . .
Đừng làm ầm lên Toàn? - Phương thì thào vội vã -
từ rày sẽ chơi vợ chồng, mày muốn chơi thì không được
mách.
- Làm gì có vợ chồng ba người?
ĐỒ ngốc, thế mà cũng đòi. Hai táo ông với một táo
bà thì sao? Tao cấm mày hớt lẻo đấy'
Lúc quay về phố, Phương kéo Kiên lảng vào ngồi
trong toa. Toàn vẫn đứng gần chỗ bố. Chợt Kiên nghe
ông Huynh hỏi gắt:
Sao thế Chúng mày vừa đánh nhau hả?
- Không ạ - Toàn đáp lí nhí.
- Thế thì sao mày lại khóc?
Kiên sợ, nhìn sang Phương. CÔ bé nhìn tránh đi,
mặt hơi tái, nói nhỏ: "Kệ, đừng sợ?", và như người lớn,
cô buông một tiếng thở dài. Kiên rùng mình. Gợn hồi
ức tí hon và xa vời không đâu ấy cứa vào lòng làm anh
đau đớn nhăn mặt. Đờ đẫn, anh cúi đầu và day mạnh
hai bên thái dương, như thể muốn dùng tay cắt ngang
dòng ký ức, không để cho nó cuốn mình trượt xa thêm
nữa. Nếu không kịp ngưng thì chỉ lát giây nữa là anh
đã phải nhớ lại cái chết của Toàn vào buổi sáng đẫm
máu ấy, trước cửa số 5 sân bay Tân Sơn Nhất. Hai đứa
tình cờ nom thấy nhau ở gần Lăng Cha Cả. Toàn là xạ
thủ 12 ly 7 trên chiếc K63 chạy sau. Còn Kiên trinh sát
bộ binh, bám trên chiếc T54 đầu đàn. Song chỉ mười
lăm phút sau khi nhác thấy nhau, gọi tên nhau... phát
ĐK của bọn dù trượt khỏi tăng đầu đàn, trúng bụng
chiếc thiết giáp~chạy chếch phía sau...
Nhưng, đúng là không thể quên được gì hết, bởi vì
đau buồn là một thể nguyên khối suốt cuộc đời, liền
một mạch từ thuở thơ ấu, qua chiến tranh đến bây giờ.
Và có lẽ để nhận lấy đau khổ, mà người ta được sinh ra
ở trên đời này, cũng vì đau khổ mà người ta phải sống,
phải mưu cầu hạnh phúc, phải đến với tình yêu, với
nghệ thuật, phải tận hưởng phải chịu đựng đến cùng
cuộc sống. . .
Gần sáng, Kiên lần về được tới nhà, ngôi nhà cũ kỹ
trên góc đường Nguyễn Du đầy mưa gió. Anh ngước
nhìn Oâ cửa sổ hồng hồng trong màn mưa và buông kín
rèm mà ở sau đó là căn phòng không người, không còn
nàng nữa. Nàng đã bỏ đi vội vã. Vội vã như thế đấy.
Đơn giản như thế đấy:
- Phương, anh yêu em... Em eo biết rằng anh yêu em
tới độ nào không?
Vịn tay vào bờ tường, anh âm thầm thốt lên như bao
lần đã thốt lên như thế, mắt mờ lệ và bất ngờ cảm thấy
nghẹt thở nỗi lòng tái tê rạn vỡ.
Khóc được thì sẽ dịu lòng người, người ta bảo thế.
Song cũng từng khóc rồi. Dấm dứt, ngốc nghếch. Có ích
gì
Nhiều buổi tối, đứng bên cửa sổ nghe tiếng ồn ào của
cuộc vui bên buồng nàng, lòng dạ bị trí tưởng tượng
ghen tuông hành hạ, Kiên tự hỏi có nên lần sang đấm
gục, đấm bất kỳ ai trong dám khách khứa rồi thì đập
tan cái tao đàn của nàng ra. Nhưng cả uống say mèm,
cả dẫu có đánh lộn cũng sẽ không thoát khỏi vòng luẩn
quẩn. Nỗi đau ngày xưa làm sao mà nhổ nổi. Cái miệng
vết thương lòng kinh tởm ấy lúe nào cũng định banh
miệng. Những cay đắng tủi hổ, những hồi ức trần trụi
đè bẹp ý chí của anh. Đè bẹp mãi mãi... Giờ đây dù có
ra đi mỗi người mỗi rìa thế giới thì trong tâm tưởng
anh, Phương vẫn là toàn bộ cuộc sống tinh thần. Và
nào chỉ là tinh thần. Hằng đêm, anh miệt mài mê mẩn,
chìm trong cái vuốt ve vô tận của mộng mị. Ngay cả khi
bên cạnh có một cô gái đang trở mình áp sát vào anh
trong giấc ngủ thì nhắm mắt lại anh vẫn khắc khoải
nhớ tới Phương, nhớ tới tấm thân đẹp đẽ trắng ngần,
nhớ hương thơm ngây ngất quyến rũ của làn da, nhớ
cặp môi mọng ngọt như trái chín, nhớ quầng thâm mệt
mỏi quanh đôi mắt nâu những đêm nàng âm thầm bải
hoải. Mọi cuộc dan díu đều không thể làm vơi nàng.
Mùi da thịt phụ nữ chín rũ chỉ làm anh khao khát một
mình nàng. Tình dục vốn đã ngủ say và những nồng
cháy của xác thịt tưởng đã bị dập tắt hẳn từ lâu lại như
bắt lửa bừng rực lên với hình bóng nàng nhập vào anh
hằng đêm giữa những giấc mơ. Tất cả những nhân vật
nữ mà anh mê say trong sáng tác của mình rút cuộc
vẫn chỉ là những giấc mơ về Phương.
Trong mơ, trí nhớ khuấy đảo, lật tung lên tất cả, lần
tìm trong đổ nát niềm đam mê đau buốt, vô hạn độ, vô
bờ bến của anh đối với nàng từ tận những thuở hồng
hoang xa tít mù tắp thời trai trẻ. Những hồi ức đê mê
choáng ngợp nhục cảm ấy làm xiêu đảo hồn phách
những giấc mơ của anh. Và mặc dù chỉ là trong mơ
thôi, nhưng chính ái lực của lòng đắm say không đổi
đối với nàng đã duy trì cho anh ngọn lửa của tình yêu
cuộc sống. Ký ức tình yêu và ký ức chiến tranh kết
thành sinh lực và thành thi hứng, giúp anh thoát khỏi
cái tầm thường bi đát của số phận anh sau chiến tranh.
Nhưng đúng là chỉ hoàn toàn trong mơ chỉ trong mơ
mà thôi. Khi đã một bước rời khỏi cõi chiêm bao thì thế
là thôi hết tất cả, lập tức lại nỗi cô đơn rã rời tan tác,
tất cả lại trôi trượt ra xa; và con người anh lại phải trở
về với hình hài một gã đàn ông tật nguyền dị mọ, đã
luống tuổi và đã hết thời, trống rỗng và đại bại.
Quả thực là giá mà ngay sau chiến tranh số phận
chịu cho trước một lời mách bảo.
" Giá mà chúng mình xa được nhau!" - Đấy hầu như
là câu cửa miệng của duyên nợ hai người những năm
gần đây. Và: "- Giá mà chúng mình mãi mãi chỉ là bạn
Tất nhiên, đã muộn rồi. Mối tình đã trở thành một
cái gì vô phương cứu vãn trong đời. Cho nên nếu đã ước
như thế thì phải nói là giá mà không lớn lên ở bên
nhau, giá mà không có tình cảm mến thương âu yếm
của tuổi học trò, không cùng nhau một thời thơ ấu, một
lứa bạn bè. Có biết bao nhiêu cánh cửa như thế mà lẽ
ra nếu kịp khép lại thì những bước đi vu vơ của tuổi trẻ
đã không thể đưa số phận mối tình trôi xa, cuốn nó tới
vực thẳm này. Chẳng hạn nếu mà hồi ấy, khi nhập ngũ
rồi anh không gặp lại Phương nữa. Anh cứ một mạch
tuốt vào Nam, còn Phương thì đằng thẳng vào đại học...
Hồi ấy, sau ba tháng luyện quân ở Nhã Nam, tiểu
đoàn 36 tân binh nhận lệnh lên đường vào B ngay mà
không eo thông lệ mười ngày phép cho bộ đội, không có
cả thời gian an dưỡng. Để bù lại lính tráng sẽ ngồi tàu
hỏa vào tận Vinh. Bấy giờ, Giôn-xơn tạm ngừng ném
bom để rền dừ, quân ta thừa cơ tiến binh.
Từ Yên Thế tiểu đoàn hành quân như gió cuốn, khi
về tới ga Văn Điển thì hóa ra còn dôi ra ba giờ đồng hồ
để chờ tàu quân sự. Cả D có mỗi chục thằng lính Hà
Nội mặt đứa nào đứa nấy... Lưỡng lự mãi rồi tiểu đoàn
trưởng cũng cho mấy thằng ở nội thành và Thanh Trì
được hưởng hồng phúc. Lúc bấy giờ là bốn giờ chiều
hạn tới sáu rưỡi phải có mặt để lên tàu. Chậm một
phút coi như đào ngũ. Có thằng rú lên vì sướng quá.
Kiên chạy lao ra đường cùng mấy đứa bạn bám đuôi
Oâ tô tải Qua ga, Oâ tô chưa kịp giảm tốc, nhảy đại xuống,
ngã trẹo chân. Thế là phải khập khà khập khiễng.
Thật đúng là chẳng có bút lực nào tả nổi tâm trạng
của Kiên trên đường phi về phố nhà, song cũng chẳng
bút nào tả xiết cảm giác thất vọng, đất sụt dưới chân,
khi anh vào tới trong sân. Đi sơ tán cả rồi.
Với những cửa sổ đóng chặt lại bằng gỗ ván ngôi nhà
mù lòa nhìn anh. Khoảnh sân trước nhà chiều nào cũng
đầy trẻ con và góc sân nơi máy nước thì các bà các chị,
giờ đây trống rỗng, vắng ngắt, và lạnh lùng biết bao.
Trên dây phơi và trên cặp xà lệch lòng thòng những
mảnh giẻ rách như cố ý chào đón anh bằng sự thảm
thương.
Chỉ có vài gia đình có người ở lại Hà Nội. Hầu hết
các phòng đều khóa trái. Những hàng chữ viết trên
cửa. Vợ chồng, con cái, mỗi người mỗi phương dặn dò
nhau, nhắn nhe nhau trên hòm thư ngỏ ấy. Ba tháng
trời anh không được một lá thư nào của Phương, giờ
đây, trên cánh cửa sơn xanh, im ỉm khóa bằng một
khóa đồng to tướng anh cũng chẳng thấy một dòng nào
để lại Phòng anh thì Phương giữ chìa. Anh đi lên gác
ba. Không một bóng người. Hành lang tối om. Bụi bặm.
Mạng nhện. Sự tàn phá âm thầm của cô tịch. Anh
muốn viết lại cho Phương mấy dòng. Nhưng không giấy
bút. Cầu thang kêu răng rắc. Anh xuống tầng trệt. ánh
hoàng hôn huy hoàng màu hồng nhạt đã tắt rồi.
Trông ai về kia! - Một giọng đàn ông ờ anh đạc vang
lên - Chào người chiến sĩ?
Đó là Huấn, anh trai của Sinh, thợ điện ở Yên Phụ.
Họ bắt tay nhau. Kiên nói thì giờ gấp quá không vào
thăm anh chị được. Huấn nói Sinh đã vào đại học. Kiên
hỏi thăm các gia đình khác. An toàn cả, nhưng bắt đầu
gian truân rồi, các gia đình chia năm xẻ bảy.
- Không hiểu nó có dám ném bom Hà Nội không?
Huấn hỏi Kiên. Không nghe ra Huấn hỏi gì. Anh im
lặng. Anh chợt hiểu, lòng mình đã hoàn toàn thờ Ơ với
tất cả những gì không thuộc về nàng, không thuộc về
tình yêu mênh mang choáng ngợp cuộc đời anh. Anh
chào, chia tay với Huấn một cách lãnh đạm và không
nhắn một lời nào với ai. Không nói với Huấn rằng mình
đi B. Anh đi, không ngoái nhìn ngôi nhà. Chợt anh
nghe tiếng chân Huấn đằng xa.
- Này, - Huấn đuổi theo, đặt tay lên vai Kiên, nói -
Sao lừ đừ thế, chú em? Suýt thì anh quên là mày với
cái Phương gắn nhau. Mày buồn vì không gặp nó hả?
- Vâng, cũng buồn thật, thôi thì nhờ anh...
- Oà không phải nhờ, mày ra ngoài ga ấy. Nó nhận
giấy gọi vào đại học trước thằng Sinh em tao nhưng vì
bà Đức, mẹ nó mất... ô, mày không biết gì à? Bà ấy xuất
huyết não, - Huấn dài dòng - Tao vừa thấy nó ba lô rời
khỏi nhà một giờ trước với một thằng bạn nom lạ hoắc...
Ra ga à anh?
- Thì chắc thế. Mày bảo còn đi đâu với cái ba lô. Nó
chỉ bảo: anh nom nhà hộ nhé, em lên trường đi học đây.
- Trường nào hả anh? Mà đi tàu nào? Ngộ nhỡ đi xe
hàng?
- Ơø tao cũng~chả biết, chả hỏi. Hỏi ai bây giờ. Thằng
Toàn, thằng Sinh đều lên trường chúng nó rồi. Nếu nó
đi Oâ tô thì chịu. Nhưng mà đi tàu hỏa thì... cứ liều ra ga
Hàng CỎ mà tìm Kiên ạ. May ra, để anh đèo mày.
- Thôi. Cảm ơn anh! - Kiên kêu to - Tạm biệt! Tạm
biệt mọi người hộ em...'
Kiên xống xộc đâm bổ ra ga. Hùng hục lấn chen để vào
được trong sân ke. Tàu đến, tàu đi. Mà đã 5 giờ hơn rồi.
Thật là cả i~ột cuộc rối loạn tơi bời như vỡ chợ, như
động đất. Các toa tàu muốn bể vì sức lèn của khối
người. Mỗi cửa toa dường như có tới một trăm cái mặt
người dính sát vào nhau. Người ta bám kín trên nóc
toa. Ngồi cả trên tăm ông. Cửa lên xuống thì không
thể nào lên xuống được nữa rồi, thiên hạ tranh nhau
lao lên và lao xuống ở cửa sổ. Sân ke cũng đầy ặc người,
hàng hóa. Nào biết Phương eo ra ga không? Mà ra ga
thì tàu nào: Thái Nguyên, Lào Cai hay tàu đường 5? Và
dù biết rõ cả tàu, thậm chí cả toa, liệu có nhìn thấy nổi
một ngón tay của Phương không trong sóng trào chen
lấn này?
Tìm tìm, ngó ngó, gọi bừa tên Phương lên. Chẳng ích
gì Kiên cũng chẳng buồn nhìn nữa. Chán nản tột độ,
anh cảm thấy như bị bỏ rơi giữa dòng thác lũ này.
Đoàn tàu Thái Nguyên đậu ở ray số 1 sắp chuyển bánh.
Kiên đi dọc theo nó về phía cuối. Đoàn tàu như con
trăn bị đàn kiến rừng chôn vùi. Biển người như muốn
níu giữ không cho tàu chuyển bánh. Tiếng ầm a của
khối người át cả tiếng còi. Một người nào đó huých vào
Kiên. Một bà chạy vượt qua, đòn gánh suýt quệt vào
mặt anh. Kiên đi sát vào thành toa.
Mau' Mau lên! Tàu chạy rồi, mau lên. Liệng ba lô
lên, kìa! - Một gã trai chồm lên thành cửa sổ, hé qua
đầu Kiên - Dào ôi! l~ất chỗ tốt bây giờ, Phương? Còn
nhìn ai nữa thế, hả Phương
Kiên hững hờ đưa mắt nhìn sang trái rồi sang phải
và "Phương", anh bật thốt lên, đau nhói trong lồng
ngực. Sân ga điên đảo dột nhiên ehỉ còn lại một người
đang đứng cách Kiên mấy bước, mắt mở to nhìn anh "-
Phương!" - Kiên thì thầm lặp lại.
Đoàn tàu giật mình, bị thúc lùi lại rồi rướn lên, từ từ
miễn cưỡng chuyển bánh. Phương vẫn đứng yên, ba lô
trễ một bên vai, tay buông thõng, những sợi tóc mai rủ
xuống má bay bay nhè nhẹ. Từ cửa sổ một người bổ
nhào xuống. chộp lấy cổ tay Phương "- Điên à?". Anh ta
hét. Phương giằng ra, bước lùi lại, lắc nhẹ vai, tái mật
đi, nhưng mỉm cười, nói nhanh:
Em ở lại mấy hôm. Anh lên trước đi! Nhớ lấy hộ em
cái xe đạp ? Thôi . . . ?
Chàng trẻ tuổi chết sững mấ~v giây. Thình lình anh
ta ngoắt lại, miệng méo xệch, mắt loáng ánh điên
khùng. Tưởng rằng sẽ nhảy bổ vào Kiên, song chàng
sinh viên vươn tay chụp lấy tay vịn ở cửa toa khách
cuối cùng chạy chạy theo rồi đu vọt người lên.
Dường như để chờ cho đoàn tàu chạy khuất rồi
Phương mới bước tới, nhẹ nhàng đặt tay lên vai Kiên,
nói khẽ:
- Chúng mình ra ngoài đi. May thật. Chỉ chút nữa là
không gặp được nhau.
Lạ lùng là trái tim Kiên trấn tĩnh được rất nhanh.
Nỗi xúc động đột ngột như là vội vã lắng ngay xuống,
Phương đã mất một chuyến tàu: lỡ một người bạn có lẽ
là rất tận tình, còn anh thì sắp sửa bỏ mặc nàng một
mình ở sân ga. Kiên hoang mang cười, nụ cười nhợt
nhạt. Phương lại hỏi gì đấy nhưng anh không nghe ra.
Anh đỡ lấy chiếc ba lô của Phương và hai đứa dắt nhau
lách qua đám đông.
- Về nhà mau. ăn cơm mau. Đi chơi nhá. Tối nay
không mất điện với không báo động đâu, - Phương liến
thoắng - Nom anh mặc đồ bộ đội hay thật. Hiền hẳn,
nhưng hơi quê . . . Cơ mà sao thế
- Số là nghĩa là, Phương ạ . . . - Kiên giải thích một
hồi. Lúng túng muốn tìm lời nhưng lưỡi va vấp. Và
giọng anh lạc đi.
Cho đến lúc này ý nghĩa thật sự của sự chia lìa, của
cả việc vượt hàng trăm cây số, có lẽ hàng ngàn nữa, để
vào Nam mới thực sự cắt cho anh một nhát vào lòng.
Sự bất lực và nhỏ bé của thân phận, của nỗi niềm riêng
tư của một hai con người giữa biển đời này, có lẽ cũng
là lần đầu tiên anh nhận thấu được vào tận tim. Kiên nói
đứt đoạn. Nói không ra hơi. Song, Phương cũng hiểu.
Đành vậy. Giá mà về thắp được nén hương trước
bàn thờ cha. Và bàn thờ mẹ em nữa... Mà đừng lo,
Kiên. Kệ. Sáu rưỡi thì chả kịp rồi nhưng bảy giờ tàu
mới chạy. Ta đi xích lô.
- Thôi. Mình chạy Maratông còn hơn. Ai lại đi ngồi
xích lô.
Thế còn em? Anh cũng bắt em chạy à?
Không... Nhưng.
Phương gọi xích lô. Mặc cả rất nhanh.
Hai mươi phút. Sớm được phút nào thêm hai hào
cho phút ấy. Lên anh! Ngượng gì. Sĩ quan em thấy họ
còn ngồi nói toa nữa là.
Nhưng qua Vọng thì báo động. Kiên nóng ruột như
cào Anh có thể chạy bộ. Nhưng không đời nào. Nóng
ruột và lo sợ vô cùng, song một phút bên Phương lúc
này đáng để đổi cả thế giới. Trong khi người đạp xích lô
hớt hải chạy biến đi tìm hầm, anh giữ Phương ngồi lại
trên xe. Phố xá tối câm. Thời gian nhích từng phút quá
chậm nhưng cũng quá nhanh.
- Hay tối nay về nhà đã, Kiên... - Phương thì thầm -
Đằng nào cũng lỡ rồi. Kiểu này còn chán mới báo yên.
Về đi? Nhá?
Kiên im lặng lắc đầu. Thở dài. Phương ngồi thẳng
lên, gỡ mình khỏi vòng tay Kiên, nói khẽ:
- Nếu anh quyết thế thì thẳng chờ được đâu. Phải
mượn tạm cái xe này mà đi ngay thôi.
- Nhưng. . .
Anh cứ đạp biến đi cho em, xá gì' Mà cũng nên cho
cái anh chàng xích lô nhát như cáy này một bài học
quân sự. Với lại. như các áp phích vẫn viết: tất cả cho
tiền tuyến kia mà!
Kiên bật cười. ư, phải. len lén, anh nhảy lên yên,
lăng lặng đạp đi. ~ua khỏi xuôi Cá thì trong thành
phố báo nên. Chắc là hình dung ra vẻ mặt lúc này của
tay ehủ xe, Phương cười rũ. Bây giờ. nhớ lại cái cuốc
xích lô ấy kể cũng vui vui: mặc dù kỳ thực nó cũng
buồn như mọi kỷ niệm khác giữa hai đứa thôi.
Tối ấ~r, rốt cuộc, đến Văn Điển trễ mất mấy phút.
Đoàn tàu đã chuyển bánh. Tiểu đoàn đã xuất phát. Sân
ga tối om, vắng ngắt. Bàng hoàng Kiên sững người
đứng lặng. Nhân viên nhà ga bảo rằng: Chuyến tàu có
thể sẽ dừng chốc lát ở Đồng Văn hoặc Phủ Lý gì đó.
Hành trình thì không biết, eo biết cũng không dược tiết
lộ Tàu quân sự. Họ bảo thế.
Một đều - phương đùa, nhưng thấy vẻ thất thần
của Kiên, nàng khẽ khang an ủi:
Đừng vội thất vọng. anh. Ta vẫy xe đi nhờ các ga
sau, đón đầu đoàn tàu vậy. Thời chiến mà, thiếu gì
cách xử trí mà lo, Kiên. Bây giờ hẵng đi kiếm cái gì lót
dạ đã. Em đói lắm, mà anh nom cũng mệt lả ra rồi.
Tiểu đoàn 36 tân binh. tiểu đoàn mà Kiên đã bị tụt
lại hôm ấy ở ga Văn Điển. hành quân bằng tàu hỏa đến
ga Văn Trai thì bị bom. Thương vong nặng nề. Tiểu
đoàn trưởng cũng bị giết trong trận không tập ấy.
Chuyển sang hành quân đường bộ. Vào đến Cự Nầm lại
bị B52 chần. Ca-nô chìm, chết vãn cả đội hình. Đáng lẽ
đi B dài: vào sâu trong B~ tiểu đoàn đã cạn sức chiến
dấu - phải phân tán ra làm quân bổ sung eho mặt trận
dường 9. Mấy chục con người tung vào con lộ lửa ấy
thật là như gió lùa nhà trống... Mãi đến hòa bình trên
chuyến tàu Thống nhất trở ra Bắc, Kiên mới biết về số
phận của tiểu đoàn nhờ tình cờ cùng toa vời Huy, tiểu
đội phó của anh hồi tân binh. Huy bị mù, mặt đầy vết
sẹo bỏng nhưng chẳng hiểu sao Kiên nhận ra ngay và
nhớ cả tên nữa. Huy thì tất nhiên đã quên Kiên. Đã
mười năm rồi. Mười năm dằng dặc. còn dài hơn cả một
đời người.
Trong cái rủi có cái may Kiên ạ, - Sau một hồi hàn
huyên, Huy bảo - Nếu không bị lại tối ấy ở Văn Điển,
không chừng cậu chết rồi cũng nên. Cậu biết không, cả
tiểu đội đều chết ở Văn Trai, ngay loạt bom đầu. Riêng
tớ còn sống là do tình cờ đang ở một ~oa khác. Tàu chạy
suốt đêm. Đến sáng vẫn gắng chạy. Người ta tưởng bọn
Mỹ còn hai ngày nửa mới đánh trở lại. Ai ngờ... Hồi ấ~
cậu có đào ngĩl thì rồi cũng chăng ai biết. Mà không
chừng người ta báo tử cậu rồi cũng nên. Kiên ạ~ Thế,
còn cậu bị tụt lại. rồi sao nừa'~
Còn Kiên...
Tối hôm ~y, khi hai đứa ngồi với nhau trong quán ăn
ven dường. Kiên đã nghĩ hay là: thôi tối na~ hai đứa về
nhà. về với nhau. Chứ đi nhờ Oâ lô ~ởi một ga nào đ(í dể
đón đầu tàu. hú họa thế ~ể làm gì? \ht~ng. (cũng (.hỉ là
thoáng nghĩ vậ~ . phương rủ thì anh lại lắc( đầu.
vẫy mãi Oâ tô mà chẳng được. Không xe nào buồn ngó
tới Kiên. Vẫy chán tay chỉ hứng được bụi và khói xả.
Để em phanh lại cho, - Phương nãy giờ ngồi lặng
im trong một cái lều quán ở vệ đường, bước ra, tới bên
Kiên bảo - Em vẫy chắc được, luật giao thông thời chiến
ưu tiên phụ nữ lắm... Nhưng thế này nhé: Cả xe ra xe
vào em đều vẫy. Chiếc đầu tiên dừng lại, bất kể vào
hay ra gì mình cũng lên, đồng ý không?
- Nhưng. . .
~úc nào cũng nhưng. Anh sợ phải trở về Hà Nội với
em đến thế à? Thật là... Xét cho cùng, anh ngại gì. Có
phải lỗi anh đâu. Tại đế quốc Mỹ đấy chứ và... tại em
em mà. Thôi được?
Từ xa. ánh đèn pha hình nón như khoan vào bóng
tối đặc sệt bụi mở lối cho cỗ xe tải đen ngòm xầm xầm
tới Một ehiếe I-pha cao lênh khênh. Đang ấm chân ga
phóng, tưởng rằng sẽ không dừng. vậy mà nó phanh
gật đầu lết bánh khét lẹt trên mặt đường. Xe xuôi về
Nam?
Một giọng oang oang từ buồng lái không đèn tối om
quát xuống:
Đi đâu? Đi hóng mát à, hả!
Vào tuyến lửa. chứ mát mẻ gì! - Phương hét lên
như quát giả: rồi lại lập tức dịu giọng - Cho bọn em đi
nhờ vào Pht'l ~JYù với. anh!
xe tớ không vào tới Phủ Lý. Chỉ Đồng Văn thôi, đi
không?
- Cũng được!
Vòng qua cửa bên kia. Mau lên?
Phương nắm tay Kiên kéo anh nhạy vòng qua đầu xe
sang bên phải buồng lái.
Tài xế mở cửa xe và nhoài người ra, đưa tay xuống
nhiệt tình:
Xe cao đấy. Bậc hỏng rồi. Để anh co lên, nào Kiên
sửng sốt, sừng sờ, không kịp hiểu gì hết thì Phương đã
ở trên buồng lái.
Nhưng. . . kìa Phương!
- lên đi, anh. lại nhưng... lên đi?
Huýt khẽ một tiếng sáo, anh tài kéo cần số. Xe
chuyển bánh. Kiên đập mạnh cửa ca bin. Anh ngồi
ngây và cứ lặng đi như thế, anh ngồi im.
- Cám ơn anh, anh tốt quá' - Phương lên tiếng.
ồ, lại khách khí tiểu tư sản rồi
- Thì đúng là như vậy mà.
Ra thế... Này, em vào tuyến lửa thật đấy à?
Em ngh~ là thế.
- Hoài của?
Anh nói sao?
à, thì nói thế. Nếu quả thật là em vào đó thì rồi em
sẽ hiểu. Nhưng sao lại chỉ đến Đồng Văn? Đồng Văn và
eả Phủ Lý nữa, còn xơi mới đến tuyến lửa eô tư sản ạ?
Aø không, đấy là bọn em đuổi theo tàu đấy. Lên
được tàu rồi mới thực sự thẳng tiến... Nhưng liệu xe
anh có vượt trước được đoàn tàu không? Tàu rời Văn
Điển lúc bảy giờ.
- được. Sẽ tới Đồng Văn trước bọn lái tàu của em.
- Liệu tàu có đỗ ga ấy không anh nhỉ?
- Có chứ, em chờ mà nó dám lướt à? Cái phanh nón
của em đáng giá đấy.
Cái anh ~rò chuyện vui nhỉ! Đường chiến tranh mà
cứ phơi phới.
à: thì họ nhà xế mà. Lại xế quốc doanh. Bảo đảm
mọi thứ ehứ không chỉ ăn nói đều ăn đứt các chàng
tiểu tư sản của em. Rồi em sẽ được thấy thôi. Chiến
tranh này, tuyến lửa này vui lắm. sung sướng lắm,
lãng mạn lắm!
Ca bin tối om, rựe nóng nơi đầu máy. Động cơ rú rít
vật vã Người lái xe tắt đèn pha chuyển sang đi đèn
gầm nhưng vẫn cho xe lao rất nhanh. Bóng đêm cuồn
cuộn rẽ dạt ra. Kiên không còn hiểu nổi ý nghĩ của
mình nữa. Anh ngạc nhiên thấy mình dường như đang
vui sướng: đang âm ỉ mừng rỡ, không phải vì sắp theo
kịp đơn vị mà đơn giản l)ởi vẫn còn Phương bên cạnh.
Và ra sao thì ra. Tuy nhiên lòng anh thắt lại. Một nỗi
lo sợ chưa định hướng được day dứt tâm trạng.
Đường đêm tăm tối, tốc độ cao của xe buộc người lái
phải căng thẳng thu mình vào vô lăng. Anh ta không
huýt sáo, không trò chuyện. chỉ thinh thoảng rít lên
văng tục, chửi rủa một cái gì đó. Và trong lòng Kiên nỗi
lo lớn lên, giằn nặng. Hình như vì anh mà Phương
đang dấn thân vào một tình thế bất trắc khôn lường.
Song, Phương, có vẻ khá bình thản. Dưới ánh xanh
mờ của đồng hồ vận tốc gương mặt nàng như của người
đang mơ ngủ hoặc là đang nghĩ ngợi dâu đâu. Trong
những cái xóc chồm chồm, Phương ngồi không vững,
xiêu ngả giữa hai người đàn ông. Đôi khi nàng như vội
vã áp đầu vào vai Kiên. rồi vào vai người lái xe, một
cách mệt mỏi và hờ hừng.
Màn đêm đột nhiên như được cơi rộng ra. Trăng ló
khỏi mây, vạch một vệt sáng lóng lánh lên khung kínll
chắn gió.
- Thế là kịp rồi nhé, - Người lái xe nhợt nói - Đoàn
tàu của các bạn kia kìa! Cũng may ta sẽ đến ga Đồng
Văn trước nó () phút!
Theo cái hất hàm của người lái, Kiên nhìn sang bên
trái. Theo nền đường sắt nổi cao lên như một con đê
giữa đồng trống mờ mờ ánh trăng. nhấp nhô rùng rùng
đoàn tàu đang rồng rắn uốn mình. Nhưng đám tàn lửa
từ đầu tàu như đàn đom đóm đỏ bay tỏa vào đêm tối.
Mẹ kiếp, nom lộ liễu ghê cả người! - Gã tài bình
luận - Chả cần pháo sáng thằng phi công có mù nó
cũng thấy. Thật là một chuyến tàu liều mạng. Nói
chung lên đường đi đánh Mỹ mà đi tàu hỏa thì không
chết trước cũng chết sau?
Phương phì cười. Và nhẹ nhàng nàng luồn tay vào
dưới cánh tay Kiên nắm lấy bàn tay anh. Họ đan ngón
tay vào nhau.
Oâ tô hãm dần tốc độ rồi đỗ tạt vào mép đường, nổ
máy tại chỗ. Người lái bảo:
Hết tiền rồi đấy, xuống đi? Cử dọc theo ray mà vào
ga chứ đừng vào lối cổng... Mà này, phanh nón của em
không phanh được bọn lái tàu, thì hai tiếng nữa ra chỗ
này đợi anh, anh sẽ đưa về Hà Nội nhá! Bây giờ thì:
Chào?
Kiên cảm ơn, rồi bắt tay anh ta và xách ba lô nhảy
xuống. Anh đợi để đỡ Phương. Phải gần một phút nàng
mới rời đệm xe.
Hai tiếng nữa nhớ nhé. nhớ nhé - Gã tài gào lên
át tiếng máy, nghe khá tuyệt vọng - ôi trời ơi, em thơm
thịt và co quắp quá! Đừng đâm đầu vào đất trời điên
đảo trong ấy em nhé? Hoài của lắm? Hai tiếng nữa, em
nhớ đấy nhé. trời ơi?
Một cách tiếc nuối. thiếc xe tải ư ứ sang số, rời chỗ,
Xa xa còi tàu ngân dài vọng ~ới. Nền đường sắt rung
lên đều đều. Phương dắt tay Kiên chạy lẩn vào trong
sân ga. Những bóng người thấp thoáng. Vừng trăng bị
mây nuốt. Kiên bước đi lệt xệt như bị tụt mất gót. Tràn
ngập lòng một khối mịt mù bấn loạn. anh hoang mang
và rối bời. Nghĩa là rốt cuộc, vẫn từ biệt, vẫn từ biệt,
vẫn chia ly. Nghĩa là...
Nặng nề, anh ôm ghì lấy Phương, hôn lên má, lên
môi, lên vai. Cay đắng tuyệt vọng và nóng rực nước
mắt ứa trào. Một tiếng sấm kéo dài âm vang. Bóng tối
của đoàn tàu đổ ập lên, choán hết bóng tối trên ga. Đầu
máy thở phì phì, ầm ầm hãm lại trong đám hơi mù tỏa
ra nóng hổi.
- ôi~ hay là em... hay là em... - Phương nức nở.
Tiếng nàng bị át đi, Kiên dứt mình khỏi nàng. Đoàn
tàu đã đỗ hẳn lại. Nhưng trong những tiếng xì xì ken
két của sắt thép và hơi nước không nghe tiếng ồn ào
ầm ĩ của những giọng người. Kiên và Phương đi lần lần
dọe tàu. Một toa sàn, lại một toa sàn nữa. Những kiện
hàng thất cao phủ bạt. Toa nữa, vẫn toa sàn với mấy cỗ
pháo. Toa sau là toa đen có mui nhưng cửa khóa. Ghé
' nhìn qua kẽ hở thành toa. Chắc chắn là không có người
ở trong. Tàu hàng? - Cả hai cùng thốt lên.
Một nhân viên hỏa xa tay xách đèn bão đi ngang
qua: Kiên quáng quàng bước tới nắm lấy khuỷu tay
người ấy. lập bà lậ ) bập hỏi:
- Anh... anh ơi... tàu quân sự... Đây không phải tàu
chở quân hả anh... từ Hà Nội... tàu...
Người kia giơ cao thiếc đèn soi vào mặt Kiên rồi hạ
xuống. xẵng giọng nói:
- Anh điên à? Muốn vào tù hay muốn ăn đạn. hả.
Xéo đi? Xéo ngay, không ~ôi báo công an đấy!
Anh ta bỏ đi. Phương giữ lấy khuỷu tay Kiên. nói
nhỏ: "Để yên, em hỏi cho", và rảo nhanh. nàng đuổi
theo người xách đèn. Lát sau Phương quay lại.
Không may rồi Kiên ạ. Anh ta bảo đoàn tàu thở
quân đã qua đây cách 20 phút rồi... Còn tàu này là tàu
hàng. Cũng vào Vinh, nhưng: vậV đấy đơn vị anh đã
bứt lên trên rồi...
Kiên buột một tiếng rên từ lồng ngực, như chóng
mạt anh bám lấy cánh tay Phương. Phía xa còi tàu rúc
lên. Các toa dồn nhau rầm rầm. Người ta tăng cường
thêm một đầu máy nữa cho đoàn tàu.
- Hay cứ lên tàu này? - Phương nói - Cũng vào Vinh.
mà sau tàu kia eo hai mươi phút: Đúng đấy. Đi xem có
toa nào hé cửa thì lên không thì bám vào toa sàn cũng
được, Kiên ạ. Đi được thôi. đừng lol Đến Vinh, anh sẽ
gặp được đồng đội thôi mà.
lần đến giữa đoàn tàu, hai đứa tìm được một toa
đen cửa mở hé.
- Lên toa này? - Phương thì thầm và đẩy mạnh cánh
cửa. Đường rãnh kẹt dầy đất. Cánh cửa nặng nề rít
lên. - Cậu nào đấy. lánh lên chứ sao lại đẩ~ rộng cửa
thế' - một giọng khàn khàn từ ngưỡng cửa quát xuống -
Họ đuổi mẹ cả lũ xuống bây giờ. Lên thì lên đi. đưa tay
đây!
Không cần. anh dừng tránh ra? - phương đáp: đẩy
rộng cánh cửa ra rồi leo phắt lên.
ái già? Một cô nàng? - Người có giọng khàn khàn
như thể nấc lên.
Phải, anh tránh ra cho người khác lên với chứ? -
Phương gắt.
Hai đầu tàu cùng rúe lên những hồi eòi dài, nóng
nảy giận dữ. Các phanh hơi nhả xì xì. Kiên ngớ ngẩn cả
người. bàng hoàng, lẩy bẩy nhảy lên sàn toa.
- Tàu sắp chạy rồi, xuống đi eml - Anh nói quờ
quạng trong bóng tối.
Anh muốn bỏ em ở lại một mình đây hay sao -
Phương nắm nhẹ cổ tay Kiên, những ngón tay lạnh và
run - Em đi với anh một chặng nữa?
Không, không được? - Kiên giật mình - Đùa gì vậy,
Phương!
Phương bóp mạnh tay anh, lắc lắc:
Đừng ầm. anh. Em có đùa gì đâu.
Tàu chuyển bánh, giật mạnh, Phương ngã áp vào
Kiên. cửa toa kèn kẹt đóng lại. Tối đen, nghẹt thở.
Kiên mụ mị~ chẳng biết nói gì, làm gì bây giờ.
Các đẩu dập nối toa rền rền va đập. Tiếng nối hơi ở
đầu máy phì phò thở. Đoàn tàu đang nâng dần tốc độ.
Vào trong góc ấy~ còn chỗ đấy? - Cái giọng khàn ban
nãy lại cất lên - Yên tâm. Cứ ôm nhau mà ngủ cho đã
cuộc đời. Giôn-xơn còn đang nghỉ phép, không quấy đảo
gì đêm nay đâu?
Men theo khoảng trống hẹp giữa thành toa và
những hòm, những bó thất cao tới sát nóc, hai đứa lần
mò vào trong góc. Những cái cẳng chân, cẳng tay nghề
ngào thu lại. Tiếng ngáy; tiếng càu nhàu. "Dịch vào,
dịch vào!" - Một ai đấy lè nhè nói - nhường chỗ cho một
chị em, các tướng?
Kiên đỡ Phương ngồi xuống. Phương ôm lấy anh hôn
lên má, ra ý vỗ về. Tóm lại, nghĩa là sao: Tàu đang
chạy và Phương vẫn bên anh, vào Vinh? Trong giây lát,
Kiên nghi ngờ sự tỉnh táo của mình.
Toa tàu eũ kỹ, nóc cao, chạy trên ba đôi bánh xe của
và thành toa rung lên, kêu răng rắc, sàn nảy lên ở
những chỗ nối ray. Gió lùa qua các kẽ ván làm nhạt
bóng tối trong toa. Gương mặt Phương hiện lên trắng
trắng. Bờ vai, mái tóc. Cái cổ cao, mảnh dẻ. Anh đặt
môi lên vai nàng. Hôn qua lần vải mỏng. Phương lùa
ngón tay vào tóc Kiên, thì thào:
- Sao anh, sao anh... anh không muốn em đi cùng với
anh sao?
Kiên trào nước mắt. Toàn thân anh trĩu xuống bởi
tình yêu, lòng biết ơn, bởi nỗi lo âu và bởi một hạnh
phúc lớn quá sức chịu đựng của tâm hồn.
Ngay sát dưới chân anh sàn toa vỡ rộng một mình
nhìn xuống có thể thoáng thoáng trông thấy trục bánh,
đường ray, tà vẹt ~ihành toa cũng hở huếch Gió tràn
ngang đoàn tàu mát rượi hắc nồng hơi nóng. Mùi dộng
đất Mùi các dầm nước. Mùi khói và bụi than khô khét.
Chuyện xảy ra như tự nó đến, ngoài ý muốn ngoài
lý trí.
- Chúng mình ở bên nhau như thế này đêm nay kể
cũng lạ lùng thật nhưng không thể nào khác được phải
không, Kiên?
Tiếng bánh sắt lăn trên đường ray dồn dập. Những
cột đèn hiệu. Các nhà ga xép. Những đám cây cối trôi
qua lươn lướt. Và thỉnh thoảng là tiếng rền vang như
sấm của một đoạn cầu ngắn ngủn. Đêm tối chiến tranh
mênh mông bao phủ miền châu thổ. Những ý nghĩ và
tình cảm rồ dại bật dậy trong lòng kiên: Thôi thì vứt bỏ
tất, không có đại dội, không có tiểu đoàn, không có
chiến tranh nào hết, cứ mãi mãi bên nhau thế này, mãi
mãi không rời xa nhau?

~IÔT THỜI GIAN DÀI SAU KHI PHƯƠNG ĐA
dut tình và ra đi hắn, tối tối song song với ánh điện bên
buồn Kiên, ngọn đèn bị bỏ quên trong phòng nàng vân
thâm lang sáng lên, sáng thâu đêm, âu sầu rọi qua khe
cửa như là một niềm lãng quên không ngừng canh cánh.
Nhiêu bận đi từ ngoài phố về, nhác thấy làn ánh sáng
cua Phương còn vương lại ấy, Kiên giật mình. Nhất là
nhũng tối đã ngà ngà. Loạng choạng, anh dừng bước Ơû
hanh lang trước cưa phòng nàng, gõ cửa. GÕ mãi, riết
lóng điên rồ. Vi say. Vì dở hơi. Vì đau buồn nặng
như gang.
Noi đau; con hơn là một nỗi đau, á~ ca rượu, ngấm
vào long, mãnh liệt và choáng ngọn, sâu thẳm như thề
mọ~ sự xuất thần, như là một niềm cảm hứng.
Từ nay thiếu vâng Phương. hiện thực hàng ngày sẽ
thừa ra. anh sẽ mất bết mọi rung cảm với nhịp sống
đưc~lg thòm T~r nay, có le chỉ còn có hồi tưởng là cơ sở
cua nhận ~ìlức. Và nỗ~ đau buồn, ~rà niềm nhớ thương sẽ
tín' thanh ngọn nguồn cua mơ mộng, đưa anh đạt tới
nl~tìn~o in.giền tối tăm sâu thẳm nhất của trí tưởng tượng.
Kê từ ngày Phương từ bỏ anh, hằng đêm Kiên mất
n~u ~ì nhưng chuỗi dài giấc mơ l<ề lại chính cuộc đời
anh nhưng báng những lối kê k~ lạ. VÔ tận những đoạn
đời khác biệt, so le nhau hàng năm trời đã đột hiện
cùng một lúc, đan xen, lồng vào nhau trên cùng một
thời điểm của hồi tưởng, tạo nên trong ký ức của Kiên
những vùng không gian mới, những vùng quá khứ chưa
từng có.
Tâm hồn anh trong đau khổ, dường như đã biến hình.
CÓ vẻ như giờ đây anh lại một lần nữa bắt đầu yêu, một
tình yêu mới, một tình yêu khác nữa với Phương nhưng
lẫn trong những trang chưa từng được giở ra của dĩ
vãng. Và một cuộc chiến tranh khác. Một thời buổi bão
táp khác. Dưới một bầu trời khác của quá khứ.
Hồi đó đã lâu lắm rồi... Một kỷ niệm thân yêu nhưng
sao mà xa xôi và buồn.
Bấy giờ Kiên và Phương mới mười sáu tuổi, vừa học
xong lớp chín. Năm một chín sáu tư. Kiên nhớ là tháng
Tám, đầu tháng Tám... Đoàn trường Chu Văn An tổ
chức cắm trại Ơû ĐỒ Sơn. Cả những học sinh chưa phải
đoàn viên như Phương và Kiên cũng được tham gia.
Mấy hôm đầu thời tiết xấu. Biển động, và mưa suốt
ngày. Nhưng rồi một chiều mây quang ra, trời bừng
nắng. Cả bọn sung sướng rút khỏi khách sạn để ra
dựng lều ngoài bãi biển. Những lều vải sặc sỡ như
những cái nấm màu mọc dọc hàng phi lao. Tối đến đốt
lửa trại liên hoan văn nghệ. Cảnh tượng thật vui. Đống
lửa cất cao ngọn, soi rực một vùng bãi cát. Bia hơi,
rượu mùi, tiếng phong cầm, tiếng ghi ta, đơn ca, rồi
đồng ca "Biển cả mênh mông, sóng vỗ nhịp thân tàu..."
Mọi người say sưa hát. Tiếng trò chuyện và tiếng ca tạo
thành hòa âm ồn ào mềm mại bên cạnh bóng đen siêu
phàm cô độc của biển. Đêm tới khi nào không hay. Mọi
người lăn ra ngủ, chui vào lều hoặc là ngả mình ngủ
ngay trên bãi. Bên đống lửa đã thu nhỏ và thấp ngọn
xuống chỉ còn Kiên với Phương thức, ngồi cạnh nhau.
Suốt tối, Phương không hát chỉ đệm dàn cho các bạn.
Cũng rất ít trò chuyện nom có vẻ bồn chồn.
Sao mà buồn thế - Kiên hỏi - eo Chuyện gì phải
không?
- Biển làm sao ấy, sờ sợ thế nào. Kiên có nhận thấy
không?
Biển phả vào bờ hơi thở mát lạnh và tinh khiết. Khơi
xa ầm ì. Những vệt sóng bạc. Biển đêm khuya, tím đen
và óng ánh, như một cơ thể hùng vĩ mang trên vai khối
nặng huy hoàng của cả một trời sao cuối hè.
Kiên ném thêm nắm cành khô vào lửa. Phương bật
nhẹ dây đàn ghi ta, chậm rãi phác một giai điệu, song
không hát. CÓ những bước chân thong thả, chắc mạch
đang tiến tới. Một ngọn dèn pin rê rê. Mấy bóng đen
dừng lại Ơû bờ phi lao. Một người tách ra, bước vào trong
vòng sáng dập dờn màu đỏ nhạt của ngọn lửa.
- Tại sao không dập lửa đi hả? - Người đó dằn giọng.
Dập à? Tại sao hả anh? - Kiên ngạc nhiên ngước
nhìn khuôn mặt thô rắn, nghiêm nghị của người lính
thủy cao lớn vai đeo súng trường - Bọn chúng em đốt
lửa trại mà anh!
- Ném cát vào, dập đi!
Nhưng sao ạ?
Sao giăng gì? Đã có lệnh truyền từ đầu tối, không
nghe gì cả à? Bao nhiêu thứ đèn lửa dọc bãi biển phải
dập tắt hết. Lệnh thế đấy? Thi hành đi, đừng vặn vẹo.
Cấm là cấm, lệnh quân sự
- Thế có cấm hát không, anh ơi? - Phương hỏi xen vào. '
Người lính nhìn Phương, nét mặt dịu đi. Anh hạ
súng và ngồi xuống bên đống lửa.
- Không, hát thì ai cấm. Dù thế nào thì tiếng hát
vẫn phải còn. Em sẽ hát kỷ niệm bọn anh một bài chứ?
Hai người nữa trong tổ tuần tra bước tới, ngồi xuống
trong vòng ánh sáng, lặng lẽ nhìn Phương.
- ôi em hỏi thế thôi chứ, có định hát đâu ạ~ - Phương
nguẩy vai, cười, lắc đầu.
- Hát đi em! - Một anh lính thủy nói, giọng buồn
buồn khang khác - hát dể giã từ mà. Từ giã bọn anh.
Từ giã biển. Ngày mai... Chẳng giấu các bạn làm gì:
Chiến tranh rồi' Chiến tranh với MỸ~
- Ơø đã chắc chắn đâu? Còn xa, còn trừu tượng lắm
mà. Đừng hãi, em. Hát cho vui thôi mà.
- Vâng... Phương thì thào run rẩy, mặt tái đi.
Ngồi thẳng lên, áp nhẹ cây đàn vào lòng, Phương
đưa những ngón tay thon thả lần lần chầm chậm lên
phím. Sau một lát lặng im như để tự trấn tĩnh và để
lựa những cảm xúc của lòng mình. Phương thở một hơi
dài, ngẩng đầu lên. hất bỏ tấm khăn van choàng trên
vai rồi cất tiếng hát. Bài ca. ngay lập tức như xuyên
một mũi tên vào tâm hồn người nghe. Kiên cảm thấy
máu cuộn lên trong tim và lệ trào lên mắt. Bài ca
dường như sầu muộn nhưng dần dần dâng lên, lớn lên
mãi tràn rộng ra như làn gió lộng thổi. "Trên thế giới
này từ nay. ngọn gió phũ phàng nào sẽ thổi...!', Phương
hát. Trong lời và nhất là trong giai điệu bài ca nghe
chứa chất cả niềm say mê lẫn nỗi đau buồn trước thời
cuộc Những ước mơ nồng cháy và những tiên cảm đau
xót Trong giọng hát của Phương như đều đều hơi thở
tâm hồn của một lớp thanh niên được sinh ra Ơû đời chỉ
cốt dành cho cuộc chiến tranh bắt đầu từ ngày hôm ấy.
Trên khuôn mạt nghiêm nghị của một trong ba người
linh nước mắt nặng nề ứa ra dưới cặp lông mày nhíu
lại
Chiến tranh! Chiến tranh! ấy chính là tiếng gầm
của biển trong suốt đêm bốn rạng mồng năm tháng
tám. Bãi cát dài hình vòng cung ầm ầm sóng xô. Đột
ngột hai đốm lửa bay chéo ra từ cùng một điểm trên
trời. tách thành hai làn chớp biếc vụt sa xuống.
Những người ngủ trong bãi cát và ngủ trong lều vải
đã thức cả dậy tới quây quần bên đống lửa đã lụi. Tất
cả đều im lặng. dường như cùng nín thở. Khi tiếng hát
ngừng rồi mọi người vẫn như bất động. Phương buông
đàn, đứng đậy, bước di, khuất vào trong đêm. Kiên
lặng lẽ đi theo sau, men theo hàng phi lao. Dưới chân
cát ẩm và lạnh. lập lòe những ngọn đèn xanh đom
đóm. Phương dừng lại, tựa lưng vào thân cây, hai tay
đưa về phía Kiên. Tối den không thể trông thấy nhưng
Kiên cảm nhận được cử chỉ đắm đuối lần đầu tiên ấy
của một mối tình...
- Mãi mãi chúng mình sẽ không rời xa nhau chứ Kiên?
Và khi chết cũng chết Ơû bên nhau nhé' - Thầm thì
Phương rủ rê.
Đêm ấy, tuồng như cứ chốc chốc lại có sao đổi ngôi.
Màn sao như rơi rụng dần. Và về gần sáng một cơn
dông kéo tới đen trời. Biển nặng nề sóng.
Nhưng sao lại chết? Chiến tranh: Từ nay mới thật
là sống? .
- Thật là sống à... CÓ lẽ thế. Nhưng chỉ sợ chúng mình
sẽ không kịp sống và yêu... Không kịp, đã mất hết!
Hai đứa dắt tay nhau, chạy theo hàng phi lao, trở về
nơi cắm trại. Lều trại tan tác. Cát bay mù mịt. Những
tấm chăn bị gió cuốn vơ đi. Dây căng lều bị giằng đứt. Các
cọc néo bị nhổ bật cả lên. Mưa trút xuống bờ biển xám.
Bắt đầu từ đêm ấy. dông tố đen ngòm một thời. Từ
đêm ấy bắt đầu những sự kiện ghê gớm.
Mùa hè năm sau Kiên vào bộ đội. Mùa thu lên
đường. Gọi là đi B dài, nhưng anh không ra đi một
mình, mà với Phương. Đi nốt với nhau những cây số
cuối cùng của mối tình đầu.
Từ bấy đến giờ, hai mươi mấy năm trời. Hồi ấy đất
nước vẫn còn Ơû mé bờ bên kia của thời đại này. Bây giờ
thì có thể nói là một đất nước khác rồi. Và Kiên, Kiên
cũng đã trở thành một con người khác. Chỉ riêng
Phương cô gái mắt nâu, long lanh bất tử, kiều mị và
điên rồ của anh, thì dẫu bao nhiêu phong trần, dâu bể
vẫn chẳng làm thay đổi được nàng. Bất chấp những núi
non tội lỗi, bất chấp những tai tiếng xấu xa, những
điều kinh khủng, mà từ nhiều năm nay đời đã gắn vào
cho tên tuổi của nàng, với Kiên, Phương vĩnh viễn Ơû
ngoài thời gian, vĩnh viễn trong trắng, vĩnh viễn tuổi
thanh xuân.
Đêm ấy hơn hai mươi năm về trước, tàu qua Phủ Lý
không dừng lại, thúc lên một hồi còi não nùng. Đường
ray cong ngả về hướng biển. Như lạc trên đường trường
vô định, đoàn tàu sầm sầm lao đi. Và chẳng những Phủ
~ý mà hình như cả Nam Định cả Ninh Bình đều đã lùi
lại phía sau.
- Càng thích? CÓ vẻ như lấy làm mừng vì đã lỡ bước
Phương ôm lấy vai Kiên thì thầm - Càng lạc xa càng
tốt Xem thử bom rơi đạn nổ nó thế nào nào.
- Nhưng. . . làm thế nào quay ra? - Kiên ấp úng.
- Thì, Phương có định ra đâu. Cùng nhau và bên
nhau. Ai cấm chúng mình!
Giờ đây khi mường tượng lại, Kiên vẫn có cảm giác
rằng, cuộc hành trình liều mạng ấy là một câu chuyện
được tưởng tượng ra bên lề ký ức chiến tranh của anh
chứ không phải là một sự thật được nhớ lại. Dường như
trước khi mở ra những trang nặng nề hiện thực đời
lính, trí nhớ được phép hão huyền một lần chót.
Đêm ấy, tàu không dừng Ơû một ga lớn ga nhỏ nào chỉ
đôi lần đỗ nhanh vài phút trong bóng đêm giữa đồng
trống, vậy mà người từ đâu chẳng biết cứ ~èn lên toa.
BỘ đội, thanh mến xung phong tụt tạt, lạc ngũ và cả
dân thường, dân buôn, cả bọn trộm cướp đường trường.
Như là tàu chợ. Đèn pin quét, diêm thuốc bừa phứa.
Mùi khói. Hơi người. Cái góc êm ái của Kiên và Phương
cứ hẹp dần.
Đồng Giao-ao-ao... rồi chưa đới-ới-ới~ Một giọng rất
thảm hú lên. Gió đêm lùa qua thành toa hống hoác.
Nhịp tàu xóc, dồi lắc dập dềnh.
- Đi đến chỗ chết mà phải đi đến là xa nhỉ, - Phương
khẽ cười thì thầm.
- Không ngủ nổi à, Phương?
- Buồn ngủ nhưng mà khó ngủ ghê cơ.
- Cống đi, ngày mai...
Nhỡ không có ngày mai?
Đừng nói thế... nhắm mắt lại, đếm từ một...
Một ngày mai chói chang tai họa đang kề tới, có lẽ
thế. Song đêm tối còn trùng điệp, tàu vẫn chạy mải
miết. Tiếng bánh xe rũa đều đều trên đường ray.
- Ưø Thì cùng dấm nhé. Hay là thôi... ta cùng mơ một
giấc mơ, Kiên ạ.
- Mơ gì bây giờ?
- Mơ gì, Kiên thì thật. Thế mà cũng hỏi... Nằm dịch
vào Kìa, chẳng ai thấy đâu...
CÓ lẽ là giấc ngủ êm ái nhất đời cũng là bình yên
cuối cùng nên rất nhiều năm sau giấc ngủ đó vẫn còn
thức trong tiềm thức Kiên.
Sau chiến tranh, từ mặt trận trở về trên chuyến tàu
Thống Nhất đông chật lính giải ngũ, đêm cuối cùng của
hành trình Kiên hầu như không ngủ. Bên cạnh, nằm
cùng võng với anh là Hiền cô gái phế binh người Nam
Định có đôi mắt to hiền hậu, u buồn cũng cả đêm
không ngủ, thì thầm trò chuyện, về gần sáng mới thiếp
đi Tàu qua Thanh Hóa trong ánh bình minh. Gỡ mình
khỏi vòng tay của Hiền, Kiên hơi nhổm lên trên võng,
đưa mắt nhìn ra cửa sổ. Cảnh đường trường lươn lướt
trôi qua như những cái chớp mắt, lặng lẽ điểm nhanh
lại một điều gì hằng in trong ký ức. Đồng ruộng, gò
đống, sương mù, các lũy tre làng những vườn dừa, ao
chuôm, các triền đồi, những bãi sông... thưa thớt, mông
lung, lành mạnh dưới bầu trời ban mai nhàn nhạt
thâm thấp, mùa thu. Bất giác, Kiên nghe thấy trong
câu chuyện sầu tẻ đơn diệu của các bánh xe hỏa giọng
nói thì thào của giấc ngủ xưa. Gương mặt Hiền mờ đi.
Hướng hành trình như ngược lại. Cái tuổi mười bảy
hiện lên trong tiếng gió và tiếng bánh xe. Cái tuổi mười
bảy, cái đêm hôm ấy...
Trong đêm ấy, trên đoàn tàu ấy, bên bờ tai họa và
giữa cảnh rối ren, Kiên và Phương chắc chắn là hai kẻ
quá giang liều chết nhất. Say sưa, mù quáng, phóng
túng và cả tin, buông mình hoàn toàn theo ngẫu hứng,
~ quấn chặt lấy nhau cả hai đều mê mẩn mịt mù trong
mông mị êm đềm ngây dại. Trong vòng tay Kiên,
Phương mềm mại cựa quậy, ngoan ngoãn duỗi mình ra
hay cuộn mình lại, thoải mái, buông lơi, dại dột. Sung
sướng, dễ chịu như đang Ơû trên cu-pê một toa khách
hạng nhất, hai đứa lúc thì nằm áp má vào nhau, lúc
nằm úp thìa, thanh thản, hài hòa và kỳ quặc, tách biệt
khỏi trái đất. Sự ôm ấp động chạm gần gũi có thể đã có
' lúc kích lên trong Kiên một cảm giác bất chợt nào đó,
nhưng cơn rạo rực như thể một lưỡi dao chỉ tuốt khỏi
vỏ được nửa chừng đã bị chững lại, bối rối, dịu xuống,
nhòa đi, lửng lơ.
. Kìa anh... Sợ gì... hãy...
Tiếng thì thầm của Phương như những hạt bụi lấp
lánh trong khoảng không tối đen và thỉnh thoảng lọt
được vào trong ký ức của Kiên.
Hai đứa mình, Kiên ơi... CÓ thể đến khi chết đi
vẫn còn trong trắng. . . Vậy mà chúng mình yêu nhau
biết là ngần nào...
áp mặt vào mình Phương, Kiên trôi qua nhiều giấc
mơ. Những giấc mơ nối chuỗi, mịt mờ, triền miên vô
định như là bản thân cuộc hành trình của hai đứa... "-
Chiến tranh tình yêu của tôi!!' - Kiên nghĩ.
Máy bay?
- BỎ mẹ rồi anh em ơi?
Rú lên. Hét. Aø lên. Thất thanh. Đoàn tàu như hụt
bước. rấm màn nhung của giấc ngủ bị xé toang. Trời
còn tối. Tàu còn đang chạy. Cả toa nháo nhào. A a a
a?... - Cả toa nấc lên.
Một cái gì dó kinh khủng, rùng rợn rống lên làm cho
không gian méo lệch, đổ giạt xuống. Kiên choáng váng,
lật đật chồm xốc dậy, thần kinh toạc ra trong cảm giác
đã đầu lìa khỏi cổ.
Báo động - Một giọng nam cao gào lên tuyệt vọng,
vô nghĩa - Dừng tàu lại-ại...
Máy bay lượn vòng, Tiếng động cơ phản lực khoan
thủng thinh không. Kiên bị ép di vào góc rồi lại bị xô
bật ra, bị đẩy dúi tới cửa toa. Một người va vào anh.
Rồi một người nữa. Nỗi khiếp sợ lan đi rùng rùng. Bấn
loạn, rối bời, hung dữ. Cửa toa rầm rầm mở rộng ra.
Các guốc hãm rít lên nhưng tàu vẫn chưa dừng. Phát
điên lên. người ta xô nhau: tuồn tuồn lao vào vực thẳm
tối om ngoài tàu, gieo những tiếng hừ hự, huỳnh huỵch
rất nặng xuống nền đường.
'! Phương!!' - Kiên. Bây giờ anh mới sực nhớ tới
Phương. Anh bám tay vào tấm ván bên mép cửa cố ghì
mình lại. "Phương?". Anh lại gào, giọng lạc đi, bị át đi
trong tiếng máy bay sà sát sàn sạt. Các tăng-bông va
rầm rầm. Đoàn tàu nghiến răng cố dừng lại.
Kinh hoàng vì để lạc mất Phương, thất đảm vì động
cơ phản lực quá rùng rợn. Kiên như bị xẻ đôi người.
Kiên...! - Tiếng thét bật lên từ mộc góc toa không
phải từ góc ban nãy. Tiếng thét đứt nghẹn như thể bị
vặn chéo đi. Không chắc đã là Phương. Không chắc là gọi
tên anh. Kiên ngoắt đầu nhìn lui vào bóng tối phía sau.
Đúng khoảnh khắc ấy, Ơû lưng trời bỗng bục ra những
tiếng như tiếng mở nút chai. Một luồng thác trắng rợn
người ào qua Kiên lùa vào cửa toa. Máy bay hú chói óc.
Dưới ánh pháo sáng lòng toa như một cái nhà kho bị
đảo tung. Mọi vật hiện lên rõ mồn một nhưng tái nhợt,
ma quỷ như hình thù trong phim âm bản. Phương nằm
sấp trên sàn, Kiên nhìn thấy thế, hai tay nàng chống
xuống như đang cố nhổm dậy, mặt ngước lên, đôi mắt
mở to dại đi trước làn ánh sáng vừa òa vào. Tóc nàng
đổ xõa ra. Nhưng, Kiên ngây cứng toàn thân. Anh
không hiểu. Anh không tin vào mắt mình. Bởi vì...
miệng Phương, anh thấy đang bị một bàn tay to xù bịt
chặt. Trong tiếng rú của máy bay bổ nhào, trong cảm
giác một cái chết tan xương đang trực diện lao thẳng
xuống, mất trí đi vì khiếp sợ, Kiên thậm chí không hiểu
tại làm sao lại có một thân hình đen trũi kềnh càng
nào đó đang nằm đổ ập lên người Phương như vậy, lại
đang dùng tay bóp lấy mặt nàng như vậy, ý nghĩa của
cảnh tượng thô bạo đó, anh chỉ kịp thấy là nó bất
thường. Ngu xuẩn và đớn nhát, Kiên há hốc miệng ra
định kêu mà chẳng biết là định kêu cái gì. Thình lình,
một ánh chớp lóe lên làm cho các bóng người trước mắt
Kiên vụt đen sì đi. Kinh hoàng, Kiên buông tay khỏi
mép cửa sổ và có một cử chỉ như định ngồi thụp xuống.
Và chới với ngã ngửa, anh văng khỏi cửa toa.
Lưng bị đập mạnh, người nảy lên, Kiên lăn lông lốc.
Ngực đập phải một vật gì rất cứng, đau lịm, anh ngất
đi Nhưng còn Phương, còn Phương! - Yù nghĩ gào lên
một cách muộn màng, lay anh, thúc anh, buộc anh phải
tỉnh lại.
Ngực đau, miệng ứ đầy một cái gì âm ấm mằn mặn,
Kiên nhổ và gắng hết sức bình sinh nhổm dậy. Ta-luy
nền đường sắt cao và dốc. Kiên trượt ngã. Buồn nôn.
Mắt hoa tít. Máu lại ứa ra Ơû mép.
Trên nền đường sắt đoàn tàu như đã chết trong ánh
rạng đông không một bóng người bỗng huýt vang một
hồi còi. Kiên lảo đảo đứng dậy, mím môi, chật chà chật
chưỡng, leo lên dốc. Phanh hơi nhả phì phì.
Chật vật, Kiên đẩy hé cửa toa ra, định leo lên.
Nhưng không phải toa này. Toa sau cũng không phải.
Bối rối, ngó trước ngó sau, Kiên không nhận biết nổi
toa nào là toa của mình và Phương.
Chợt, rầm một tiếng, tầu giật mạnh các nối toa, và
rùng rùng chuyển bánh. Với hai đầu máy nó dấn tốc độ
lên khá mau. Các toa lần lượt diễu qua. Tiếng bánh sắt
rít xèo xèo như những vết bỏng.
Cuối cùng Kiên đành nhảy lên bậc cửa của đầu máy
hộ tống. Mấy người thợ máy quần áo dính đầy dầu mỡ,
đen bóng, nhìn Kiên, không nói gì. Mặt họ cũng lấm
lem, những cặp mắt trắng dã, lông mi bị tô viền rất
đậm. Anh thợ trẻ sục mạnh xẻng vào đống than đá rồi
gạt tấm che miệng lò, hất than vào bụng lửa rừng rực.
Bác thợ cả giật còi, tiếng còi xé tai. Hơi nước trắng xóa
nóng hổi tỏa ra... Một cái gì đó trong Kiên như thể
chính linh hồn anh, rùng mình. Mọi thứ trước mắt run
lên, quay tít và nảy chồm. Ngoài cảm giác bất lực, cảm
giác kém cỏi, non yếu dện run người, trong lòng Kiên
còn tấy lên một tình cảm chưa từng có trong cuộc đời
bấy lâu hầu như vẫn hoàn toàn thơ dại, đó là nỗi đau!
Tái đi, nét mặt anh như thể bị phá ra, và tê dại, toàn
thân anh cơ hồ muốn sụp xuống.
Anh thợ trẻ buông vội xẻng, đỡ lấy Kiên và dìu anh
ngồi xuống sàn. Anh ta quay ngược bao tay lại lau nhẹ
dưới cằm Kiên. Trên cái bao tay cứng quèo đen nhẻm
than, Kiên nhìn thấy máu mình.
- Can đảm lên cháu! - Người thợ già bảo Kiên - Đã
án thua gì. Vừa rồi, mới chỉ là một tiếng huýt gió của
chiến tranh thôi mà.
Trong sương mù, trời đã sáng. Điếng người, Kiên sực
nhớ tới cái điều có lẽ đang xảy ra Ơû toa tàu phía trên
kia. Chiến tranh trong phút chốc đã không còn là như
anh vẫn tưởng. Nỗi đau đầu tiên trong đời lính, hầu
như mơ hồ, hầu như không có thật, bám riết lấy Kiên.
Chính là từ đấy, từ lúc bị giằng bật ra khỏi Phương,
đời Kiên bắt đầu thực sự đẫm trong máu, trong thương
đau, trong thất bại. Dẫu rằng, trong suốt mười năm
sau đấy với khẩu tiểu hên trong tay, anh đã luôn luôn
Ơû hàng đầu quân xung kích, cùng đồng đội từng bước
kiên trì vượt qua ngàn dặm của cuộc kháng chiến lớn
lao đầy những thăng trầm để đạt tới đỉnh cao thắng lợi,
dẫu rằng đã từng được tắm mình trong hạnh phúc của
thời thanh xuân giữa gió bão chiến trường với bao niềm
đam mê choáng ngợp lòng người, tâm hồn Kiên ngay
sau cảm nhận dầu tiên về tính chất hung tàn của đời
sống thời chiến đã là một tâm hồn chết lặng đi, không
thể ngóc đầu lên được nữa.
Thực ra thì trong chiến tranh Kiên được hưởng
nhiều may mắn hơn là trong thời bình, bởi vì trong
chiến tranh anh đã được sống, chiến đấu, trưởng thành
lên bên những người đồng chí thật tốt. Tuy nhiên, giá
của sự may mắn ấy là anh đã lần lượt mất hết những
người bạn, người anh em, người đồng đội chí thiết nhất.
HỌ bị giết ngay trước mắt Kiên hoặc là đã chết ngay
trong vòng tay anh. Nhiều người đã chết để gỡ cho tính
mạng Kiên. Nhiều người hy sinh bởi lỗi lầm của anh.
Trong đêm đen của hồi tưởng, Kiên nhìn đăm đăm
vào bóng tối như nhìn vào cõi âm và lần lượt thấy lại
họ, những con người tuyệt vời, những con người xứng
đáng hơn ai hết quyền được sống trên cõi dương này
nhưng đã lẳng lặng chấp nhận quy luật đơn giản của
chiến tranh: mình chết thì bạn mình sống? Vào buổi
sáng của ngày 30-4, tức là vào những thời khắc cuối
cùng của cuộc chiến, khi cùng phân đội thọc sâu của
trung đoàn tấn công dãy lầu Lăng Cha Cả, đã có một
giây Kiên chần chừ. Và một giây ấy của Kiên đã lấp
bằng tính mệnh của Từ, người đội viên trinh sát cuối
cùng còn cùng Kiên đánh được tới Sài Gòn. Kiên đã
chần chừ khi từ khung cửa sổ hình vòm của tầng trệt
tòa lầu vang lên những tràng súng máy mà lẽ ra phải
câm bặt rồi sau nhiều trái M79 dọt vào phòng. Khứng
lại và hơi né ngang, Kiên chậm bước trong một phần
tích tắc không cảm thấy được. Nhưng, thế là Từ đã
thoắt lên trước, áp tới khung cửa dành cho Kiên. Loạt
đạn của tên lính không thể trúng Kiên được nữa, dù
anh chỉ sau Từ có nửa bước chân. Dòng máu đặc sệt
của Từ vọt tóe vào mặt Kiên thay cho một tiếng thét,
thay cho một lời giục giã... Cũng gần giống như thế,
trên tầng ba của Nha cảnh sát Buôn Ma Thuộc, Oanh
đã che chắn cho Kiên khỏi hứng phải loạt đạn của kẻ
bắn lén mặc váy mà hai người đã sơ ý để cho sống.
Cũng giống như Cừ đã nổ súng bắn chặn cả một trung
đội địch cho nhóm trinh sát của Kiên thoát thân sau cú
đột nhập không thành vào sở chỉ huy lữ dù ba trên đèo
Phượng Hoàng. Cũng chính trong lần trinh sát không
may ấy, sau khi đã mất Cừ, Kiên còn mất thêm Thịnh
"nhớn!' và Tâm.
Kiên nhớ, hôm ấy do bị truy đuổi ráo nết, phải chạy
vòng vo nên sáng ra rồi ba người mới xuống được chân
đèo phía bên Khánh Dương. Kiệt sức, ba đứa nghỉ lấy
hơi dưới lòng một con mương xói giữa rừng le. Tâm xé
áo ra băng vết thương trên đầu Thịnh.
Kiên ngồi tựa vào vách đất, gục mặt xuống đầu gối.
Rã rời anh kéo khẩu tiểu hên ra khỏi vai để nằm lên
sỏi Địch Ơû trên đèo và quân ta Ơû Khánh Dương đang
đấu pháo. Không khí rung lên những tiếng nổ, rộ lên
những tràng súng máy và cuồn cuộn những cột lửa,
nhưng Ơû rừng le nằm giữa hai chiến tuyến này có vẻ
khá yên.
- Trung đội, thế là còn không đầy một mâm? - Kiên
rên ri.
- Buồn làm đếch gì. Kiên! - Tâm nói - Hẵng cứ biết là
cánh mình gặp may... Thoát được thế nà~r nghĩ thật
khó tin...
Thì cũng nhờ Cừ... may cái nỗi gì...
Đất bỗng lở xuống rào rào. một bóng đen hắt xuống
lòng khe. Kiên ngạc nhiên ngẩn~ơ lên. Giật bắn mình:
một thằng dù?
- Đứng dậy'
Ba phát đạn nảy tung đất ngay sát bàn tay Kiên khi
anh định chộp lấy khẩu AK. Tên dù đứng clloãi chân
trên bờ, cười nụ, nhìn họ. Cầm cập run lên, Kiên đứng
dậy. Mắt anh không thể rời khỏi cái họng đen ngòm
của khẩu ARI5 đang chĩa thắng vào ngực Iflình. Tâm
và Thịnh cũng tử tử nhấc người dậy, tay đưa lên. Ba
khẩu AK nằm lỏng chỏng dưới chân.
Tên dù cao lớn, trẻ trung, tóc dài cợp, mũ nồi đỏ dắt
Ơû cầu vai, hai 'tay áo xắn cao, bộ quân phục loang lổ
bám bụi đất đỏ quạch. Hắn mỉm cười, đưa đưa mũi súng,
ngón tay trỏ khuýp trong vòng cò. Kiên đứng ngây người,
chết lặng, chờ những viên đạn sắp phá tan lồng ngực
chẻ nát xương cốt và khoan thủng lưng cho máu anh
phụt ra. Trống ngực nện thùm thùm: cổ nghẹn ngào co
giật làm đầu anh lắc lư một cách thảm hại.
Đừng bắn. ông...! Tôi... chúng tôi xin hàng! - Tâm
rên rỉ. Tên ngụy thích chí bật cười. Hắn đưa ngón tay
ngoặc ngoạc:
- Lên đây! Lẹ lên! Đù cha tụi bây... hề hề... Ba thằng
lận.
Ba người lập cập, hu ríu xô vào nhau, sợ hãi, ngoan
ngoãn.
I~Eï lên! - Tên ngụy gầm gừ.
Ngay bây giờ. Ngay bây giờ đây! Đừng bắn...! - Tâm
hớt hải nói và chen vượt lên trước Kiên.
Khi leo gần tới bờ khe, thình lình Tâm xoài người
tới, túm lấy chân tên lính dù lực lưỡng, giật thật lực.
Một tràng "cực nhanh!' cướp cò bắn rét lên trời. Tâm và
tên địch cùng lộn nhào xuống lòng con mương xói.
Chạy... Thịnh, Kiên! Chạy đi...?
~ý ra phải cưỡng lại tiếng thét thất thanh ấy của
Tâm và nhảy xuống hợp lực hạ thủ tên địch và cầm lấy
vũ khí thì Kiên lại nhún người vọt lên bờ khe. Nhác
thấy một toán áo rằn đang rẽ rừng đổ xô tới, Kiên và
sát sau anh là Thịnh !'nhớn" lập tức vùng chạy thục
mạng dọc theo bờ mương xói. Năm, sáu họng tiểu liên
bắn rê theo. Kiên rạp lưng xuống, chạy dịch dắc. Đạn
cày bên trái, bên phải. bấm sát gót, lia rát ràn rát
mang tai, đỉnh dầu. ôit - Thịnh hộc một tiếng, nhảy
dựng lên húc đầu vào không khí, vật sấp. Kiên lượn
ngoằn ngoèo, mất hút sau các lùm bụi ken dày. Bọn dù
nã cối cá nhân truy theo nhưng chệch hẳn hướng chạy
của anh.
- Thoát chết! Thoát chết! Thoát chết rồi-ồi-ồi...! - Mất
trí đi vì sợ, vì đau đớn và bại hoại tinh thần, Kiên đâm
đầu chạy cho đến lúc quỵ liệt, ngã khuỵu gối. Nhưng từ
đấy ý thức của anh vẫn không ngừng thổn thức rền rĩ
lên nỗi vui mừng xấu xa gần như là một sự hài lòng
hiểm độc vì rằng rốt cuộc mình vẫn là còn sống, còn
sông. . .
Tuy nhiên, kỷ niệm bi thảm, thương tâm và hiểm
nghèo nhất trong ký ức chiến tranh của Kiên dĩ nhiên
là kỷ mềm về Hòa.
Bấy giờ là thời kỳ bất hạnh, vô cùng cay đắng trong
thoái trào của tấn công Mậu Thân. Những ngày ấy,
trước mắt những người lính thường như Kiên ngay cả
trời cao cung dã thành ngõ cụt. Rút lui, ôm đầu máu,
khiêng cõng nhau, lê lết luồn rừng, chạy về phía Tây.
Trong không đầy nửa tháng mùa khô, hai lần bị bao
vây, hai lần liều mạng mở đường máu, đơn vị Kiên tan
nát, vụn ra từng tốp, vừa đánh vừa chạy. Kiên cùng ba
chiến sĩ nữa trong đại đội hợp thành một nhóm vượt
qua sông Pô-cô, rồi lách ngang vùng Đồi Đen bị B52
chần ra bột, nhằm hướng mặt trời lặn mà tháo thân.
Ngang qua vùng rừng trũng dưới chân Ngọc Bơ Rây
bọn anh gặp một đoàn chừng hai chục cáng thương
đang trên đường lánh sang đất Miên, bên kia sông Sa
Thầy. Đã gặp thì phải nhập vào với họ chứ thực tình
Kiên chẳng muốn chút nào. Lực lượng này đã quá tơi
tả Đạn dược thiếu, lương thực cần nhẵn. Sức cùng lựe
kiệt. Và mặc dù họ có một giao hên dân đường. nhưng lại
là nữ giao liên, mà gái Bắc chứ không l~h(íi gái Thượng.
Tứ bề toàn lính Mỹ, khắp các góc rừng họ đều có thể
đụng phải chúng hoặc gặp dấu vết chúng vừa đi ngang.
ở các nguồn nước còn sót lại trong các vạt rừng trơ trụi
và xác xơ của mùa khô đểu có nguy cơ sa vào Oå kích.
Bom pháo tơi bời, và trực thăng. và thám báo hoành
hành. Sau những cuộc chạm súng bất ngờ thương binh
đông lên mà tải thương ít dần. Bây giờ cứ phải ba người
khiêng hai cáng. Thế mà trầy trật, rồng rắn mãi vẫn
chưa nghe thấy tiếng Sa Thầy reo, vẫn cứ quẩn quanh
dưới Ngọc Bơ Rây. Kiên tỏ ý ngờ là đã lạc lối song Hòa,
cô giao liên một mực quả quyết là không thể đi sai
đường được. Không có bản đồ, không có địa bàn nên
Kiên cũng đành nhắm mắt phó mặc hướng hành trình
cho cô gái. Nhưng tới buổi sáng của ngày đường thứ ba
thì tình hình trở nên tuyệt vọng: đáng lẽ là bờ Đông Sa
Thầy thì trước mặt họ trải rộng ra một đầm lầy không
thể có cách nào vượt qua.
Chết rồi - Hòa buột thốt lên - HỒ Cá Sấu?
Kiên đứng lặng trên bờ cỏ Ơû mép hồ nhìn làn hơi thối
hoắc bốc lên, quánh lại, dập dờn phủ lên các vạt lau
lách. Đây đó mấy con cá sấu giương nhũng cặp mắt
không mi thao láo trên váng nước xanh lè.
- HỒ Cá Sấu à? Thì ra cái hố hôi thối này là nơi cô
muốn dưa chúng tôi d~n dể vãn cảnh phải không? -
Kiên hất hàm hói: giọng khản đặc, hung dữ.
- Em có lỗi! - Hòa cúi mặt xuống, nói nhỏ-
Không phải lỗi lầm mà là một tội ác! - Kiên tàn
nhẫn dằn giọng - Cần l~hải xử bắn cô. hiểu chưa!
Nhưng vì đạn chẳng còn nhiều...
Hòa ngẩng lên. eặp mắt to rân rấn lệ, môi run run.
nói:
Tôi sẽ chuộc tội, tôi xin chuộc tội này... Tôi sẽ tìm
thấy đường. . .
CÔ sẽ cho anh em thương binh tắm bùn chứ?
Không. HỒ Cá Sấu. nghĩa là cũng rất gần bờ sông. . .
Đồng chí cứ để tôi đi lần lại đường. Sẽ tìm thấy ngay
thôi... Giờ thì ta tạm lui về ẩn dưới cái khe cạn vừa
vượt qua khi nãy. Cho tôi thời gian xác định lại lối ra
bờ sông. Rồi đến lối sẽ hành quân tiếp.
Li9 lượn vòng rất thấp trên mái rừng. Đạn pháo
như ~i~ng nấc nghẹn chụp xuống một loạt Ơû bên kia hồ.
rồi một loạt nữa. MỘ~ loạt nữa cấp tập. Mặt đất xóc
Tl~l~ lên. sóng nô làm mặt hồ buồn thảm phù nề nhăn
nhúm lại.
Tôi sẽ chuộc lỗi các đồng chí ạ - Hòa nhắc lại. nôn
nóng - Ngay bây giờ tôi sẽ... Nhưng ta cần đưa thương
binh về náu dưới khe.
Không tin tưởng Hòa không muốn nghe theo cô.
nhưng Kiên thấy chẳng còn cách nào khác. Mấy chục
người, cả thương binh cả tải thương, đều đã kiệt quệ.
Tất cả đều là những thân hình rách rưới, sạm đen, đầy
thương tích; rộc rạc vì đói khát, lả di vì cực nhọc sau
bao nhiêu ngày liên miên xuyên rừng.
HỌ rút khỏi bờ hồ, lùi về cái khe cạn lổng chổng đá
hộc Ơû góc rừng tre gai khô xác. Buổi xế trưa nắng chói
chang, lòng rừng hầm hập hơi nóng. Nhưng yên ắng lạ
lùng, đáng sợ và khó hiểu. Không nghe thấy đại bác nã.
Không có tiếng rú rít của trực thăng. Chỉ còn vẳng lại
tiếng súng trường lẻ loi Ơû đâu đó và tiếng lép bép từ
những đám cháy bên kia khu rừng. Tiếng thương binh
rên rỉ vì đau đớn và vì khát.
Không khí nóng hổi đè lên gáy. Một vòm trời dường
như mặn chát. Nóng, ngột ngạt và khát. Kiên cau có
sẵng giọng bảo Hòa:
- Gần hay xa gì thì trước tối nay đồng chí phải tìm
được đường tới bờ sông. Nếu không thì... CÓ hiểu không
- I~iểu ạ Em xin đi ngay bây giờ đây.
Kiên kéo khẩu AK ra khỏi vai đặt vào lòng một lính
tải thương đang ngồi co ro dưới đất, rồi nói với Hòa:
- Khẩu AK của đồng chí cũng để lại cho anh em
phòng khi bọn Mỹ ập đến. Đạn gần hết cả rồi. Tôi, quả
lựu đạn này là đủ. Còn đồng chí thì súng ngắn đây cầm
lấy! Còn bốn viên đạn đấ~
Kiên rút khẩu K~9 cồm cộm trong túi quần ra đưa
cho Hòa:
Phải tránh giao chiến! Nhiệm vụ của tôi và đồng
chí là tìm lối thoát chứ không phải là bắn nhau, hiểu
chưa?
Hòa để tiểu hên lại, cầm lấy súng lục. CÔ nhìn Kiên,
ngập ngừng nói:
Cứ để em đi một mình cũng được... Anh nên nghỉ
cho lại sức.
- Không, tôi sẽ cùng đi với đồng chí.
- Em cam đoan sẽ tìm ra đường mà. Hay anh không
tin em?
Tôi không tin - Kiên chau mày - Tôi không biết là
có thể tin cậy đến mức nào vào những lời nói, dù là lời
cam đoan. Tôi chỉ tin vào những điều tôi trông thấy.
Với lại, đây là tính mạng của thương binh. rrô; và đồng
chỉ có nhiệm vụ phải thực hiện là: Bằng mọi giá phải
' tìm được đường ra sông. Đấy, tôi biết như thế thôi'
Em hiểu! - Hòa thở dài buồn bã và cụp mắt xuống.
Hai người quay về dải rừng trũng Ơû ven hồ Cá Sấu
để định lại hướng. HỌ đi qua một tảng đá hình dầu
người nổi lên giữa một cái tràng mọc đầy những cây bổi
thấp lè tè.
- Đúng rồi, đi phía này! - Hòa nói và trỏ một bìa
rừng thẫm đen bất động như một bức tường đá.
~ó đúng không? ' Kiên ngờ vực.
Xin anh cứ tâm niệm ~ho em cái khối đá thằng người
này? - Hòa quả quyết - sắp tới đường giao liên rồi.
HỌ đi chệch lên hướng Tây-bàc và tìm thấy dấu một
dường giao hên đã bỏ hóa. luồn dưới dáy những lạch
suối đã tắt ngấm mạch nước. Vừa chạm vào đường giao
liên đã có thể c~lm thấy hơi hướng của dòng sông. Rừng
có ve xanh tươi hơn. Không khí nh~ có chút hơi mát. Từ
đâ~ Hòa có vẻ chắc chắn là mình không lạc đường nữa.
CÔ (hàn Kiên di chuyển một (xách tự tin qua các vùng
ánh sáng và bóng tối. vùng khô chát và ẩm ướt, vùng
nồng nặc hơi thở rù~ nát của nhưng hố lầy lớn nhỏ và
vùng ngào ngạt hương thơm củ;I eác tráng cỏ đỏ ối
nhưng hoa là hoa.
l~r~lg giao liên không rõ nét dưới những thảm cỏ đã
hó~ mùn. đôi lú(' lặn mất tăm. Nhưng dòng trôi trầm
trầm của Sa Thầm mỗi lúc một rõ. Hai người đi ngang
chua một nương sắn clã bỏ hoang. lút cỏ dại và dừng Giại
t~ ước một con dường (ìố~ có xẻ bật dẫn xuống một vực
sâu màu lục.
- Dòng sông! - Hòa nói. tươi hàn nét mặt lên nhìn
Kiên.
~iừa lòng thung sâu. Sa ri~hầ~ hiện lên thấp thoáng
dưới mái rừ~lg. mặt nước sán(h~ bạc. lấp lánh ánh ph~ỉn
cluang. không n~rừng uốn lượn và gấp khúc. Dòng sông
cất giọng thì thầm: trầm và sâu. thấp hơn tiếng cây cối
thì thào một âm bậc.
- Không cần l)hải xuống tận nơi đâu, anh ạ. Đường
thế là rõ rồi. Ta về đưa mọi người đi ngay thôi. Về tới
kht~ cạn chắc cũng vừa tối.
- Ưø Nhưng ngồi ~lghỉ một lát dã.
Vâng. Em cũng hết cả hơi rồi.
~IOï ngồi xuống cạnh nhau trên đỉnh dốc. Dưới xa.
dòng sông. Mãi tới lúc này Kiên mới nhìn Hòa. Anh
muốn khen ngợi cô, muốn xin lỗi vì đã nặng lời nhưng
không biết nên nói thế nào.
Anh hút thuốc không?
lào đâm ra mà hút?
Em có một điếu đây. Nhặt được khi nã~ Ơû ngoài
tràng ấv~ anh không đt~ ý à? một bar) Sa~em nhưng
còn độ( một đitlu.
(,ô mo(: trong túi ra một điếu thuốc. bật bật lửa và
rít một vài hơi cho đầu điếu thuở dỏ rực rồi dưa eho
Kiên.
Nghĩa là bọn Mỹ ch~ìng xa (ìâ~ - Kiên th~ khói.
trầm ngâm.
cũng ch(~ chẳ~ CÓ khi thuở(: lín~l mình hút. Nhưng
đúng r~ em và anh l~h(ỉi mang thào một AK.
ừ nhưng tôi lo khi ta (đi vắng bọn ~ỹ sục tới có.
Anh em thương binh chỉ còn cách bắn trả chứ chạy đi
đâu dược nữa. Mà đạn thì cạn cả rồi... Không mang khí
giới, tôi với Hòa càng phải thận trọng hơn để tránh
chạm địch. Nhiệm vụ của chúng mình là êm thấm đưa
được cả đoàn sang bên kia sông. Hiểu không?
Hòa gật đầu và đưa tay ra xin điếu thuốc. Kiên đưa
điếu thuốc vào tận môi cô.
Hòa hút thuốc à?
Không. nhưng hút với anh cho vui. Với lại chẳng
hiểu sao cứ bứt rứt hồi hộp thế nào ấy.
- Hòa chiến đấu lâu chưa?
- Em vào B năm 66. Hai năm rồi, nhưng chủ yếu Ơû
dưới Cánh trung. Vùng này em không thạo lắm. Mà
cũng chưa bao giờ phải trải qua tình cảnh khó khăn
như lần này. Cảnh này có lẽ còn kéo dài anh nhỉ?
Khó khăn chung của toàn chiến trường. CÓ thể chỉ
mới bắt đầu.
Xa xa đại bác âm ỉ. Đâu đó phành phành tiếng trực
thăng.
- Anh nhớ đường cho chắc nhé - Hòa bỗng nói.
- ứ Nhưng Hòa còn nhớ chắc hơn chứ.
- Vâng. Nhưng mà nhỡ ra em lại mắc lỗi gì, anh tử
hình em thì sao?
- A, nhắc gì chuyện dó nữa, Hòa! Nóng giận lên ấy
mà. Kể gì?
- Không, em biết tội em chứ. Những lúc sợ lên em
hay quên mất lối. Với lại cảnh rừng thường làm em lú
lẫn. Vì em quê miền biển, quê Hải Hậu. Thế mà lại làm
giao liên đường rừng thì anh bảo... Lúc nãy lúc cùng
anh rời khỏi khe em hãi lắm; không dám thú nhận là
đã quên tiệt đường đi lối lại. May sao mà chạm được cái
khối đá hình thằng người là vật chuẩn để nhớ em mới
lại hồn mà định hướng được.
Hồi đi B Hòa bao nhiêu tuổi
Mười tám. Hai năm rồi, thế mà vẫn chưa sao quen
được
- Ai mà có thể quen nổi, - Kiên thở dài, dụi điếu
thuốc xuống đất rồi bảo:
Bây giờ Hòa Ơû lại đây chờ. Mình mình quay lại đón
mọi người thôi.' Hòa ngồi chờ Ơû đây, tranh thủ mà nghỉ
đi Đường còn xa, còn vất vả lắm.
Không. Sao lại thế. Em là giao liên cơ mà. Với lại
ngồi một mình thế này em kinh lắm. Và, em muốn đi
với anh, Kiên ạ!
- Thế thì ta đi đi - Kiên nói khẽ và quàng tay ôm lấy
vai Hòa. Trìu mến dịu hiền Hòa từ từ ngả đầu vào vai
anh. HỌ ngồi tựa vào nhau như thế một lúc nữa, một
lúc lâu Tiếng ù ù của chiếc AD6 bay tuần tra triền
Sông: kéo họ ra khỏi thoáng êm đềm. Miễn cưỡng Kiên
đỡ Hòa đứng dậy.
Trên đường về cả hai đều rảo bước. Bóng của họ ngả
dài. Trên rặng Ngọc Bơ Rây: ánh tà nhuộm đỏ các đỉnh
núi. Cảnh rừng trong bóng chiều im lặng nặng nề. Một
nỗi căng thẳng khó chịu cứa vào tâm trạng hai người.
HỌ đi mau. không trò chuyện.
Tiếng co lào xào và tiếng cành khô gãy. Một con rắn
hổ mang lướt nhanh qua lối mòn. Gió từ mạn hồ Cá
Sấu thổi tới mùi bùn nồng nặc. Chỉ còn một đoạn mười
phút nữa là về tới khe cạn chỗ anh em thương binh
đang đợi. HỌ đã vượt qua tảng đá hình đầu người và
bắt đầu đi vào rừng tre gai. Chim chóc từ rừng bay ra
gặp hơi nóng ngoài tráng liền bay lộn vào. kêu inh ỏi.
Mới đi qua mấy lùm tre chằng chịt Ơû bìa rừng Kiên
~ững lại. Nghẽn trong cổ họng một tiếng kêu. Kiên ~ái
mặt kéo Hòa ngồi thụp xuống. Bọn Mỹ!
Chẳng hiểu sao chỉ cách vài bước chân. vướ~lg m~
lùm cây mà bọn địch không kịp phát hiện ra Kiên và
Hòa. Chúng cũng vừa tiến vào khu rừng này nhưng
theo một hướng khác. cắt một góe hẹp với hướng đi của
hai người. Chỉ chậm một loáng nữ~ thôi thì họ dã chạm
phải tên Mỹ đi đầu.
Thực ra: Kiên lông th~ trước tiên là con chó. Con
vật nhô ra khỏi lùm tre k~n dà~r như bức tròng phía
tay trái anh cách qua một bãi cỏ hẹp. Con vật to tày
con bê, lông xám với những đốm vá bên sườn. Cái mũi
rất thính lia trên mặt đất, con béc-giê thong thả chạy
chếch lên phía lùm cây trước mặt Kiên. Tên Mỹ đi đầu
xuất hiện ngay sau con chó là một tên lính da đen mặc
áo giáp, đầu đội sắt bọc lưới, chân dận bốt đờ xô, tay
nắm dầu sợi dây da dài bị con chó săn kéo căng ra.
Theo sau hắn, cũng một tên da đen, cởi trần, những
băng đạn vắt kín đôi vai lực lưỡng. Rồi tên thứ ba, tóc
vàng hoe, cũng gần như trần truồng, to cao, khỏe như
vâm, tiểu liên lăm lăm trong tay. Tên thứ tư... Kiên
thấy loáng thoáng bóng những tên khác sau lùm tre,
không rõ có bao nhiêu tên. Chúng tiến hàng dọc, giãn
cách thưa, cao lớn âm thầm, bước mau nhưng rất nhẹ
chân, gần như không có tiếng động, dáng dấp tàn ác và
gian manh của những con sói.
Con chó béc'giê to lớn dừng lại Ơû bụi cây phía trước
Kiên hít hít một vật gì đó. Tên quản chó bước tới đưa
mũi súng khều vật ấy lên. Co rúm người lại, mắt mở
trừng trừng, Kiên nhận ra Ơû mũi khẩu M 16 một dải
băng trắng. Kiên xiết chát quả lựu đạn, lòng tê bại.
thấp thỏm. Miễn sao con chó không bắt được hơi của
anh và Hòa, miễn sao những thằng Mỹ không nảy ra ý
định lục soát xung quanh đây, Kiên run rẩy nghĩ,
nhưng anh không hề thoáng nghĩ rằng bọn lính đang
lần theo dấu vết của đoàn tải thương để lại trên đường
di chuyển từ hồ Cá Sấu về khe cạn. Thậm chí anh không
để ý rằng, Hòa đã lẳng lặng trườn xa chỗ anh nấp.
Những tên Mỹ còn khuất trong lùm tre phía bên trái
cất tiếng làu nhàu. Chắc là chúng chửi rủa. Tên quản
chó giật giật sợi dây da. Con chó lại dí mũi xuống sát
đất ngoắt ngoắt đuôi, nhanh nhẹn chạy chếch lên phía
trước theo hướng mục tiêu mà nó bắt được trong thính
giác. Kiên kín đáo thở phào.
Đúng giây lát đó, thình lình vang lên một phát súng
lục Tiếng súng ngắn nhưng làm bầu không khí lặng
phắc của rừng chiều giật nảy lên. Con chó săn hộc một
tiếng kêu đau đớn. Bọn Mỹ phản ứng cực nhanh, nằm
rạp xuống và lăn tản ra. Tên quản chó buông sợi dây
da. Phát K59 thứ hai vang lên. Bây giờ Kiên mới kịp
hiểu là Hòa đã bắn, anh choáng hồn.
Con chó có lẽ đã trúng đạn nhưng nó hăng lên, hung
dữ như cọp, hú lên, rẽ ngang lao dạt tới nơi phát ra
tiếng súng. Sau một ụ mối chếch bên tay mặt Kiên
chừng chục bước chân, Hòa nhô hẳn người lên. Mặt trời
xuống thấp lùa ánh sáng qua cửa rừng. những làn ánh
sáng cuối cùng trong ngày, đỏ thẫm như máu. Hòa
đứng hơi nghiêng trước nắng tà nên thân hình mảnh
mai nổi lên đậm nét với những đường cong sẫm tối và
những vệt da bắt sáng. Mái tóc xõa trên vai. Cái cổ cao
yếu ớt áo cộc Quần đùi, đôi chân trần dầy vết gai cào.
Con chó lao xộc tới. tung mình chồm lên, hứng gọn
hai phát đạn, bật lộn ra sau như bị đá thốc vào ngực.
Tất cả diễn ra trong chớp mắt.
Hòa quăng khẩu súng hết đạn về phía bọn Mỹ đang
Oà dậy, và xoay người chạy lao ra khỏi rừng băng vào
trong tráng. Bọn Mỹ không bắn, rầm rập đuổi theo.
Tên xông qua gần chỗ Kiên nhất đế giày như suýt đạp
vào tay anh. Chừng hơn chục tên, phần đa là Mỹ da
đen, nhanh nhẹn và cực khỏe. Chúng lao như gió. CÓ lẽ
ngay lập tức đã đuổi kịp Hòa. Chúng reo Oà lên. Tuy
nhiên hướng chạy của Hòa kéo chúng ra xa Kiên, đồng
thời cũng hút chúng lệch khỏi vệt đường có thể dẫn tới
khe cạn.
Trườn theo các lùm cây, Kiên men tới cửa rừng và
len lén anh nhổm lên, quỳ một chân, nhìn ra tráng.
' Quả lựu đạn đã rút chốt như chỉ chực rớt ngay
xuống chân Kiên. Tay anh lạnh ngắt, các ngón run và
toàn thân anh tròng trành, đầu óc chao đưa hầu như
không còn tự chủ được nữa. Ngợp trước mắt anh. Ơû
ngoài tráng, trên đám những cây bổi bị giẫm nát ngay
sát tảng đá rêu mốc chơ vơ hình đầu người, kín nghịt
một đống kinh khủng đen ngòm, lấp loáng mồ hôi và
phì phò hơi thở rốc. Không nghe thấy tiếng Hòa kêu,
nhưng mà có thể cảm thấy tiếng kêu ấy.
Bọn Mỹ dồn cục lại. nhưng chỉ có vài tên còn dang
đứng và đều xây lưng lại phía Kiên. Chúng không hò
hét, không rống cười. không quát tháo. Sự thể ghê rợn
bày ra: quàn quại trong yên tĩnh man rợ.
Chỉ trong tầm ba chục thước không hơn, Kiên đủ sức
!'cả cái'! trái cầu thép này vào giữa đám, quét đi ít nhất
là non nửa số Mỹ đang chất đống. Nhưng nín lặng, gần
như nín cả thở nữa, Kiên cứ như thế quỳ mãi, náu kín
mình sau lùm cây Ơû bìa rừng. Đã đến lúc phải cắt
ngang cận cảnh dã man này, phải đánh dấu chấm hết
lên đầu bọn khỉ đột, song cái dấu chấm hết ấy vẫn bị
giữ lại khư khư trong lòng bàn tay Kiên. Hoàng hôn
trùm lấp anh. Sương mù dâng cuồn cuộn và muỗi đàn
đàn bu tới. Trong những tia hồi quang mờ lụi của phút
tận chiều nhá nhem, Kiên như càng thấy rõ hơn cảnh
tượng rùng rợn. Vậy mà lẳng lặng anh tra lại chốt cho
quả u ét rồi từ từ bò lui. và cùng với bóng tối dang
buông xuống rừng từng đợt anh êm ~l~ấm trở về chỗ
khe cạn.
Đoàn tải thương lập tức dắt díu, khiêng cáng nhau
di chuyển. Và mặc dù đêm tối trời đen đặc lại phải đi
tránh khỏi cái tráng có tảng đá hình đầu người dùng
làm vật chuẩn, Kiên vẫn định được hướng. Trong đêm:
theo lối mòn Hòa đã tìm thấy khi chiều. anh dán cả
đoàn tiếp cận bờ sông và vượt sang ngang trót lọt. Do
không chạm dịch nên Kiên không phải dùng tới trái
lựu đạn. Cả đêm anh giữ nó lăm lăm trong tay, làm
nóng lớp vỏ thép.
Sau đấy chẳng thấy ai hỏi gì anh về Hòa cả. Anh
cũng chẳng kể, rồi cũng bẵng quên. CÓ lẽ, đức hy sinh
sự quên mình là cái gì quá giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ dễ
quên. Một người ngã xuống để người khác có thể sống
chuyện đó quá thông thường.
Phải rất nhiều năm sau, nhờ tham gia vào đội thu
nhặt hài cốt tử sĩ của sư đoàn, Kiên mới có dịp trở lại
vùng hồ Cá Sấu. Tất nhiên anh nhớ ngay tới Hòa và
muốn đi tìm lại đoạn đường rừng ngày trước. Nhưng
cái tráng trống ấy không hiểu sao chẳng còn dấu vết.
Tảng đá hình đầu người, chứng tích duy nhất như thể
đã bị nhòa trong thời gian. Chỉ còn lại đó ngàn cây âm
u, những thảm lá mục nát lấp lên đáy rừng, các khe
cạn, tiếng chim chóc, tiếng gió, tiếng những nguồn nước
thì thầm xa xôi và hương thơm hoa chạc chậu hoa vòi
voi, hòa quện vào nhau gợi nhớ và lưu giữ một điều gì
đấy thầm lặng, mơ hồ, phảng phất đâu đây.
Ngồi xuống Ơû một bìa rừng trong bóng hoàng hôn,
nhắm mắt lại dõi nhìn vào cõi xa khuất, lặng lẽ Kiên
trông thấy toàn cảnh của những gì mà trí nhớ đã lảng
tránh suốt bao năm từ bấy đến giờ. Anh cảm thấy lại cả
trái lựu đạn đã rút chốt mà không dám phát nổ của
mình buổi chiều hôm đó đang nằm nằng nặng trong
lòng bàn tay. Tuy nhiên, bao nhiêu sợ hãi và đau đớn:
uất giận và căm hờn, những trạng thái tinh thần bạo
liệt đã co giật và giằng xé trong lòng anh khi ấy trước
tình cảnh kinh khủng quá sức chịu đựng ấy, không còn
có thể trỗi dậy cùng với hồi tưởng. Bây giờ đây chỉ có
nỗi buồn, mênh mang nỗi buồn - nỗi buồn được sống
sót, nỗi buồn chiến tranh - tràn phủ tâm hồn anh.
Nếu không nhờ có Hòa cùng biết bao đồng đội thân
yêu ruột thịt, vô số và vô danh, những người lính
thường, những liệt sĩ của lòng nhân, đã làm sáng danh
đất nước này và đã làm nên vẻ đẹp tinh thần cho cuộc
kháng chiến, thì dối với Kiên, chiến tranh với bộ mặt
gớm guốc của nó, với những móng vuốt của nó, với
những sự thật trần trụi bất nhân nhất của nó sẽ chỉ
đơn thuần có nghĩa là một thời buổi và một quãng đời
mà bất kỳ ai đã phải trải qua, đều mãi mãi bị ám ảnh,
mãi mãi mất khả năng sống bình thường, mãi mãi
không thể tha thứ cho mình. Bản thân anh nếu không
nhờ được sự che chở đùm bọc, được cưu mang và được
cứu rỗi trong tình đồng đội bác ái thì ắt rằng đã chết từ
lâu, không vì bị giết chết cũng sẽ tự giết mình bằng
cách nào đó để thoát khỏi gánh nặng chém giết, gánh
nặng bạo lực mà thân phận con sâu cái kiến của người
lính phải cõng trên lưng đời đời kiếp kiếp.
Bây giờ thì đã qua cả rồi. Tiếng ồn ào của những
cuộc xung sát đã im bặt. Gió lặng cây dừng. Và vì
chúng ta đã chiến thắng nên dương nhiên có nghĩa là
chính nghĩa đã thắng, điều này có một ý nghĩa an ủi
lớn lao, thật thế. Tuy nhiên, cứ nghĩ mà xem, cứ nhìn
vào sự sống sót của bản thân mình; cứ nhìn kỹ vào nền
hòa bình thản nhiên kia và nhìn cái đất nước đã chiến
thắng này mà xem: đau xót, chua chát và nhất là buồn
xiết bao.
Một người ngã xuống để những người khác sống,
điều đó chẳng có gì mới, thật thế. Nhưng khi anh và tôi
thì sống còn những người ưu tú nhất, tất đẹp nhất,
những người xứng đáng hơn ai hết quyền sống trên cõi
dương này đều gục ngã, bị nghiền nát, bị cỗ máy đẫm
máu của chiến trận chà đạp, đày đọa, bị bạo lực tăm tối
hành hạ, làm nhục rồi giết chết, bị chôn vùi, bị quét
sạch, bị tuyệt 'diệt, thì sự bình yên này, cuộc sống này
cảnh trời êm biển lặng này là cả một nghịch lý quái gở.
Chính nghĩa đã thắng, lòng nhân đã thắng nhưng cái
ác, sự chết chóc và bạo lực phi nhân cũng đã thắng. Cứ
nhìn mà xem, cứ ngẫm nghĩ mà xem sự thực là như thế
đấy Những tổn thất, những mất mát có thể bù đắp, các
vết thương sẽ lành đau khổ sẽ hóa thạch nhưng nỗi
buồn về cuộc chiến tranh thì sẽ càng ngày càng thấm
thía hơn, sẽ không bao giờ nguôi.
chính là từ chuyến đi tảo mộ năm ấy, trên con
đường hành hương xuyên giữa rừng rậm chằng chịt
những sự tích bị lãng quên, qua hồ Cá Sấu với Hòa,
qua Truông Gọi Hồn với anh em trong trung đội trinh
sát mà Kiên đã bắt đầu quá trình lâu dài cảm nhận lại
chiến tranh dưới làn ánh sáng chậm rãi của nỗi buồn.
Từng bước một, từng bước một, từng ngày, từng sự kiện
được tái hiện trong lòng anh một cách trầm tĩnh và u
buồn. ánh sáng của nỗi buồn soi về quá khứ, ấy cũng là
ánh sáng thức tỉnh, ánh sáng cứu rỗi của đời anh.
Bằng sự trầm mình sâu xa trong hồi tưởng, trong
nỗi đau buồn chiến tranh không bao giờ nguôi mà anh
sẽ tồn tại đến trót đời với thiên chức là một cây bút của
những người đã hy sinh, là nhà tiên tri những năm
tháng đã qua đi, người báo trước thời quá khứ.

NHƯNG NGÀY THÁNG PHÍA TRƯỚC CỦA ĐỜI
Kiên đang rút dần lại. Việc tiếp tục tồn tại như hiện
nay ở bề nổi cuộc sống càng ngày càng nhạt mất ý
nghĩa, đã trở nên hầu như không còn cần thiết nữa.
Anh đã mất Phương, lần này là vĩnh viễn, và thực lòng
không hiểu được là làm sao có thể sống thiếu nàng.
Dường như chỉ còn những trang bản thảo của cuốn tiểu
thuyết đầu tay là những chi tiết cuối cùng neo giữ Kiên
vào đời sống, tuy nhiên, bản thảo dẫu vẫn đầy dang dở
cũng đến lúc đã phải hạ hồi. Bởi vì, anh nghĩ, có lẽ tới
một hôm nào, chẳng bao lâu nữa, khi ngọn đèn bị bỏ
quên không tắt bên phòng Phương mà lụi đi thì tất cả
cũng sẽ mờ theo thôi, cả những trang viết, cả cuộc sống.
Nhưng mà lẽ dĩ nhiên khi cuộc sống còn đấy thì vẫn
cứ phải sống thôi. Ngày lại ngày. Những đêm trắng.
Rượu uống triền miên và những trang bản thảo dồn lại
như núi.
Buổi sáng, anh rời bàn viết sau khi đã uống cạn nửa
chén rượu cuối cùng để rũ sạch cơn chếnh choáng từ
đêm và bước xuống đường, đi tới cái quán cà phê ở góc
hồ Thuyền Quang. Sóng hồ lăn tăn. Màn nắng mai lấp
lánh. Anh uống cà phê, châm thuốc hút và gọi mua một
tờ nhật báo. Với anh tờ nào cũng hệt như tờ nào. Lướt
nhìn. Các dòng tít. Những bức ảnh lem nhem. Dọc phố
người xe nhộn nhịp, tất tưởi. Bụi mù lên, nắng bắt đầu
cháy. Trong quán đông dần. Người ta hút thuốc, đọc
báo, khuấy thìa lanh canh, trò chuyện, đàm luận. Cuộc
sống đầy ắp chuyện vậy nhưng cũng lại đặc biệt nghèo
nàn. Ngẫm lại những dòng vừa viết hồi đêm, Kiên
nhún vai, tự thấy kỳ quặc. Thế kỷ 20 đã kết thúc rồi,
lòng người đã khước từ, đã vĩnh biệt nó đúng chưa, vậy
mà mình thì như thể vẫn muốn trì níu, muốn vớt vát
một cái gì. Sống và chỉ có sống, chỉ thế thôi - con người
là vậy, thế mà mình... Kiên thở dài, gạt tờ báo sang
bên. Một tay nào nom quen quen ra hiệu chào. Kiên gật
đầu chào đáp.
- Viết lách tiến triển thế nào rồi? - Tay đó hỏi.
- Chán lắm! - Kiên đáp, vội bỏ đi.
" Tay nhà văn của phường tôi kia kìa" - một người
đàn ông ở góc nói với một người đàn ông khác.
Kiên đi qua chỗ người đàn ông ngồi bán những con
rắn độc trên vỉa hè. Đàn rắn dài thưỡn, ưỡn ườn chẳng
buồn ngọ nguy, vẻ chán đời, nằm bẹp. Bên kia đường
lũ trẻ xúm quanh một ông già mù dừng bán những quả
bóng bay nhiều màu. Mấy người ăn xin nằm dài trên
ghế đá ven hồ. Lá vàng tơi tả rơi. Thành phố đông đúc,
buồn rầu. Kiên định đến tòa soạn nhưng rồi lại quay về
nhà. Lên cầu thang, vào phòng. Gài cửa lại.
Ngồi xuống bên bàn, dở bản thảo ra nhưng phải gấp
ngay lại. Châm một điếu thuốc và nhìn Oâ cửa sổ. Làm
gì bây giờ, đi đâu bây giờ? Muốn chợp mắt một lát
nhưng như thế lại là sẽ nghĩ tới Phương, sẽ lại nhức
nhối đau trong lòng. Anh không muốn thế. Giá có ai
giúp mình làm vợi những nỗi niềm. Lâu rồi bạn bè
đồng ngũ tản mát, thư từ thưa nhạt. Lâu rồi, anh
chẳng còn trò chuyện tâm tình được với ai khác ngoài
người đàn bà bị câm sống ẩn trên tầng ép mái; mà cũng
họa hoằn, cũng chỉ những đêm say khướt, đầu óc hoàn
toàn mụ mị anh mới tìm được đường để lên với chị...
Trí óc nhảy nhót. Có lẽ lại là một chuyện xưa cũ
mèm sắp trỗi dậy, nặng trịch. Thật là khổ sở và vô ích.
Đôi khi đang viết ở dòng này chuyện này sang dòng sau
ngòi bút nhập hồn vào chuyện khác mà anh không hay.
Khi nhận ra thì hoặc là phải gạch bỏ hàng trang hoặc
đành chịu để thế, phó mặc. Đột nhiên Kiên nhớ, chẳng
hiểu tại sao lại nhớ đến chuyện ấy, chuyện bị thương ở
Đắc TÔ hồi chiến dịch 72. Vết thương trước tiên là nực
cười và sau nữa là hình như đã để lại hậu quả thật
nặng nề. Bây giờ buồn cười là anh chẳng biết rõ tình
cảnh của mình thế nào cả. Trong quân y viện, có một
gã công binh bị thương y hệt Kiên. Anh rất ngạc nhiên
vì thấy hắn có vẻ đau đớn lắm, khóc lóc nguyền rủa,
than thân trách phận. !'Nhưng tôi chẳng thấ~v đau gì
lắm so với những lần bí~ thương khác" Kiên bảo với hắn
- "Mà sao anh lại đau dữ như thế. Tay đó mắng anh là
đồ ngốc. Hắn bảo bị thế này thà mù còn hơn. Bây giờ
Kiên muốn biết số phận của tay công binh đó quá. Có
thể lập thành phường hội những kẻ như hắn và như
Kiên. Những kẻ... và ấy là một ý rất nhộn, rất hài, có
phải không.
Đến khi chiếm Sài Gòn rồi, người ta cử Kiên chỉ huy
đội kiểm soát quân nhân của trung đoàn để đi tua bắt
lính tráng ban đêm mò khỏi trại lòng thòng với các
!!em" ở Tân Sơn Nhất, Tân Sơn Nhì, khi ấy Kiên mới
thấy hận, mới hiểu. Thì ra người ta nghĩ rằng anh
không có khả năng phạm tội. Tóm lại, quả là chết cười
Anh nằm ngả ra giường, hai tay khoanh dưới gáy,
trân trân nhìn trần. lẽ ra không nên trở về Hà Nội. Lẽ
ra không nên gặp lại Phương. Nếu như thế thì anh đã
không phải lôi thôi sống thế này đã êm đời rồi. Có lẽ
cũng chẳng viết văn. Chẳng gì hết.
Trong suốt những năm qua, kể từ sau chiến tranh
và kể từ ngày gặp lại Phương, anh đã nuôi nhiều hy
vọng. Anh hy vọng là sẽ dứt bỏ được dĩ vãng. Nỗi buồn
rồi cũng sẽ vơi đi cùng năm tháng, cùng công việc và
những bước chuyển sẽ gặp trong đời sống. Và hàng
năm mỗi khi mùa xuân tới lòng anh lại nao lên niềm
hy vọng là cùng với mùa xuân tuổi trẻ của anh sẽ trở
về' tất nhiên không phải dưới hình hài trẻ trung như
trước mà sẽ trở về trong hình thái bản chất nhất của
nó, với ý nghĩa là tất cả đều có thể hồi phục và tái sinh tất
cả đều có thể làm lại, ngay cả số phận và ngay cả tình
yêu
Bây giờ thì khác rồi. Bây giờ thì anh đã thôi không
nhìn về phía trước làm gì nữa. Chẳng phải là một phát
hiện gì mới mà là một sự thấm nhuần nặng trĩu, giờ
đây Kiên hiểu rằng con đường đời thực sự giành cho
anh. con đường hướng anh tới tương lai tốt đẹp, con
đường ấy nó đã lùi lại ở đâu đó phía sau ra trong
khoảng tối mù mịt trên những cánh đồng thời gian mà
đất nước đã vượt qua.
Dĩ nhiên. suy nghĩ ấy chưa chắc đã có nghĩa là kết
luận của lòng tuyệt vọng. Hạnh phúc nằm lại ở phía
sau và mỗi một năm lùi xa hơn. nhưng có sao! - Anh sẽ
sớm rời bỏ cuộc sống thường nhật hôm nay, sẽ quay trở
lại, dấn bước thật mau và sẽ vươn tay thật xa với vào
bóng tối của những ngày đã khuất. Và sẽ tới một ngày
đẹp trời nào đó, anh sẽ trở về được dưới vòm trời của
những năm tháng xa xưa, bước lên được con đường dẫn
về những vận hội đã để lỡ.
Những vận hội bị phí phạm ấy, hiện giờ chưa thể
mường tượng lại được. Rất có thể đó là đời sống mà khi
hòa bình nhiều bạn đồng ngũ của anh đã chọn: ở lại
Miền Nam. trở lại Tây Nguyên, đoạn tuyệt hoàn toàn
với đời sống cũ mèm miền Bắc, bằng sức mạnh dư thừa
của người lính chiến thắng sống cuộc đời lao động trong
sạch và lồng lộng tự do giữa núi rừng và thảo nguyên
tại những ngôi làng mới mọc bên bờ Pô-cô, Sa Thầy
hay Sêrêpốc, Ya-mơ..." - Đã từng là lính chiến B3 nhiều
năm, trọn tuổi xuân lao lực và đẫm máu hai bàn tay thì
từ đây, hòa bình rồi, nên sống giữa thiên nhiên và gần
gũi người lao động thì mới mong có được cuộc đời yên
vui, dịu dần được đau khổ!' - Ai đã khuyên như thế nhỉ,
Kiên quên rồi. . . Hình như là chính ủy trung đoàn thì
phải. Một lời khuyên mới thâm trầm làm sao'
Giữa những cảnh chiến tranh trong mơ dôi khi Kiên
vẫn thấy thoáng lên những cảnh sinh hoạt và lao động
của đời lính B3. Mùa khô phá rẫy đốt nương. Mùa mưa
làm cỏ lúa. Mùa mưa vào rừng nhặt măng hái nấm.
Mùa khô giăng lưới bắt cá, đặt bẫy săn thú. Mùa khô đi
gùi. Tấm lưng to bè, bàn tay chai sạn. Và hạt muối hạt
gạo, củ sắn, mồ hôi thời ấy như chứa đựng mầm mống
của niềm vui sống mà ngày nay anh đã để cho rơi vãi,
mai một. Có lẽ thế chăng?
Có một niềm đất mà đời Kiên đã một lần lướt thoáng
qua, bây giờ thường thấy hiện lên trước mắt như biểu
tượng về vùng đất hứa dã mất vào quá khứ, đó là vùng
thảo nguyên bao la miền Nam Tây Nguyên: Từ đèo
Ngoạn Mục, qua Đơn Dương, Đức Trọng, xuôi đường 20
láng bóng, thẳng tắp về Di kinh... Chẳng phải chỉ vì
không gian bát ngát xứ sở này gắn liền với thời kỳ
hành quân kỳ diệu. '!Thần tốc! Thần tốc nữa của sư
đoàn 10, mà còn bởi chính ở đấy, trên góc trời cực nam
cao nguyên, trước ngày kết thúc chiến tranh, trong lòng
anh lần đầu tiên bừng lên tình yêu cuộc sống hòa bình,
lòng thương mến ngưỡng mộ đối với đời sống lao động
yên hàn, bình dị và êm ấm tuyệt đối tương phản với
bạo lực, chém giết và tàn phá. Có thể đấy là một ấn
tượng lớt nhớt và sai lệch, tuy nhiên là cơ sở để mãi
mãi lưu giữ tiềm thức Kiên những âm vang của niềm
lạc quan không bao giờ chết hẳn.
Kiên nhớ lại một buổi chiều, anh cùng tổ trinh sát
ngự trên một chiếp zeép lùn gắn đại liên rẽ khỏi lộ 20,
chạy vào một đường đất đỏ dẫn sâu vào biển ngút ngàn
cà phê mênh mông lút tầm mắt. Bọn anh dừng xe lại
trước một ngôi nhà xinh xắn nằm cô lẻ, cách xa đường,
xin nước uống và nghỉ ngơi chốc lát. Nhà nhỏ, kiểu nhà
sàn, tường gỗ súc và gỗ ván, mái cao và nhọn phỏng
dáng mái nhà rông. Khang trang, giản dị và thật đẹp.
ấp trại có máy cày, máy nổ, có hệ thống đường ống tưới
cho cà phê nhưng không gây huyên náo. Quanh nhà
trồng hoa. Sau nhà là vườn ăn quả.
Gia đình nhỏ ba người: vợ chồng trẻ người Bắc di cư
và một đứa con trai nhỏ chừng sáu bảy tuổi. Khi bọn
Kiên với vũ khí, với trang phục hành quân nhàu nát,
lấm lem mồ hôi, bụi dường, bước qua ngưỡng cửa, cả
nhà chỉ đôi chút lo lắng và bối rối nhưng không hề kinh
hoảng hay sợ sệt khúm núm. Thái độ của người chủ
vườn và của vợ anh rất đáng mến, ân cần, tử tế một
cách đúng mực đầy tự trọng. TỎ lòng hiếu khách, họ
muốn mời cơm nhưng khi bộ đội từ chối họ chẳng cố
nài. Chị vợ đi pha cà phê, anh chồng thì ngồi tiếp
khách. Anh nói năng lễ phép khiêm tốn, có học thức và
thật tình, ngay thẳng.
Thú thật là du kích chúng tôi cũng chưa từng nom
thấy chứ đừng nói các ông, binh lính Bắc Việt... nhưng
là người làm ăn lương thiện chúng tôi chẳng sợ, - người
chủ vườn nói - chúng tôi trồng cà phê, trồng mía và
trồng cả hoa. ông Thiệu thua thì mặc ông Thiệu. Bởi vì
dù là cộng sản các ông cũng là người, cũng thích hòa
bình cũng ưa sự làm ăn yên ổn, vợ con đề huề... Nhờ
trời nhờ đất, nhờ cây, nhờ đôi bàn tay mình, nhờ đồng
tiền mình, kiếm ra được chứ người canh nông ai mà
sống nhờ thời được, phải không các ông?
Cũng may là trong làng trinh sát không hề có mặt
những tay lên giọng tuyên huấn phách lối, uốn nắn
người răn dạy người, thành thử bữa ấy trò chuyện chủ
khách thật dễ chịu chỉ xoay xung quanh chuyện làm ăn
sinh nhai, hạnh phúc gia đình, đời sống phong thổ,
chẳng một lời đả động đến thời cuộc và chiến tranh.
Khi chị vợ bưng cà phê lên, không khí càng ấm cúng,
gần gũi. . . Và trong tất cả những điều ấy - trong tiếng
trò chuyện nhỏ nhẹ, phúc hậu, hiền hòa, trong sự bài
trí đẹp đẽ của căn phòng, trong ánh mắt và gương mặt
dịu dàng của người vợ, vẻ tự tin bình thản của người
chồng, trong nét mãn nguyện, yên hàn. dư đủ, vô nghĩa
lý của đời sống gia trưởng tách biệt khỏi thời cuộc
trong hương vị dễ chịu của tách cà phê, trong mùi gỗ
thông lát tường thơm thơm hăng hăng, trong sắc tà lùa
trên cửa sổ, trong tiếng rì rào của cây cối xanh tươi;
thậm chí cả trong tiếng lách cách từ tốn vô hại của lựu
đạn, dao găm cài ở thắt lưng chạm nhẹ vào thành ghế -
đều toát ra cảm giác thấm mệt và một nỗi buồn ngọt
ngào, cay đắng khó tả.
Ra khỏi cái trại ấp êm đềm ấy được một đoạn, ngồi
trên xe, Vân '!còm!' - Cựu sinh viên kinh tế kế hoạch -
đưa ra ý kiến:
Đấy, họ sống như thế đấy. ốc đảo bình yên sung
sướng thật. Nhưng tớ nghĩ đến mấy ông thầy của tớ ở
trường đại học với những lý luận của các bố ấy mà hãi
hùng. Nếu bọn ta đánh thắng có nghĩa là dọn đường
cho mấy lão ấy tràn vào. Và khi đó thì cặp vợ chồng nọ
sẽ biết thế nào là thời thế mới?
Ưø Họ sẽ khốn khổ. Hòa bình, cánh mình có quay
trở lại chắc gì họ còn đối đãi tử tế nữa nhỉ?
- Là cái chắc Trừ phi mày trở lại đây làm chủ nhiệm '
hợp tác xã?
Nếu thế thì thật đáng buồn... Tớ thì lại đang nghĩ
ước gì vùng quê của tớ sau này có được những ấp trại
như thế. Cảnh Mộc Châu cũng tựa cảnh này, nhưng
nghèo khổ kinh người.
Mệt mỏi, Kiên ngồi gà gật, không tham gia vào câu
chuyện. Nhưng anh nhớ mãi. Sau này mấy lần trở vào
Nam công tác đã mấy lần anh tính lên thăm miền đất
đó song chẳng lần nào thực hiện được. Còn Vân, Từ,
Thanh những trinh sát viên đã cùng ghé thăm vợ
chồng nhà ấy thì đều hy sinh cả rồi...
Kể ra thì dường như chẳng còn gì mờ nhạt hơn một
lần dừng chân thoáng chốc như thế trên đường chiến
tranh, song chính những điểm mờ nhạt ấy của ký ức
càng về sau càng quyến rũ hồi tưởng của Kiên. Và có vẻ
như càng ngày càng có ý nghĩa hơn, sâu sắc và thấm
thía hơn.
Rồi chẳng thể nào lẩn tránh được, anh lại nghĩ tới
Phương. Trí óc thôi không nhảy nhót nữa và bắt đầu
trôi theo dòng êm ả. Cảm thấy dễ chịu hơn, anh nhắm
mắt lại. Nhưng một cái gì đó lại cứa vào lòng. Đành
phải nhổm dậy, châm thuốc hút và đi đi lại lại trong
phòng. Không sao ngủ nổi.
Phòng của anh ở bên này và phòng Phương ở bên kia
bức tường hầu như y hệt nhau. Cũng hình vuông, hai
chục thước vuông diện tích với sàn gạch hoa đỏ-trắng
giống như bàn cờ vua, trong góc cũrlb một lò sưởi xây
bằng đá men xanh, cũng một khuông cửa sổ trông ra
phố qua một vòm bằng lăng. ĐỒ đạc của hai phòng
cũng từa tựa mà bài trí cũng na ná nhau. Có lẽ sự
giống nhau ấy là do cùng chung những nét nghèo
nghèo, vẻ đơn côi, thiếu vắng. Dĩ nhiên đó là quang
cảnh và không khí hồi xưa khi còn sinh thời của mẹ
Phương chứ về sau, chứ bây giờ thì đồ đạc cùng bài trí
ở phòng nàng đã khác lắm. Mà sự thay đổi đập vào mắt
Kiên đầu tiên khi anh từ miền Nam ra, lần đầu sau
mười năm biệt ly sang thăm phòng nàng: ấy là không
còn thấy chiếc dương cầm màu đen, kiểu cổ, báu vật
của mẹ nàng, ngày trước kê kề cửa sổ đâu nữa.
- Em bán nó đi rồi. Chiếm hết cả buồng. Mà em thì,
loài ca kỹ, chơi gì thứ thiên cầm đó nữa.
Đấy cũng là kỷ vật của cha nàng, một nghệ sĩ dương
cầm đã qua đời từ trước ngày giải phóng Thủ đô.
Năm Phương 16 tuổi, mẹ nàng về hưu. Bà là giáo
viên âm nhạc. Hoàn toàn khác với Phương, đứa con gái
của báu trời cho - như bà thường nói, bà nhỏ người, vóc
dáng thấp bé, khuôn mặt gầy và hiền từ, ánh mắt rụt
rè, buồn bã, giọng nói yếu ớt hầu như lúc nào cũng
thầm thì.
- Bác có một sở nguyện là hướng Phương vào nghệ
thuật cao quý của cha nó... âm nhạc cổ điển và đàn
pianô. . . Bác rất hãi cái đàn ghi ta và những ham mê ca
xướng của nó... Kiên ơi, cháu giúp bác dỗ nó đừng lê la
những hội hè, những sân khấu với những liên hoan
như thế nữa.
Có lẽ do "gen âm nhạc!! và nhất là do được mẹ kèm
dạy từ nhỏ, Phương đàn pianô rất khá, nhưng càng lớn
Phương càng biếng tập. !!Dương cầm nó quá trang
trọng, quá cao sang và cồng kềnh nữa, mà chúng mình
đang ở thời đại loạn, phải gọn nhẹ, sắc bén thì mới
nhập cuộc được'!. Phương tuyên bố thế. Kiên cũng đồng
tình. Chẳng sành điệu gì về âm nhạc cổ diễn, anh thích
nghe Phương hát hơn. Nàng hát tuyệt hay. Nhưng mẹ
nàng thì nghĩ khác. Có lần anh nghe bà thì thầm than
thở, triết lý:
- Tính cách của Phương cháu ạ, y như ba nó. Về bản
chất dòng họ nội nó là có một thiên hướng hoàn hảo kỳ
lạ Bất kỳ phẩm chất gì cũng đạt tới mức hoàn hảo trọn
vẹn, đến nỗi bác phải tin con gái bác là một dạng thánh
nhân, một tiên nữ. Nhưng sự hoàn mỹ này là mong
manh vô cùng, vì là sự hoàn mỹ do bẩm sinh chứ không
phải do trường đời... Những tâm hồn trong trắng từ
thuở lọt lòng như con gái bác là để dành cho âm nhạc
thượng tầng. Trượt ra khỏi cây đàn những tâm hồn
như con gái bác sẽ bị trường đời vò nát. Bác biết. Mà
đây là bác nói tới những trường đời ít gai góc nhất. Nói
gì tới trường đời loạn lạc mà Phương nó luôn ham
muốn dấn thân vào. Khi đó cái thiên bẩm trong trắng
về hoàn thiện tuyệt mỹ sẽ trở thành tai hại một cách
không thể tưởng tượng được. Cháu hiểu không? Hội
họa, thơ ca, và cả nghề ca sĩ nữa đều tốt đẹp nhưng
không tốt đẹp đối với Phương. Với nó chỉ một môi
trường sống và một môi trường nghệ thuật duy nhất để
tồn tại được trong thời buổi kinh khủng sắp tới là âm
nhạc của những thiên tài... Bác lo lắm. Bác lo đủ mọi
điều Bác rất quý ba cháu nhưng. bác rất sợ khi Phương
nó ham mê nghe ba cháu đến thế và nó bị quyến rũ bởi
những bức tranh dễ sợ như thế của ba cháu. Và bác sợ
nhất là cái ước mơ nhập thân của nó vào cuộc sống.
Trông bề ngoài thì thế đấy nhưng Phương nhà bác nó
chịu đựng làm sao nổi những thực cảnh của thời buổi
này.cơ chứ. Cháu hiểu không?
ở cái tuổi mười sáu, mười bảy Kiên hiểu sao được.
Anh chẳng hiểu gì hết, nhưng nhiều năm về sau: anh
có nhiều dịp để nhớ lại những lời của mẹ Phương đã nói
khi xưa. Anh ngẫm nghĩ và hiểu rằng hồi dó mẹ nàng
đã linh cảm được nhiều điều. Nhưng anh cũng biết, nếu
như bấy giờ cả anh cả Phương hiểu được ý của mẹ nàng
thì cũng không thể sống khác đi được. Bởi vì ngay sau
đấy là chiến tranh, và đã là chiến tranh thì còn nói
được gì nữa.
Và đó cũng là vận hội đã để lỡ. Vận hội của một đời
sống tinh thần cao cả, hoàn mỹ, của một đời sống văn
hóa thiên bẩm, của những giá trị nhân phẩm bị bỏ phí.
Thời gian đầu gặp lại nhau sau chiến tranh, trong
những tháng ngày tái hợp hầu như đầy sung sướng ấy,
chiều lòng Phương, Kiên đã đôi lần phải buộc mình đến
nhà hát để xem công diễn những vở ca kịch mà nàng có
sắm vai. Thật khó mà tả hết nỗi cực đã phải chịu đựng
trong những tối như thế. Đại để là chỉ vài phút sau khi
tấm màn nhung ràng rạc rẽ đôi ra, anh không còn
biết đưa mắt đi đâu vì xấu hổ, vì ngượng thay cho
nàng, cho các vai diễn khác, cho biên kịch, cho đạo
diễn, cho các nhạc công. cho tay họa sĩ dựng phông, cho
người phụ trách hóa trang, cho bản thân mình, cho
khán giả. (ấy vậy mà thú thực vẫn không khổ sở bằng
khi phải chứng kiến sân khấu nhạc nhẹ). Tất cả, những
gì anh đang phải cụp mắt xuống để khỏi phải nhìn đều
là sự phô bày đến tột độ cái bất tài, cái thô thiển nhảm
nhí, cái kiêu hãnh trắng trợn, cái thảm hại vô vị của
nền nghệ thuật đặc trưng cho đời sống tinh thần thời
hậu chiến.
Rình một dịp thuận tiện là Kiên lẳng lặng bỏ đi
ngay. Đâm bổ ra ngoài phố. Anh ngồi xuống ở một ghế
ẩm sương khuất trong bóng tối ở mé bên nhà hát. Anh
ngồi đấy, chờ cho đến lúc tan buổi diễn. Mọi người ra
về tiếng bước chân dồn dập, tiếng cười nói, tiếng tranh
cãi bàn tán và anh nghe thấy giọng nói của nàng, tiếng
cười của nàng. Thương Phương, lòng anh se lại... Sau
khi bị sa sút vì chiến tranh một con người có thể tạo
dựng lại cơ nghiệp, có thể hồi phục lại mức sống hồi
trước, nhưng những tài sản tinh thần, những giá trị
tinh tế của đời sống nội târn một khi đã bị đánh sập, bị
đứt khúc ra thì ai là người có được cơ hội lần về với
thuở ban đầu? Anh nhớ một ngày đã xa lắc trong quá
khứ, cái ngày ngay trước hôm anh lên đường nhập ngũ.
Buổi tối, anh chào từ biệt mẹ Phương. Bà đang ốm,
ngồi bất động trong ghế bành, nhợt nhạt, hầu như
chẳng nói được gì với anh, chỉ lặng lẽ khóc. Đến khuya
khi Kiên từ tạ cúi xuống hôn lên đôi bàn tay yếu ớt
của bà, bà hôn vào trán anh, nhẹ vuốt tóc anh và bảo
với Phương:
Con hãy thay mẹ đà~l một khúc tặng Kiên đi con'
Có vẻ hơi miễn cưỡng, Phương vâng lời mẹ, ngồi xuống
trước dương cầm, nâng nắp đàn lên, nhìn Kiên hỏi:
- Anh thích chơi bài gì?
- Mình ấy à?... Bản nào bác và Phương thích... - Kiên
lúng túng đáp, rồi nhìn cái tượng bán thân bằng đồng
kê trên các bản nhạc chép tay, anh nói thêm - Hình
như Phương thích Mô-da. Mình cũng thế.
- Oà chứ không phải là "sống là đây mà chết cũng là
đây' à? Phương khẽ cười - Hay là trường ca sông Lô?
- Cũng hay chứ sao, Phương. Nhạc của Văn Cao kia
mà, - Mẹ Phương nói - Nhưng con đàn một bản của Mô-
da đi. Xô-nát mộng ảo cung mi thứ, để tiễn người ra
trận.
Thoạt đầu là tiếng đàn rời và khô, nhưng sau đó
bừng lên cảm hứng. Phương mê mải đàn và đàn tuyệt
hay. Gương mặt nàng ửng hồng, một lọn tóc nhỏ xổ ra
xõa xuống một bên lông mày.
Kiên cứ ngại rằng mình sẽ chẳng hiểu gì hết, nhưng
bản đàn mộng ảo đã nhập hồn anh. Đặc biệt là phần
cuối của bản xô-nát, anh sững sờ. Len giữa âm điệu
hầu như tươi vui bỗng đâu nảy ra một nguồn cơn đau
xót và buồn thương bi thảm không ngờ, dường như là
từ phím đàn, từ người đàn chứ không phải đọng sẵn
trong bản nhạc.
Ngồi ngả người trên đi văng, Kiên đưa tay lên che
mắt lặng lẽ giấu đi dòng lệ. Sâu thẳm trong lòng anh
một tình yêu vô độ, một tình yêu vô bờ và bừng sáng
lên niềm mến thương, lòng ngưỡng mộ với cả một sự
thần phục ngây ngất hướng tới nàng.
!!Ngay từ hồi đó mình đã biết rõ, - Kiên nghĩ, cố hình
dung ra trước mắt gương mặt nàng đang cúi xuống,
thần tiên, mê mải trước cây đàn xưa - Biết rất rõ từ khi
còn thơ dại rằng mình sinh ra ở trên đời này, lớn lên,
trưởng thành, việc mình dấn thân vào cuộc chiến tranh
và hoặc sẽ chết hoặc sống sót trở về, tất cả đều chỉ bởi
nguồn cơn ấy thôi, để yêu, yêu nàng mãi mãi da diết, ~
buồn thương như thế".
Bây giờ, đâu rồi tất cả? Và từ bấy đến nay, ngọn gió
phũ phàng nào đã thổi trên thế giới này?
Kiên ngồi xuống bên bàn viết. Buổi sáng đã qua lâu.
Trưa. Chiều. Ngày đã lụi tàn. Và trong căn phòng vắng
lặng, một mình, bên chồng bản thảo viết về những
người anh hùng thân thiết đã gục ngã từ những thuở
hồng hoang xa tít mù tắp, nhà văn của phường chúng
tôi âm thầm lặng lẽ khóc. Đau đớn. Nặng nề. Tuy
nhiên những giọt nước mắt và nỗi buồn luôn luôn là
nguồn an ủi không lời đối với anh, luôn luôn thế. Bao
giờ cũng thế.
Điều gì đã xảy ra đối với Phương, trong cái buổi rạng
đông hơn hai mươi năm trước ấy, trên toa tàu hàng ấy
Kiên không thể biết được. Anh cũng muốn nói rằng anh
hoàn toàn quên. Bởi lâu lắm rồi, hầu như là một sự
kiện xảy ra sớm hơn mọi sự kiện khác trong đời anh.
Và nguyên nhân nào, thế lực nào đã đẩy Phương cũng
như bản thân anh dẫn đến cảnh ngộ hồi ấy, Kiên chẳng
thể biết được. Có lẽ hoàn toàn đơn giản, ấy là nguyên
nhân tình cờ. Sự tình cờ đã xui khiến anh và Phương
tìm thấy nhau ở ga Hàng Cỏ, xui khiến nàng nảy ra ý
định muốn theo tiễn anh một quãng đường không cần
biết quãng đường đó nó là thế nào. Nhưng có thể là
những duyên do bí ẩn mang tính chất tiền định với ý
nghĩa là đòn giáng của số mệnh. Tóm lại, đó là khoảng
khuất khúc mà trí nhớ do dự mỗi khi buộc lòng phải
chạm tới.
Phải, đó là những chuyện đã hoàn toàn quên rồi mà
còn nhớ mãi.
Đêm ấy, sau khi bị trận oanh kích cảnh cáo sát rát,
buộc phải hãm lại, rồi chốc lát đoàn tàu lại liều chết
chuyển bánh. Táo tợn, nó vượt cầu Hàm Rồng khi đã
sáng bạch. Và chẳng hiểu do một lệnh điều vận khôn
ngoan nào đấy nó buộc phải dừng lại ở ga Thanh Hóa
để tránh một đoàn tàu ngược ra. Tiếng còi giận dữ thét
váng lên và tiếng những người thợ máy điên tiết chửi
rủa nhà ga đã đánh thức Kiên đang nằm ngủ xỉu đi
trong góc. Choàng dậy, chẳng kịp chào ai. Kiên lao ra
cửa đầu máy, nhảy xuống.
Giữa vùng ga đổ nát, đoàn tàu hàng nằm dài thượt.
Sân ke toác hoác những hố bom, nom kinh khủng, xàm
xam trong ánh sáng buổi sớm. Tịnh không thấy bóng
dáng một mống nào. Không khí nặng nề rờn rờn Kiên
lật đật chạy lên các toa ở phía giữa đoàn tàu.
Những toa đen thô kệch, toa nào cũng giống toa nào
và đều đóng cửa im ỉm. Chợt một cửa toa hé mở, mấy
người từ trên toa nhảy xuống, quần áo xốc xếch nhôm
nhoai, không rõ lính hay dân, đầu tóc rối bù. Tiếng
ngáp. Tiếng chửi thề. Xộc lên cả mùi rượu. Họ đi vào
trong ga, khuất giữa những đống đổ nát. Không hiểu
sao, lập tức Kiên tin chắc cái toa mà mấy người đàn
ông vừa bước xuống chính là toa tàu hồi đêm của anh
và Phương. Đẩy rộng cửa ra, anh leo lên. Trong lòng
toa còn vương chút bóng tối, ánh sáng dọi qua kẽ ván
vạch những chấn song. Hình như toa này hồi đêm bị
nhiều mảnh bom, thành và nóc thủng toác ra, nhiều
bao tải bị xé rách, gạo vương đầy sàn. Mắt mở to;trừng
trừng nhìn, Kiên từ từ nhích vào góc.
Cảnh tượng nhìn thấy lúc thoạt tiên không làm Kiên
ngạc nhiên hay sợ hãi gì cả. ở góc, trong bóng tối chạng
vạng, Phương đang ngồi, có lẽ ngủn lưng dựa vào chồng
bao gạo, hai chân co lại, mặt úp xuống hai cánh tay
trần khoanh trên đầu gối, tóc xõa ra phủ kín vai.
- Phương... là Phương đấy phải không? - Giọng run
run, không tin tưởng, Kiên gọi khẽ, khàn khàn, và anh
bước tới gần hơn, đầu gối như long rêu ra, chực khuỵu.
Phương ngẩng lên. Hai má nhợt nhạt, như là gầy hóp
đi - một gương mặt lạ lẫm hầu như không quen biết.
Ngực áo cộc tay mở toang hết cúc, cổ bị những vết xước.
- Phương! Kiên đây mà. Kiên đây. - Nấc lên méo
dịch miệng như cười, mừng rỡ một cách rất gở, quỳ ập
xuống, Kiên chụp lấy vai Phương - Không nhận ra anh
à, không nhận ra phải không? Bụi than đấy mà. Trên
đầu máy, anh phải bám theo đầu máy Phương hiểu
không... Bị văng khỏi toa... Thật may... cơ mà em có sao
không?
Để yên đôi vai trong bàn tay Kiên bóp chặt, Phương
cắn môi, cặp môi bầm dập, và không nói, nhìn, cái nhìn
trừng trừng nhưng vô cảm, lững lờ, xa lạ như thể
muốn chặn đứng những câu hỏi và những tình cảm của
Kiên lại.
Khiếp hãi, Kiên lay lay vai Phương:
- Em đừng sợ, sẽ quay trở ra. Anh sẽ đưa em ra.
Chẳng sợ đâu... Nhưng em có sao không? Em làm sao
Chuyện gì thết
Phương lắc đầu, cụp mắt xuống.
Kiên đưa tay khép hai vạt áo của Phương lại, định
cài, nhưng chẳng còn sót chiếc cúc nào, đứt cả rồi. Nịt
vú trật ra, một bên dải đeo sa xuống. Sợ hãi, lóng cóng,
run rẩy các ngón tay, Kiên kéo lại, cài lại, che lại cho
Phương. Ngực Phương lạnh ngắt, lấm tấm mồ hôi.
Mới mười bảy tuổi, ở cái thời của anh, mười bảy tuổi
người ta biết gì đời. Chẳng biết gì cả. Chẳng hiểu cái gì
hết. Chỉ thấy thương, thấy đau hầu như vô cớ và nước
mắt cứ tự nhiên ứa ra, ròng ròng ướt má, mặn chát. Và
cũng chẳng hiểu tại sao mà cổ như nghẹn thắt lại, môi
lẩy bẩy, mãi mới thốt lên được.
Chúng mình xuống đi... rời khỏi chỗ này... Em dậy
được chứ? Chúng mình xuống nhé?
Vâng. - Phương nói rất khẽ và bám vào tay Kiên, ~
từ từ đứng lên, loạng choạng hơi gập người lại.
- Kìa! Kiên giật mình, đỡ lấy vai Phương.
Phương đã bị thương từ bao giờ. ở ống quần lụa bên
phải bị rách toang lộ hết đùi, những vết máu loang
dòng chảy xuống đầu gối.
Phương khép vội hai chân lại và nhìn xuống. Hóa ra
máu chảy rất nhiều, ướt nhèm, tràn đỏ xuống lấp loáng
trên bắp chân và xuống cả gót.
Ngồi xuống, ngồi xuống băng đã... ~ Kiên nói bằng
một giọng thều thào rất lạ - Bị thương mà sao không
nói... Em không biết à? Không đau à?
Phương lắc đầu.
- Ngồi xuống. Để anh xé áo này của anh băng tạm.
Không mà!... - Phương kêu khẽ như than lên hơi
đẩy Kiên ra - Không phải băng. Chuyện gì đâu mà?
Không phải bị thương...
- Nhưng. . . Kiên bàng hoàng, buông Phương ra sững
sờ nhìn nàng.
Run lập cập đi lết lết ra phía cửa, chảy máu khi
bước nhưng có lẽ đúng là Phương không thấy đau, chỉ
một vẻ tê dại hãi hùng trong ánh mắt. BỘ dạng tả tơi
tàn tã, quần áo rách nát hở hang, đầu tóc như bị gió
thổi tung, những vệt xước trên da, cả một bên chân đỏ
máu... Thế mà không phải là bị thương ư?
Chợt Phương đứng sững lại. Kiên bước vội tới đỡ lấy
vai nàng. Một người đàn ông vừa đột ngột leo lên toa.
Tấm lưng rộng của y che lấp cửa toa mở hé. Bên ngoài
kia trời đã vàng rực nắng. Tiếng rầm rầm vang dội.
Tiếng còi tàu huýt vang. Đoàn tàu ngược đến rồi! - Kiên
nghĩ.
- Xuống làm gì nữa? Định xuống đấy à? - Người đàn
ông vừa xuất hiện, đứng chắc trước mặt Phương nói to,
một giọng nam rè rè thô lỗ. - Tàu sắp chạy rồi! Với lại
bươm nát thế này xuống dưới ga thì còn ra cái thể
thống gì. Vớ vẩn thật. Quay lại. Ngồi xuống đi~ Có nước
đây Có thức ăn đây. Có quần cho em thay đây. Mấy tay
kia đâu? Cậu cả nào thế này? - Y nói một mạch, giọng áp
đảo, mắt chằm chằm nhìn muốn nuốt lấp Phương.
- vâng, - Phương lí nhí, chẳng hiểu là định vâng dạ
điều gì Xanh lướt, yếu đuối và sợ sệt, nàng cúi đầu
xuống với một vẻ cam chịu chưa từng thấy. Kiên ngớ
ra, chẳng còn hiểu sự tình ra làm sao nữa.
- Thế nào, cậu là ai thế, ấm Ơù hội tề gì trên này thế,
hả? - Tay nọ hất hàm đầy trịch thượng - Không biết
đây là tàu chở hàng quân sự à?
Đoàn tàu tránh đang rầm rầm vào ga, chạy ầm ầm
trên tuyến ray bên cạnh. Mặt đất rung chuyển.
Việc gì đến anh! Chúng tôi là bạn? - Kiên kêu lên,
giọng trẻ con tức tối, bất lực và bối rối - Anh lui ra cho
chúng tôi xuống! Tàu đến rồi. Xuống đi Phương, xuống
mau đi.
Gã nọ đưa tay gạt Kiên ra khỏi Phương.
- Việc gì là thế nào? - Y nói và thản nhiên đặt thịch bàn
tay lên vai Phương, các ngón to xụ quắp ngoạm lại - Thế
em định xuống thật à? Cái thằng ôn nhem nhuốc kia là
bạn của em thật à?
Không nhìn Kiên, Phương gật đầu.
Ra thế, - Gã nọ thốt lên.
Đây là một gã chừng ba mươi tuổi, khuôn mặt vuông
bè, trán thấp, mũi to và tẹt, hàm vuông chằn chặn, cái
cằm rất rắn, khóe miệng tàn nhẫn, đôi mắt tươi tỉnh
long lên xấc xược. Y bận một cái áo dệt kim sọc xanh
kiểu thủy thủ, chật căng, ngực vai nổi múi lên những
vồng thịt cuồn cuộn. Đây là một cơ thể khỏe ghê gớm,
đầy tự hào về sức mạnh, và chắc chắn đây là một tấm
thân tàn bạo.
- Vậy mà cứ ngỡ em sẽ cùng anh tới ga Vinh kia đấy.
Chán thật! - Y gãi ngực, giọng như thực tình than thở.
Anh như thế này mà em không thích à? Mà anh đã
cứu em , đúng không. . . Mà anh thì chưa được cái gì cả . . .
Không nên thế các bạn ạ.
Kiên bước tới bên y, lúng búng nói, van nài:
- Thôi, anh để chúng tôi xuống đi. Không có lỡ mất
tàu Tàu sắp chạy rồi.
Không gian rung lên, mặt đất đột nhiên xốc nảy.
Những loạt tiếng nổ đinh tai. Ai đó hét lên cái gì đấy
dưới ga.
Không phải tàu hỏa chạy đâu - Tay áo sọc nói, -
Cao xạ bắn đấy. Máy bay đấy bạn ạ. Chết dện đít rồi.
- Phương, xuống mau? - Kiên cầm lấy cổ tay Phương
kéo mạnh ra phía cửa. Tự nhiên anh thở rốc, hàm dưới
run run. Trống ngực nện thùm thùm. Kiên sợ. Tiếng
động cơ phản lực rung rền thinh không. Súng máy cao
xạ hình như đặt ngay trên đoàn tàu rú lên. ở dưới ga,
ngay ngoài toa tàu, tiếng chân người chạy hỗn loạn.
Đừng hoảng, - Gã nọ nói to, thần sắc tỉnh khô, bình
tĩnh, quả đoán - Nó đánh Hàm Rồng đấy. Em cứ trên
này với anh, ăn no ngủ kỹ. Kệ! Còn cậu, cậu sợ thì cậu
cứ xuống. Xuống đi~
Kiên rùng mình. Tiếng máy bay như tuốt dọc sống
lưng. Bom nổ dội sàn toa lên, nhưng không phải ngay
trong ga. Và hẫng đi, gần như lắng dịu. Kiên giật giật
cánh tay Phương, hoảng hốt giục:
- Xuống ngay đi, Phương! Xuống mau đi, trời ơi?
Nhưng bàn tay to xù của gã nọ vẫn ngoạm chặt lấy
vai Phương như cái ê tô.
Gã gạt Kiên ra:
- Đã bảo cậu sợ thì cậu tếch đi mà lị. Đừng có sĩ
diện. Thời chiến rồi, phiên phiến lên. Mà chết thì chết
chứ làm quái gì phải hoảng, đúng không em. Em cứ
cạnh anh. Đừng bỏ đi, khổ thân anh, em nhé!
Lại một đợt máy bay nữa tràn vào. Kiên run lên,
anh gào to:
- Buông ra, buông người ta ra! ĐỒ mất dạy'
Và xông tới, Kiên cố giằng tay gã nọ ra khỏi vai
Phương. Gã nhăn mặt, làu nhàu xô mạnh vào ngực
Kiên, đẩy bắn anh ra, ngã ngồi xuống sàn.
Phương giật mình, ngẩng lên ngơ ngác nhìn Kiên rồi
nhìn tay áo sọc. Có vẻ như nàng chẳng hiểu được
chuyện gì xảy ra. Không biết đến cả tiếng máy bay,
tiếng bom. Đờ đẫn như thể bị yểm bùa. Kiên ứa nước
mắt. Răng nghiến lại. Đầu nhức tấy, óc như đang sưng
lên. Bây giờ anh cũng không để ý gì đến tiếng gầm rú
của máy bay nữa.
Nhưng tay áo sọc thì lại đột nhiên giỏng tai lên nghe
ngóng. Y bước tới cửa toa, thò đầu nhìn ra và chợt quay
ngoắt lại kêu lên:
BỎ mẹ, không khéo chúng xơi cái ga này thật. Lượn
vòng thít thòng lọng rồi! Phải xuống thôi, em!
Kiên co chân lại, chống tay xuống sàn để đứng lên
nhưng run rẩy, căm giận nghẹn ngào làm anh mất tự
chủ và kiệt sức. Bàn tay phải cào cào trên sàn chợt
chạm một vật gì đó, lạnh ngắt và dẹt.
Tay áo sọc kéo Phương ra phía cửa, nhưng nàng
cưỡng lại, mắt nhìn Kiên. Pháo phòng không như trống
nện và súng máy như roi quất. Không gian giãy giật,
cuống cuồng.
Gã nọ buông Phương ra, bước tới trước mặt Kiên -
Khẩn trương. ăn vạ à? Để cho cô ấy còn xuống chứ. -
Gã túm vai Kiên nhấc lên. Kiên lắc vai, gạt tay y ra,
run rẩy cố nhấc mình lên.
- Ngã đau hả? Xin lỗi nhá! Thì tớ có định chiếm đoạt
vĩnh viễn đâu. Của cậu cơ mà. Thế mà chửi tớ. RÕ thật!
Chóng ngoan dậy đi, rồi tớ đưa chàng và nàng xuống
hầm. Mau! Oặt ẹo quá! Một đồng chí con nhà tư sản
phải không? Chậm chạp, lờ đờ Kiên đứng dậy, tay phải
xiết chặt cái vật dẹt và cứng, nặng trịch vừa tình cờ
túm vào tay. Một thanh thép!
Oà kìa? - Gã áo sọc giật nảy mình bước lùi lại và hụt
ngã ngồi xuống sàn, hốt hoảng đưa tay huơ huơ đỡ đỡ,
há hốc mồm hét - A a a . . . ! - Tiếng hét bị một chiếc phản
lực bất ngờ sà sạt xuống nuốt chửng.
Choáng người vì tiếng hét, tiếng gầm ào của không
khí bị xé, Kiên vụng về vung cây thép lên, quật xuống.
Một khối tối tăm chụp lấy tâm trí Kiên.
Rắc! - Thanh thép dẹt nện trúng cái khuỷu tay.
Người nọ tuyệt vọng đưa nốt tay kia lên đỡ. Ngã ngửa
ra, kinh hoàng và tắc sặc họng lại vì đau, y không kêu
lên được nữa. Thanh thép bồi tiếp một đòn. Rắc?
Lao cả người tới, Phương chụp lấy cổ tay Kiên, lạc
giọng hét lên một cái gì đó hoàn toàn bị át đi trong
tiếng gầm của bầu trời. Cây thép rơi sầm xuống.
Mắt trợn trừng, điên lên trong khoái lạc thù hận ~
Kiên túm lấy vai Phương, dí bộ mặt biến dạng vào sát
khuôn mặt nàng, nhe răng gào lên thú vật:
ĐỒ ớ cút! và giúi mạnh Phương ra lối cửa.
Ngay lúc đó người đàn ông đã bị đánh dập cả hai
cánh tay, từ dưới sàn phóng chân đạp lên. Nếu không
vì đã gần chết lịm do đau đớn hẳn anh ta đã giết tươi
Kiên. Bị đạp đúng chỗ phạm, đau rú lên, Kiên ngã
nhào, chân hai đầu gối lên ngực anh ta, và cứ giữa mặt
anh ta mà đấm. Máu ộc ra, trơn như xà phòng.
Một loạt đạn 57 như nổ ngay trên nóc toa. Kiên
ngừng tay, ngẩng lên, chạm luồng mắt Phương. Nàng
quỳ trên sàn ngay bên khung cửa, nhìn Kiên với cái
nhìn của một người điên. Lừ đừ đứng dậy, chùi hai bàn
tay máu vào quần, Kiên khật khưỡng đi tới.
Nhất là đừng có động vào tôi... - Không phải là kêu,
mà là Phương rên rỉ, môi lẩy bẩy, ánh mắt dại đi như
ánh mắt một con thú sa bẫy đã hết đường giẫy giụa,
đang lặng chờ đòn kết thúc của người đặt bẫy.
- Đứng lên, xuống khỏi đây? - Hầu như thản nhiên
Kiên nói và đưa tay đẩy rộng cửa toa ra. Anh nhìn thấy
những chớp đạn cao xạ chứ không thấy được máy bay.
- Đứng lên, - Kiên cúi xuống xốc nách Phương, buộc
nàng đứng dậy và xoay người nàng hướng ra khuông cửa.
- BỎ ra? - Phương kêu lên, tức tưởi.
Xuống! - Kiên rít qua kẽ răng và ẩy vào lưng Phương
buộc nàng nhảy xuống rồi cũng nhảy lao xuống theo.
Sân ga trải rộng ra như một quảng trường gạch đá
hoang tàn, vừa ngổn ngang vừa trống rỗng, trần trụi
dưới vòm trời chật chội bạc trắng mù khô. Chộp lấy tay
Phương, Kiên lôi nàng chạy chéo qua những vạt đường
ray cong vêu, nhào nhanh về phía cửa ga.
- Nằm xuống-uống-uống...?
Tiếng thét như từ xa thẳm xuyên qua không gian
đặc sệt những tiếng gầm long lở. Kiên ngẩng nhìn lên.
Câm lặng giữa những nan lửa đạn cao xạ, một vật gì
chói lòa, với sức mạnh ghê người đang chúc xuống, đâm
thẳng vào tròng mắt anh.
Đẩy ngang, xô Phương ngã dúi rồi Kiên đổ người
nằm sát bên cạnh nàng. Da bụng anh cứng lại. Chết
này. Chết này. Chết-ết-ết...!
Hầu như không nghe thấy tiếng nổ. Một cơn lốc đen
ngòm vùi phủ bề mặt ga. Không khí vỡ nát ra như kính
và mặt đất như cất vó chồm dậy, đổ sập xuống. Rồi
lặng đi, hẫng đi. Rồi lại bổ nhào. Lại bom. Lại bổ nhào.
Bom. Những loạt nhoáng lửa. Tiếng nổ như đánh vào
mặt Kiên. Sóng xung kích ào qua ập lại túm lấy vai
Kiên mà dận ình ịch. Quờ tay anh nắm riết bàn tay
Phương. Mười ngón tay đan nhau, lạnh ngắt, run rẩy...
Thình lình, Phương giằng tay ra, lăn một vòng, và
giữa hai loạt bom nàng bật người dậy, chạy ngược trở
lại chỗ đoàn tàu. Kiên vọt theo. Gió thổi tạt xiên những ~
cồn khói. Đoàn tàu hiện ra, thấp thoáng những hàng
bánh xe đang từ từ xoay. Hai đầu máy ở hai đầu nhễ
nhại khói trắng, chạy chầm chậm. ở tuyến ray bên kia
đoàn tàu ngược ra Bắc vừa vào ga khi nãy đã biến
thành một đống toa rực lửa, lăn kềnh, chổng vó.
Phương? - Kiên thét to, tóm lấy cổ áo nàng.
Phương ngoắt đầu lại. Hai đứa nhìn nhau. Mắt
Phương rực lên một nỗi niềm dữ dội chất chứa một
tiếng hét đau khổ không thành tiếng, làm Kiên run sợ.
Trên ray, đoàn tàu đã lên tốc độ. Tứ bề, cao xạ lại
dồn dập nã. Không nghe thấy tiếng hú nhưng Kiên cảm
thấy bén sắc trong óc đường bổ nhào của một chiếc
cường kích đang lao xuống. Phương giằng ra khỏi tay
Kiên, vùng chạy. Thét lên, Kiên lao theo, xoạc chân
ngáng Phương ngã xoài, rồi ập người xuống, anh nằm
đè lên nàng.
Bom nổ tối tăm mặt mũi. Một loạt sau gáy, một loạt
trước mặt, và nhoáng một nhoáng, bom giáng trúng
đầu máy hộ tống. NỔ một tiếng kinh hồn, đầu máy vỡ
tan, không gian toác rộng biến thành một trận mưa
than cục, hơi nước và những mảnh sắt thép rực lửa.
Một trận mưa nóng bỏng rơi rất thong thả hầu như mãi
mãi không ngừng. Và lại một chiếc vỉ ruồi nữa lớn tày
trái núi cắt chéo mặt trời là sạt xuống. Nó khạc 20 ly.
Dòng đạn đỏ đòng đọc trùm lên nóc các toa xe. Và từ
giữa đến cuối đoàn tàu, một dãy toa bắt đầu cháy.
Những lưỡi lửa phì ra từ các toa mở toang lan lên nóc.
Mặt đất run lên như cầy sấy. Ngàn lần chắc chắn
chết. Kiên ôm xiết lấy Phương. Nàng oằn oại, giãy giụa,
cố trằn khỏi anh. Như một cuộc vật lộn, như giằng xé
nhau, mê loạn, mất trí.
Ngập ngụa trong khói bom đặc và nóng xộc vào phổi,
sặc sụa, Kiên như điên lên, không còn chút nương tay.
Miệng anh áp chặt như cắn vào gáy Phương, mười ngón
tay nổi gân ngập lút vào da thịt nàng, xoắn chắc vào
nhau số mạng của hai đứa. Một con người khác, một
con người máu me, ù đặc, lì lợm, vô tri giác, một con
người chết chóc đang hung hãn hồng hộc thở trong
Kiên chứ không còn là chính bản thân anh nữa.
Bất ngờ, một cột lửa vọt lên giữa sống lưng đoàn tàu.
Bị tiện đôi, đoàn tàu rời khúc ra. Cái đầu máy còn sống
với mấy toa bên trên vùng dứt khỏi loạt toa phía sau
đang rừng rực cháy, tăng tốc độ trườn lướt lên, lao
xuyên qua c bom.
Liệu rằng cái toa hồi đêm, cái toa ấy với người đàn
ông lực lưỡng bị đánh chết ngất ấy có ở trong số những
toa may mắn được đầu máy kéo thoát khỏi vùng lốc lửa
kia không, hay là bị rớt lại? - Điều đó Kiên chẳng thể
nào biết được. Giữa biển điên rồ những tiếng gầm tiếng
nổ, khói đặc và lửa táp, không thể trông thấy rõ rệt
một cái gì, mà cũng chẳng có thì giờ dù chỉ nửa tích tắc
để chạnh ngh~ đến mạng sống của ai đấy. Bởi vì, không
còn gì nữa cả trong cái thế giới kinh khủng, bị bóp .
nghẹt, bị nén lại đến hết mức này: không có ánh mặt
trời, không có không khí, hơi thở, không còn con người,
lòng nhân, tình trắc ẩn...
Quả bom cuối cùng dập tắt mọi tiếng nổ. Bầu trời
như thình lình sập cửa đánh sầm một cái. Rồi hẫng đi.
Lặng phắc.
Kiên loạng choạng đỡ Phương lên. Sức lực ở đâu ra
chẳng biết, anh cõng Phương chạy xiêu xiêu đảo đảo
được một đoạn tránh khỏi vùng bị hơi lửa từ các toa tàu
rực cháy nung đỏ. Rồi hai đứa bíu vào nhau, chuông
choạng dìu nhau lặn lội trong khói tìm lối thoát ra
ngoài ga. Cứ ra khỏi ga cái đã, sau đó đi đâu thì không
cần biết. Quanh ga cũng ngụt lửa. Tanh bành, trụi nát.
Khói đặc trôi là là trong không gian tuồng như hoang
vắng, rời rạc tiếng kêu cứu và rải rác những thân hình
sóng sượt. Thấp thoáng những cái lưng đang rạp xuống
chạy. Kiên không thấy sợ chỉ cảm thấy tâm trạng mình
sao mà cứng nhắc như hóa đá. Những tư thế khác nhau
của các xác chết bên đường có vẻ như đã hoàn toàn
quen mắt đối với anh, không có gì đáng phải kêu lên,
phải la lên, phải làm om sòm lên.
Định bảo Phương ngồi xuống nghỉ tạm ở bậc tam cấp
còn sót lại của một thềm nhà nát bét thì anh nom thấy
một chiếc xe đạp nằm vứt bên đường. Kiên nhấc xe lên.
Một chiếc Phượng hoàng đã cũ nhưng còn lành nguyên
một cách kỳ quái. Hai lốp vẫn căng, xích líp, pê đan,
ghi đông chẳng hề sứt sát, và vẫn còn phanh, cả chuông
nữa. Một cái xà' cột màu đen căng phồng quàng chéo ở
cổ phác. Người chủ của chiếc xe, là Kiên đoán thế, có
lẽ là một trong mấy cái xác nằm sấp nằm ngửa quanh
đây, thân thể sạm đen, bị bom phát quang lột hết quần
áo, mũ mãng.
Kiên ngồi vào yên, kính chong mấy tiếng chuông rồi
thong thả đạp. Từ nãy đến giờ Phương chẳng nói một
lời lẳng lặng đi theo Kiên chẳng hề cưỡng lại, bây giờ
cũng thế, chẳng nói, chẳng hỏi gì, mềm mại nàng ngồi
nhanh lên phía sau xe, rất nhẹ, hệt như là những ngày
hai đứa đèo nhau đi học.
Hai bên đường nhà cháy, nhà đổ, ngổn ngang cây
cối, cột điện bị vặn gãy. Kiên ngoằn ngoèo tránh. Đôi
chỗ mặt đường bị hố bom nuốt chửng, phải dắt, song
anh vẫn để Phương ngồi trên xe, dẩy đi. Anh chợt nhớ
tới tối hôm qua, mới chỉ tối qua thôi, anh còn chở nàng
trên xích lô, thong dong trên đường ngang qua Đuôi cá.
Chưa trọn nửa ngày đêm. Một cuộc tiễn đưa nhau mới
lạ lùng chứ. Anh nghĩ.
Trên không lại ầm ì máy bay: Văng vẳng tiếng kẻng
báo động. Đoạn này đã cách xa nhà ga và cũng đã ở
ngoài thị xã, đường quang. Kiên dừng xe lại bên một
hầm chữ A đắp nổi ở rê đường. Dưới chân rung nảy.
Cao xạ Hàm Rồng dập đều một loạt.
Kiên thả đổ chiếc xe ra đường, quàng ngang lưng
Phương đỡ nàng đi tới, ngồi xuống trước cửa hầm, dọc
đường người ta vẫn đi, chỉ có một số ít dừng lại bên các
căn hầm và các hố cá nhân: Bom nổ chuyển đất, không
gần nhưng cũng chẳng xa. Lúc này mặt trời lên đã khá
cao. Thinh không chói nắng. Những người đang đi trên
đường - Chẳng ai nhìn lên bầu trời nảy lửa cũng chẳng
ai buồn nhìn sang Kiên và Phương, hai kẻ vừa thoát
chết mà bộ dạng tang thương tơi tả chắc chắn phải gây
chú ý trong hoàn cảnh khác. Nhưng ở đây, trong hoàn
cảnh này tai họa đã bão hòa lòng người. Tâm trạng là
một cái gì như thể bằng đất.
Một lát có một ông già chống gậy, vai đeo bị cói đi
ngang qua, dừng lại bên hầm. Hỏi xin cơm. Kiên lắc
đầu ông già bảo nhà ông ở cửa ga nhưng cháy rồi,
người thân và hàng xóm chết hết. Chẳng nhà, chẳng
tiền chẳng gạo chẳng con cháu, chẳng biết trời để ông
sống làm gì. Bây giờ ông phải đi đến Rừng Thông ở
nương một người bà con, chẳng biết có lê nổi tới đó
không, cũng chẳng biết người bà con ấy còn sống
không? Và ông bảo rồi chúng ta sẽ chết tất cả. Kiên im
lặng ngồi nghe chẳng nói gì cả, cả Phương cũng thế.
ông già khàn khàn r~ói một mình, lúc lắc mái đầu bạc
rồi bỏ đi, vừa đi vừa noi.
Còn Kiên và Phương thì cứ ngồi lặng đi như vậy,
tình cảm tê dại, không nghĩ ngợi nổi điều gì. Chẳng để
ý đến máy bay, chẳng nhìn gì đến những người chạy
bom chạy đạn từ thị xã không ngừng đổ ra, gồng gánh
dắt díu, bồng bế, khiêng cáng. Những cảnh khốn khổ,
những cảnh thương tâm. Hai đứa cũng như quyết một
mực không nói gì với nhau, không nhìn sang nhau.
Không nghĩ tới khát tới đói, mặc dù rất đói, rất khát.
Về sau. trong những đêm ngày liên miên của chiến
tranh Kiên vẫn thường thấy lại ở mình và ở những
người xung quanh những giờ phút dài dằng dác chìm
chết trong trạng thái mất hồn này. một trạng thái như
thể bị nhồi bông vào óc, không sợ hãi, không phấn
chấn, không vui, không buồn, chẳng thiết gì, chẳng lo
cũng chẳng mong gì, một trạng thái ù lì, mụ mị, đánh
đồng người khôn người dại, người gan kẻ nhát, đánh
đồng lính với quan thậm chí đánh đồng thù bạn, cuộc
sống cõi chết, hạnh phúc đau khổ.
Lát sau nữa, lại một người nữa dừng lại. Một ông
nhỏ thó, mặt choắt, tuổi trung niên, cõng một bà to béo
chân bó bột, đầu ngoẹo một bên ngủ thiếp trên lưng
ông ta. Thấy chiếc Phượng hoàng nằm chỏng chơ đấy,
ông ta dừng lại, ngắm nghía nghĩ ngợi. Rồi nom thấy
Kiên và Phương đang ngây người ngồi đấy ông ta hỏi
chiếc xe có phải của hai người không, và có bán không,
ông ta muốn mua. Phương chẳng nói gì chỉ ngồi nhìn,
Kiên cũng vậy. ông nọ khéo léo dùng chân nâng chiếc
xe đạp lên và thận trọng chuyển người đàn bà trên
lưng ngồi sang cái đèo hàng. Người đàn bà tỉnh dậy,
rên khe khẽ, bám tay giữ lấy hông ông ta. Chiếc xe
nghiêng ngả. Người đàn ông nhỏ thó loạng choạng du
chiếc xe đến bên hầm, lầm bà lầm bầm nói cái gì đó.
ông ta gỡ cái xà cột đeo ở ghi đông ra để xuống cạnh
Phương và móc mãi trong túi áo ra mấy đồng bạc gấp
tư để lên trên cái xà cột Và lại lúng búng mô rứa gì
đấy bằng giọng Nghệ, chắc là cám ơn hay bái biệt, sau
đấy loạng choạng ông ta chật vật lên yên, một tay giữ
bà vợ một tay nắm ghi đông, lảo đảo đạp đi. Đương
nhiên là hết sức nực cười cái cảnh vừa diễn ra kỳ quặc
và lẩn thẩn, hoàn toàn khó tin, tuy vậy giờ đây kỳ quặc
nhất hay bình thường nhất cũng thế cả thôi. -
Ra là y mua xe đạp đấy, Kiên uể oải nghĩ và uể oải
nghĩ tới người chủ của chiếc xe không biết lúc này xác
còn nằm đấy hay đã được dọn đi. Bom thì vẫn đang
trút xuống khu vực đó. Rung rền. Máy bay. Cao xạ.
Một ngày nóng nực, đứng gió, khô khát, nghẹt thở.
Kiên thản nhiên đút mấy đồng bạc vào túi áo, nhấc
chiếc xà cột lên và mở ra.
Một chiếc bình tông óc ách nước. Một phong lương
khô BA70, đèn pin, cuốn sổ tay, cái võng dù và một
khẩu súng K59. Phương liếc mắt nhìn nhanh sang dưới
làn mi rợp .
- Chúng mình ăn chút gì chứ nhỉ. Có cả nước đây này,
Kiên nói. Phương trả lời dửng dưng, không sinh khí.
Vâng, ăn . . . tùy. . .
Kiên mở nắp bình tông, ngửa cổ tu một ngụm ngắn
rồi đưa cho Phương, và anh bóc lương khô ra. Nước chè
xanh pha đường. Những thanh lương khô màu vàng
đậm, thơm thơm bùi bùi, ngòn ngọt, mằn mặn, tuyệt
ngon... Tuy nhiên, Kiên cảm thấy bất ngờ và đau đau
thế nào ấy khi thấy Phương ăn uống bình thản, ngon
lành như không. Anh cứ ngỡ rằng sau những chuyện đã
xảy ra thì việc ăn uống sẽ chỉ là sự chẳng đừng mà thôi
đối với Phương. Hơn nữa đây là những thứ gần như là
của hôi được, những thứ vơ vét ra từ máu me, chết
chóc... ~ẽ d~ nhiên, không cần phải nghĩ đến như thế,
vả chăng không phải Kiên không muốn Phương ăn
được, uống được, không muốn nàng tỉnh táo trở lại,
bình tâm hơn và có sức lực sau tai biến; nhưng mặt
khác trong cử chỉ của Phương ngửa cổ tu những ngụm
nước dài, trong cái cách nàng bẻ lương khô đưa lên
miệng nhai nhem nhẻm Kiên nhận thấy có một vẻ gì ở
ngoài sự đói, sự khát, sự vất vả cực nhọc, sự chịu đựng
đau đớn và căng thẳng không thường. Song cái vẻ đó
thực sự là cái vỏ thế nào thì Kiên cũng không biết nữa.
Anh chỉ cảm thấy sửng sốt và buồn, và thương xót lẫn
với cảm giác khó chịu mỗi lúc một đanh lại.
Kiên ăn uống có vẻ như nhỏ nhẹ so với Phương, và
thực ra là anh chẳng ăn gì mấy, chỉ nhìn Phương, bàng
hoàng. Tuồng như đến bây giờ anh mới thực sự nhìn
thấy dáng vóc bị tàn phá của nàng. Trong khi quần áo
của Kiên chỉ bị xộc xệch, xoạc rách vài chỗ, lem nhem
đất cát tro than thì bộ đồ Phương mặc như bị xé, rách
nát đứt toang, phơi ra hết da thịt trắng muốt thâm
bầm, sây sát, rớm máu. Mặt sạm khói, môi sưng, cặp
mắt dài dại. Và một bên chân máu vẫn chảy, không
nhiều như lúc ở trên toa, nhưng vẫn chảy. Khi Phương
đổi tư thế ngồi, duỗi chân ra trên mặt cỏ hơi dốc xuôi
xuống thì từ đùi non một vệt máu nhỏ, đỏ lòm liền
trườn dọc qua đầu gối. Kiên lại giật mình rồi lại phải
chợt nhớt không phải Phương bị thương. Và trí nhớ ùa
tới rối b ời . . .
Phương ăn nốt đi - Kiên bảo khi thấy nàng để lại
nửa phong lương khô không ăn nữa, xoa xoa hai bàn
tay phủi phủi vụn bánh - ăn cho lại sức, từ giờ đến lúc
kiếm được cách quay ra Hà Nội còn vất vả đấy.
Phương lắc đầu, mắt nhìn xuống.
Định bảo Phương lau vết máu đi bởi để thế nom sợ
quá nhưng Kiên nén lại. Một cái gì đã mất đi, một cái
gì đã thay đổi giữa hai đứa, rõ ràng và trầm trọng mà
không thể nói thành lời. Và ngay cả những gì còn lại
của tình thương yêu chan chứa bao năm qua cũng chỉ
còn một cách bộc lộ bằng sự im lặng, bằng việc để cho
nhau được yên.
Nhưng cũng không thể ngồi hóa đá thế này mãi cuối
cùng Kiên phải lên tiếng, nói khẽ:
Bây giờ ta đi vào trong cái xóm đằng kia. Phương
cần một chỗ ngả lưng. Lại sức rồi ta tìm đường trở ra.
Phương không nói gì, mắt chẳng nhìn lên, hững hờ.
Trên cao, trời đã vào trưa trở nên trong xanh và hầu
như yên ắng. Bên kia đường, qua một bãi trống rải rác
lùm cây bụi là một đám cây cối có lẽ là vườn cây ăn
quả đằng sau đó nổi lên mấy mái nhà gianh thâm
thấp. Kiên nhắc lại:
- Ta đi nhé? Kia kìa, không xa đâu, Phương cảm
thấy có đủ sức đi không?
Phương gật đầu ủ rũ.
Kiên đưa tay mở cúc áo nói:
Phương tạm mặc cái áo của mình vào. Dù sao thì...
Mắt ráo hoảnh, ngẩng lên nhìn Kiên, Phương nói khẽ
nhưng giọng gay gắt:
- Dù sao cái gì? Dù sao à... trông ghê tởm lắm phải
không? Không. Đổi làm gì áo. Dù sao thì cũng không
thể ghê tởm hơn được nữa... Mà Kiên cũng đừng bận
tâm làm gì. Việc của Kiên là trở về đơn vị. Còn trở ra
hay trở vào, xin đừng lo!
Kiên buông tay xuống không cởi áo ra nữa, lúng
túng nói, cố lựa lời:
- Không phải thế, hãy hiểu cho mình. . . Chúng mình
không lo cho nhau thì ai lo. Còn về những chuyện đã
xảy ra... Phương đừng nên bao giờ nghĩ tới nữa. Theo
mình...
Nhưng Phương đã ngắt lời:
Muốn coi như là đã chôn vùi, đã quên đi được một
cái gì thì trước hết là bản thân mình đừng một lời nào
nhắc tới, và cũng mong không bao giờ phải nghe ai
nhắc tới nó!
Cái giọng lý sự lạnh lùng, quả đoán, hầu như không
tình nghĩa này cũng là chưa từng thấy ở Phương, Kiên
nghĩ. Và nhói đau trong lòng, anh nặng nề đứng dậy.
- ừ! - Anh nói, đưa tay xuống cho Phương - Ta đi
nhé?
Vâng, - Phương đáp, trút một hơi thở dài, nắm lấy
bàn tay Kiên, uốn mình đứng lên.
Hai đứa dắt nhau đi, bóng co dưới chân. Buổi trưa
đè trĩu gáy. Trông họ như thể hai cô hồn nhằm giữa
trưa đi phơi nắng. Người qua lại trên đường không thể
không nhìn họ, nhất là Phương. Một sắc mặt đẹp đến
vậy, trẻ trung đến như thế nhưng lem luốc, tàn hại rã
rời và dầy bất cẩn. Một sự thác loạn ngưng thành nỗi
thất vọng ủ ê.
- Trông kìa! Một người nào đó la lên - Thật đẹp đôi?
Lối mòn cắt qua bãi trống rồi dẫn vào vườn cây.
Vườn hoang tàn, rạc nắng, mặt đất nham nhở những
hố bom bi đã cũ. Gió nóng hổi phờ phạc thổi. Hình như
không một bóng người. Mấy cái mái nhà gianh mà từ
ngoài đường đá trông vào Kiên ngỡ là một xóm nhỏ
thực ra là một trường phổ thông nằm cách xa làng. Từ
lâu ở đây có lẽ biệt bóng thầy trò.
Sân trường cỏ mọc, ngang dọc các giao thông hào sụt
lở Các lớp học như thể công sự pháo, nền ẩm, bốn bề ụ
đất cao quá đầu.
Kiên và Phương theo lối giao thông hào đi vào bên
trong một lớp học. Bàn ghế còn lại chẳng bao nhiêu, lăn
lóc, chỏng chơ. Bục giáo viên trơ trụi. Bảng đen rơi úp
mặt dưới nền. ở giữa nhà có một đống tro than lẫn với
những mảnh gỗ chắc là chẻ từ các chân bàn. Mái gianh
thủng nát làm cho bên trong lớp học cũng sáng gần
như ngoài sân.
Cảnh tượng tan hoang khiến Kiên não lòng. Khung
cảnh trường lớp đối với anh dẫu sao cũng vẫn còn quá
gần gũi.
- Trường sở gì mà thành ra thế này! - Anh khẽ than -
Phá phách quá đáng thật, người ta chẳng còn biết tôn
trọng gì cuộc sống nữa hay sao?
Chắc là có quân lính tạt qua. Lính tráng mà. Chiến
tranh mà? Chiến tranh thì nó có chừa bất kỳ một cái gì
mà nó không ngấu nghiến và không chà đạp! - Phương
nói, kiểu triết lý mà về sau người đời hay nói, nhưng
hồi đó...
Kiên sa sầm. Muốn vặc nhưng nín nhịn. Và bàng
hoàng anh nhận thấy, mặc dầu nói vậy nhưng vẻ mặt
Phương hết sức hững hờ, cái nhìn trống rỗng, dửng dưng.
Bất giác Kiên sợ rằng Phương ốm hay đột nhiên bị
đứt gãy thế nào đó trong thần kinh chăng. Và không
nghĩ tới việc cần đi tiếp tới nơi có nhà cửa dân cư đàng
hoàng nào nữa, anh vội soạn chỗ cho Phương nằm nghỉ.
ở đây vắng vẻ cũng có cái tiện là không bị hỏi han dòm
dỏ lôi thôi, lại sẵn hầm hố. Chọn mấy ghế băng còn
vững chân và sành sạch, Kiên khẽ áp lại thành tấm
phản tàm tạm.
- Nằm xuống đây, chợp mắt đi Phương. Em...
Phương nhẹ nhàng ngồi xuống ghế, bên cạnh anh.
Anh cũng ngủ chứ?
- Thế còn cái võng trong sắc sao không mắc lên?
- Có lẽ không nên. - Kiên nói khẽ - Của người ta. Mà
người đó không chừng chết rồi?
Của người chết à? Thế nhưng... thực ra thì chúng
mình có còn ra cái gì, có còn cái gì nữa đâu mà e một
cái gì
- Thôi, - Kiên nhăn mặt, phẩy tay - chẳng cần phải
nói như thế.
- Nhưng không mắc võng thì anh nằm đâu? Phải
nằm đây cạnh em, anh không ghê sao? Một cách máy
móc, Kiên lắc đầu.
- Vâng, vậy thì... - Phương thở dài, ngả mình nằm
xuống, tay gối đầu và nghiêng người dành chỗ cho
Kiên. Nhưng Kiên vẫn ngồi, đờ đẫn.
Giá kể mà quanh đây có nước, - Phương thì thầm
nắm nhẹ lấy tay Kiên - Thì có lẽ em nên tắm đi cái đã,
đúng không?
Có thể có đấy. Để anh đi xem xem. Nhưng Phương
cứ ngủ đi.
- Không. Đừng. Mặc em. Là em nói thế thôi. Là em
nói giá trước khi chia tay, ngủ bên nhau lần cuối, mà
em dễ coi hơn thì hơn. Chứ thật ra... dẫu có tắm, có lột
bỏ da thịt ra thì cũng chẳng khác được nào. Đời là thế,
cái số đã định rồi?
- Phương nói, những gì gì ấy, mình chẳng hiểu ra
sao cả. Có lẽ đừng nên nói vậy... mà tại sao lại chia tay,
tại sao lần cuối cái gì?
- Thì làm thế nào mà biết trước, mà nói chắc. Có thể
thế, có thể không thế.
- Có những điều phải biết chắc chắn. Có nhiều điều
như thế. Phải biết tự khẳng định! - Kiên làu bàu. - Vì
đây không còn là như ở nhà. Đây là chiến trường. Là
cuộc chiến đấu. Phải có niềm tin.
Thì anh cứ đi chiến đấu chứ sao. Mà em đi chuyến
đi này, thoạt tiên là để tiễn anh đi chiến trường đấy
chứ, đúng không?
Thoạt tiên? Còn sau đó?
- Trời, sau đó... Anh còn phải hỏi Kiên? Mà thôi nhắc
làm gì. Sự nó phải thế. Còn tiếp sau đây thì ai mà biết
trước nó thế nào.
Sao Phương lại có thể nói như thế - Kiên buồn bã
kêu lên - Mình rất đau là đã đưa Phương đến những
nông nỗi a qua. Nhưng cũng có bao nhiêu là cái tình
cờ không may xui khiến, xô đẩy. Mà bom đạn thì chúng
mình đều không lường được là đến mức như thế.
Nhưng dù sao, chúng mình đã ra được đến đây, có
nghĩa là mọi sự rồi sẽ ổn thỏa. Sẽ kiếm được cách để
Phương quay về Hà Nội. Mọi việc sẽ bình thường. Sẽ
như cũ. Tại sao lại bi quan? Bởi việc gì đâu nào. Nếu
không cẩn thận sẽ đâm ra tự mình hạ thấp mình.
Như cũ à? Nghĩa là mặt trời sẽ mọc ở đằng tây à?
Mà thôi, Kiên. Chúng mình đừng trò chuyện lý sự như
trẻ con thế này nữa. Mặc dù chúng mình là hai đứa trẻ
con thật đấy, nhưng sẽ không thể ổn thỏa để là trẻ con
được nữa rồi. Anh không thấy thế à?
- Không. Chúng mình không phải là trẻ con. Chính
Phương, Phương còn nói Phương là vợ mình mà, nhớ
không? Chúng mình không còn là trẻ con nhưng cũng
không gì ngăn chúng mình, nhất là Phương không như
cũ được
- ôi Ngủ đi chứ, em buồn ngủ quá rồi, đừng nghĩ
ngợi nữa. Chúng mình không có lỗi. Chẳng ai có lỗi cả.
Chúng mình sinh ra trong trắng từ thời thơ ấu lớn lên
trong trắng biết bao. Yêu nhau như thế. Em yêu anh và
anh cũng vậy. Tốt đẹp và trong trắng. ước mơ, hy vọng.
Mẹ em như thế. Cha anh như thế. Một cuộc đời đẹp đẽ
biết nhường nào... Và em là vợ anh chứ sao, nhưng đó
là số phận trước đây, còn bây giờ là một số phận khác,
chúng mình đã chọn nó. Chọn mà không hiểu. Và gọi là
chọn chứ kỳ thực là không thể tránh được. Quên hôm
qua đi. Cũng đừng lo lắng ngày mai. Biết thế nào được
mà lo. Càng không nên dằn vặt đau khổ. Để làm gì...
Nghe em, ngủ đi. Đừng nghĩ, nghĩ làm gì. Đằng nào thì
anh cũng thành ra thế, mà em thì thành ra thế này
mất rồi...
Phương bỏ lửng lời nói, bàn tay lỏng rời khỏi tay
Kiên, và im lặng nàng lả thiếp đi. Kiên ngồi sững nhìn
Phương ngủ.
!'Anh thì thành ra thế, mà em thì cũng thế này mất
rồi..." Phương thừa nhận sự khái quát tăm tối và lầm
lạc ấy như thể cúi đầu trước chân lý. Kiên cắn răng lại,
bất lực và phẫn nộ, hình dung mềm thức nhận đang
ngự trị trong tâm hồn Phương. Anh nghĩ, có lẽ do sớm
quỳ gối trước cái gọi là số phận mới mẻ mà giờ đây
Phương đã lại hồn, đã lấy lại được thăng bằng, bình
tĩnh và điềm nhiên quét sạch đi niềm đau khổ, lạnh
lùng chôn vùi những gì của hôm qua mà nàng ca ngợi
là trong trắng và tốt đẹp. Mà như thế, tức là hết? - Kiên
nghĩ và anh biết, mình sẽ bỏ rơi Phương, sẽ mặc kệ số
kiếp nàng. Trước mắt anh, Phương như đã chuyển
thành đối lập với chính nàng. Như trắng lật sang đen.
Và vậy đấy sau những điều đã xảy ra, trong cảnh ngộ
thế này, sau khi đã nói những lời như vừa nãy, bây giờ
nom nàng ngủ mới ngon lành làm sao?
Rách rưới, hở hang, lấm lem và đọng máu nhưng đồng
thời cũng hết sức mềm mại mịn màng, tròn trĩnh và
trắng muốt. Phương nằm nghiêng chừa chỗ cho anh
nhưng dần dần như thể thấy lạnh, nàng co hai đầu gối
lên. Cái thế ngủ, thế nằm của trẻ con, đầu gối sát ngực.
Chẳng những vì quá buồn ngủ mà hẳn rằng lúc này,
Phương hoàn toàn chẳng còn thiết gì nữa, tuyệt đối buông
thả, tuyệt đối không còn biết sợ là gì nữa, Kiên nghĩ.
Trù trừ một lúc, rồi anh luồn tay dưới gáy Phương
nâng nhẹ người nàng lên sẽ lột cái áo lụa cộc tay rách
sã, lộn lần trái đang sạch lau mặt, lau cổ, lau khắp
mình mẩy Phương. Anh lột nốt cả chiếc quần lụa, chùi
vết máu trên đùi cho Phương. Thở dốc run rẩy, anh
mặc quần áo của mình vào cho . Phương. Rồi anh mắc
võng nằm. Cứ nghĩ rằng sẽ chẳng tài nào chợp mắt
được vậy mà rốt cuộc, Kiên ngủ lịm. Một giấc ngủ nặng
nề, vùi dập, li bì. Tỉnh dậy thì chiều rồi.
Không thấy Phương nằm đấy. Chiếc áo ban trưa mặc
vào cho nàng giờ đắp trên ngực anh. Quần dài và xà cột
thì kê dưới gáy. Ngồi dậy Kiên ngạc nhiên ngửi thấy
thoang thoảng mùi thuốc lá. Và lạ lùng, mớ quần áo nát
của Phương anh đã vo tròn để ở cuối phản, vẫn thấy
đãy Dưới nền đất, anh thấy mấy đầu mẩu thuốc lá.
Mặc lại quần áo ngoài, lấy khẩu súng lục trong xà
cột đút vào túi Kiên lầm lì ra khỏi lớp học. Trông bóng
nắng, đã khoảng 4 giờ, Kiên đi quanh trường tìm kỹ,
nhưng không gọi. ở mấy lớp học khác, anh thấy có
nhiều võng chăng ngang dọc. Phần đông đám bộ đội
đang ngủ. Một số ngồi tụ lại đánh bài.
Kiên theo con đường lúc trưa trở ra bãi đất trống,
nhìn lên con đường đá chỗ căn hầm hai đứa trú khi
sáng. Tịnh không thấy bóng Phương đâu cả. Giấc ngủ
quá dài làm đờ đầu óc, kiệt nhất khả năng xét đoán,
phản ứng. Thậm chí Kiên không cảm nhận hết nỗi lo
lắng đang dồn thúc trong lòng, uể oải, anh đi lùng vào
ớn cây bao quanh khu trường. Hóa ra vườn khá rộng,
như một cánh rừng thưa. Đôi chỗ râm mát. Vắng lặng.
Chẳng có gì ngoài tiếng gió lào xào khua trên lá, tiếng
chim hót ngập ngừng, tiếng chân Kiên bước và hai
chiếc xe tải trùm kín ngụy trang đậu lập lờ dưới vòm
mát của một cây si già nua. Khi qua hai chiếc xe ấy,
không hiểu nguyên do làm sao tự dưng tim đập thình
thịch, Kiên lên tiếng gọi Phương. Chẳng có cả tiếng
vọng. Đi thêm một đoạn nữa thì phải. dừng lại. Phía
bên này của khu vườn tiếp giáp với một cái đầm lớn.
Chắc là sâu vì nước rất trong. Bên kia đầm là đường
nhựa lớn, có lẽ là Đường Một. Kiên thẫn thờ đứng nhìn
rất lâu mặt nước trong lăn tăn sóng. Không buồn vốc
nước rửa mặt anh quay trở về khu trường.
Rồi mong manh một tia hy vọng, Kiên chạy nhanh
về lớp VÔ vọng. Chẳng có ai trong lớp. Bóng tối mập
mờ. Muỗi như trấu. Mấy cái ghế. Mớ quần áo nát bét
và lấm máu. Chiếc võng. Thôi thì cũng đành. Phương
bỏ đi, âu cũng là giải pháp cho hoàn cảnh này, Kiên
nghĩ. Bây giờ mình chỉ việc vào trong thị, tới trình diện
tỉnh đội. Nằm vật xuống võng. Nhưng lại ngồi ngay
dậy. Một ý nghĩ cầu may, anh bước ra ngoài, đi sang
lớp học cạnh đấy.
Võng. Ba lô. Súng ngắn. Xà cột... Có vẻ toàn là sĩ
quan. Người đang nằm khểnh, người thì đánh bài. Kiên
ngập ngừng, ngần ngại, ấp úng hỏi thăm. Ngồi trên
tấm ni lông trải trên nền, giữa hội tú lơ khơ, một người
mặt rỗ chằng, râu cằm tua tủa, hạ bài xuống, ngẩng
lên nhìn Kiên vẻ ngần ngừ nghĩ ngợi, ho húng hắng
rồi bảo:
- Người yêu à? Vậy à . . . Một ả rất được phải không?
Nói nghiêm chỉnh là rất kháu, hả? Cổ cao, trắng, mặt
rất là... Hả? Dáng đi đung đưa uốn lượn, rất bổ con
mắt... đúng à?
- Báo cáo thủ trưởng, vâng. Nhưng...
Nó tắm ngoài đầm ấy; tớ thấy. . .
Dạ? - Kiên giật bắn mình - Ngoài đầm ạ?
- ừ, ngoài đầm. Mà sao mặt dại ra thế à, nó không
chết đuối đâu. Tớ thấy nó tắm xong đi lên rồi. Với lại
lâu rồi, từ trưa cơ. Mà sao từ đó đến giờ cậu vẫn chưa
gặp lại à?
- Gặp thế đếch nào được! - Một người từ trên võng
ngồi dậy, trần trục, dáng như đô vật, giọng ồm ồm - Bởi
vì rằng nó đang đú ở chỗ bọn xế toàn 8 ấy, hiểu chưa!
Thế ạ. Tuy nhiên...
Tuy nhiên! Tuy nhiên là cái gì? Đúng là dân tiểu tư
sản cả thộn. Vào lính rồi thì bỏ cái lối thẻo thượt ấy đi
nhá? '
- Vâng - Kiên lúng búng - Vâng, tuy nhiên...
- Lại tuy nhiên! - Tay nọ đứng dậy, cao lớn lừng
lững. Nhưng cậu là loại lính gì lạ nhỉ. Giữa lúc thế này
mà có thì giờ đau khổ với tình cơ đấy. Cao xạ Hàm
Rồng à? Hay là chân đảo ngũ thế
- Kìa, sao lại dồn cậu ấy thế, anh Phúc? - Người rỗ
mặt vội nói - Còn cậu, người chiến binh, can trường lên
chứ hả! Có việc quái gì đâu. Con ấy có thể là đang ở chỗ
mấy thằng giặc lái thật, nhưng đã làm sao. Chúng nó
giấu xe bên đầm đằng sau kia kìa. Hai chiếc Gạt 57
của công ty 8. Dưới gốc si ấy.
- Gốc si ạ. . . Kiên nhợt nhạt, nói lí nhí - Nhưng khi
nãy em qua đấy có thấy ai đâu ạ?
- Nếu chúng với con ấy đang trên thùng xe thì cậu
thấy thế chó nào được? - Tay đô vật cười gằn - Con ấy
cũng hạng táo gan. RÕ ràng dân thành phố thị xã, đúng
không? ~
Mà em còn gọi nữa. Nhưng không thấy thưa. Có
khi không phải.
- Không thấy thưa lên à? - Thằng cha vạm vỡ tên là
Phúc dài giọng ra văng một câu rõ tục, YAø nói ồm ồm -
Tớ như cậu thì dí vào. Ngon mắt thì ngon mắt thật,
nhưng loại ớ thập thành ấy cho không tớ cũng. . .
Lẳng lặng Kiên cắt lời y bằng một tống vỡ mồm vào
hàm, rồi lùi lại giật khẩu K59 trong túi quần ra. Cả hội
bài chết lặng. Kiên lên đạn và tự dưng trở nên bình
tĩnh, không run một chút nào, thẳng thừng chĩa họng
súng vào ngực Phúc.
- Anh là hạng vừa ngu vừa đểu, thủ trưởng ạ. Thật
đấy! Nói đoạn, Kiên hạ mũi súng xuống và quay đi,
bước ra ngoài. Không ai đuổi theo, không ai quát lên.
Tưởng như chẳng có chuyện gì xảy ra, tuồng như ngay
sau đấy ván bài tiếp tục.
Kiên đi ra khỏi sân trường. Đầu cúi gằm, chẳng
nhìn đường, chẳng nhìn hướng. Đầu óc như chìm trong
bóng tối. Đến khi hai chiếc Gạt đậu im lìm dưới vòm
cây si hiện lên ngay trước mắt, Kiên mới sững sờ đứng
lại Anh không hề chủ định lần tới đây. Bây giờ cũng
không muốn đi tới đây. Chẳng muốn nhìn thấy một
điều gì Chẳng cẩn gì ở đó hết. Song đôi chân lại cứ
bước tới. Và mặc dù hoàn toàn ý thức được rõ mồn một
cái nhục nhã khốn khổ của hành động nhưng không tự
ngăn nổi, Kiên vẫn cứ lén lút nhìn vào ca bin, nhìn vào
thùng xe. Chẳng có ai ở chiếc thứ nhất. ở buồng lái
chiếc sau cũng chẳng thấy ma nào. Khẩu súng đã lên
đạn vẫn nắm trong tay, Kiên vén bạt nhìn vào thùng
xe. Một thứ mùi nằng nặng, nửa tiệc tùng, lẫn lộn hơi
bia hơi rượu hơi thức ăn thừa mứa, khói thuốc, mồ hôi,
và tiếng ngáy khò khè thọt khét, tiếng đài bán dẫn lè
nhè hát. Tiếng ú ớ. Ba bốn tay quần đùi may Oâ nằm
sấp nằm ngửa chật hết cả thùng xe, gác chân lên nhau
ngủ kềnh ngủ càng.
Kiên nhảy xuống đất. Lảo đảo chạy đi. Ruột cồn lên.
ọe khan. Không hiểu vì cái mùi tởm lợm của cuộc nhậu
nhẹt đã tàn hay bởi sự ghê tởm mà Kiên đâm buồn
nôn. Anh chạy loạng choạng, vấp víu, cốt cho thật xa
chiếc xe. Trên đầu tiếng máy bay rền rền. Cao xạ tới
tấp bắn. Chim trong vườn tan tác bay. Kiên dừng lại ở
bờ đầm, giữa một lùm cây rậm rạp, cao lút đầu. Trên
cao, trên bầu trời hồng rực chiều tà, đàn phản lực Mỹ
đang ào tới, đông vô kể, như một trận cuồng phong sắt
thép đen ngòm. phạm phải lưới đạn phòng không bắn
chặn dữ dội, chúng gầm lên kinh khủng, và không bổ
nhào, bay bằng ở độ cao trên dưới ba ngàn thước, trong
hình một bàn tay khổng lồ xòe ra, chúng cùng một lúc
nhất loạt ào ào buông bom. Biết rằng núi bom ngợp trời
kia sẽ chụp xuống cách khá xa khu c này, song khối
lượng hủy diệt dã man không thể tưởng tượng được vẫn
buộc Kiên phải ngã rạp người. Anh trông thấy Phương
đúng vào giây lát đó, khi những vồng lửa hình sin nhấc
bổng mạn trời trước mặt và khi từng luồng sông nổ
rùng rợn xô đổ cảnh chiều hôm.
Bên trái lùm cây, cách chỗ Kiên không đầy chục
bước, trên một mỏm đá đen bóng như sơn mài, nổi nhô
lên mặt nước sát ngay bờ, Phương của anh hoàn toàn
khỏa thân, đang tắm. Và mặc dù đang quỳ, vóc dáng
trắng muốt của Phương vẫn lồ lộ, bởi vì đằng trước thì
thông thống mặt đầm trải rộng, còn sau lưng chỉ là một
bờ cỏ thâm thấp với vài lùm cây thưa thớt mọc làm vì.
Phương ngước nhìn máy bay, nhìn trận mưa bom
những cột lửa và những cồn khói sánh đặc, bốc dựng
lên, song hầu như chẳng mảy may hoảng sợ. Chỉ nhìn.
Rồi không nhìn nữa, không để ý nữa, đàng hoàng bình
thản tiếp tục tắm táp. Quỳ hai đầu gối, nàng vục nước
bằng một chiếc mũ cối, dội ào lên vai, rồi hơi ngửa cổ,
ưỡn người ra, xối lên ngực. Kiên bậm môi để khỏi buột
miệng gọi, lầm lì theo dõi sự lõa lồ phô phang bất chấp
đời của Phương.
Cực kỳ ung dung, Phương đứng thẳng. Tuyệt mỹ,
ướt át đưa tay lên sửa tóc, ngó một thoáng theo hướng
những oanh tạc cơ đang bay khuất dạng, rồi nhẹ nhàng
như múa xoay lưng lại, uyển chuyển bước lên bờ.
Không buồn nhìn ngó xung quanh, nhặt tấm khăn
bông màu lá cây nằm dưới cỏ lên, Phương kỹ càng lau
khô mình mẩy. Hai cánh tay đẹp đẽ, hai bờ vai tròn
lẳn, hai bầu vú nây rắn rung lên nhè nhẹ; cái eo mịn
màng phẳng phiu, hơi thót vào một chút đến nỗi đám
lông đen dầy mịn giữa cặp đùi tròn trĩnh trông như
một miếng đệm nhung; đôi chân đẹp như tạc, dài và
chắc mềm mại với làn da như sữa đặc...
Từ trong lùm cây rậm rạp, Kiên dán mắt nhìn chằm
chặp vào từng nét rõ mồn một của cơ thể Phương, từng
cử động, từng biểu hiện của da thịt Phương. Một cái
nhìn xấu xa đã đành, lại kỳ quái, a nóng rực bấn
loạn và cuồng náo, nhưng đồng thời cũng là cái nhìn
bạc bẽo, khắc nghiệt, một sự quan sát rắn như đanh.
Nhìn Phương uốn éo cặp mông, vặn vẹo đôi vai để
vận vào người hai mảnh đồ lót nào đó rồi một bộ cánh
khá diện nào đó phủ ngoài. Kiên cắn răng lại. Thì ra
những tai họa giáng xuống đời hai đứa, đối với Phương
có vẻ không hề là tai họa, Kiên nghĩ. Trái lại dường
như nàng chỉ coi đó là những yếu tố mới trong cuộc
sống mà nàng sẵn sàng đón nhận và thích nghi, thậm
chí khá hài lòng. Và Kiên đã đi đến chỗ tin rằng, sự
trong trắng vẻ kiều diễm có tính chất bản năng cùng
với thiên hướng hoàn mỹ bẩm sinh của Phương giờ đây
đã hoàn toàn mất đi nhưng mất đi không phải do hoàn
cảnh giằng xé mà do chính Phương đã tự mình rũ tuột
hầu như không chút nuối tiếc. Nàng nhập cuộc đời mới
với thái độ điềm nhiên khinh nhờn và thờ Ơ lãnh đạm,
giống hệt như cái cách vừa mới đây nàng ung dung
biểu diễn tấm thân trần truồng, phô phang nỗi khổ
nhục ra giữa trời nước quang quẻ. Một cách vô phương
cứu vãn, từ một người bạn gái tươi đẹp, bừng sáng vẻ
thanh tân tự tâm hồn, luôn luôn tha thiết, luôn luôn
đằm thắm, Phương của anh - Kiên nghĩ - Trong phút
chốc biến thành một người đàn bà khác hẳn, xiết bao
xa lạ đối với anh, một người đàn bà từng trải, đã gạt bỏ
mọi ảo tưởng và đã tan biến niềm hy vọng, lạnh nhạt
vô tình, dửng dưng với tất thảy, với bản thân nàng, với
anh, với quá khứ, với cảnh ngộ tang thương đau khổ
của mọi người, của đất nước. Nặng nề, Kiên đưa mắt
nhìn vuốt theo mãi dáng đi thong dong uyển chuyển,
đung đưa toàn thân của Phương, cho tới lúc bóng nàng
khuất hẳn. Nỗi thất vọng đau đớn tràn ngập lòng anh.
Kiên biết hai đứa sẽ không gặp được lại nhau nữa từ
nay, bởi anh đã nhất quyết bỏ rơi nàng. Có thể rồi từ
đây Phương sẽ tha thứ cho anh mọi chuyện, từ chuyện
anh đã lôi nàng vào cuộc phiêu lưu liều lĩnh, chuyện
anh đã trở thành tàn bạo hung dữ, trở thành kẻ sát
nhân ngay trước mắt nàng, đến sự ruồng rẫy lạnh lùng
này. Phương sẽ tha thứ hết, bởi bản tính nàng như vậy,
Kiên ~l)iết. Nhưng anh, anh sẽ không đời nào tha thứ
cho Phương. )
Kiên ngồi bất động. Mạn xa, phía bên kia đầm bức
thành khói vẫn lừng lững bốc cao và quánh lại. Chiều
không một phẩy gió, lặng lờ, mệt lả. Một ngày kinh
khủng đã im tiếng nhưng âm thầm cảm giác ngấm đau.
Từ từ, Kiên nâng khẩu súng lên nhìn chăm chú cái
họng đen ngòm sầu thảm của nó. Anh đặt ngón tay lên
vòng cò căng cứng. Bởi vì duyên do nào mà dù thế nào
đi chăng nữa cuộc sống vẫn cứ tốt hơn là cái chết? Và
tại sao, mặc dù chẳng mấy run tay khi giáng những
đòn trí mạng lên thân thể và lên cuộc đời của người
khác, còn nếu phải tự hướng vào mình một hành động
bạo lực quyết liệt thì con người lại run rẩy và nói chung
là không dám, tuy rằng cũng thế cả thôi? - Họng súng
sát sống mũi, ngón tay rít trên vòng cò, Kiên nhắm mắt
lại lòng phân vân tự hỏi.
Thốt nhiên, từ đâu đấy, dường như rất xa vang lên
một tiếng kêu dài, gọi tên anh.
- Kiên. . . ? Giọng buồn và du dương, vang vọng ảo não
lan trên mặt nước: !'...Kiên...lên...".
Kiên giật súng - giơ đẩy bắn viên đạn ở bầu nòng ra,
để súng xuống cỏ. Phương đã chạy tới mép đầm và đi
sát qua chỗ anh. Xa dẩn. Kiên lấy chân hẩy khẩu súng
xuống nước. Một tiếng như tiếng cá quẫy. Xung quanh,
cỏ cây bừa bộn, bốc mùi hăng nồng và ẩm hơn. Sương
mù hòa cùng bóng tối, dâng lên. "Kiên ơi...'! Tiếng gọi
còn vẳng tới nhiều lần làm anh phải ngồi nán lại một
lúc lâu nữa trong lùm cây.
Và rồi, anh lẳng lặng bỏ đi chứ không rẽ qua khu
trường học. Hoàng hôn đã lụi tàn, trời đổ tối. Hơi ẩm
mịt mù khiến cho mặt đầm như rộng hơn và khu vườn
thì dằng dịt, rậm rạp hơn. Kiên mò một lối tắt qua
vườn, ra nhanh con đường đá dẫn về thị xã. Hồi gần
trưa, anh và Phương chạy từ ga về đây, trên con đường
này, bây giờ một mình anh cắm cúi sải bước, chạy trốn.
Khi về tới na thị xã, bất chợt Kiên lại nghe thấy, ~
không biết vọng từ hướng nào đến, thiết tha yếu ớt
tiếng Phương gọi. Có lẽ vẫn tiếng gọi lúc ban chiều
nhưng tiếng gọi đó không tắt mà cứ bay lang thang mãi
trong thinh không đã tràn đầy những hình bóng của
đêm khuya.
Ngay tối hôm đó, Kiên trình diện ở tỉnh đội. Hôm
sau cùng một toán lính thu dung, anh hành quân vào
Nông Cống - nhập trạm giao liên. Từ đấy, bặt tin
Phương, cho đến ngày gặp lại nhau sau chiến tranh.
Song cũng không hoàn toàn như vậy. . .
Lá thư đó, Kiên nhận được ở bên bờ sông Đắc Bờ Là
khi anh cùng trung đội trinh sát dang tận hưởng
những ngày đầu tiên tương đối yên của thời Hiệp định.
Không phải thư từ miền Bắc mà từ sư 2 của mặt trận
khu 5.
' Mình là Kỳ, còn gọi là Kỳ "tổ ong", hiện nay là trợ
lý trinh sát của ông Chân - Lá thư được mở đầu như
thế - Hồi sư hai uýnh thị xã Công Tum, cánh trinh sát
trung đoàn các ông có sang phối thuộc giúp chúng
mình. Chuyện vừa trong năm nên ông hẳn nhớ, nhưng
bản thân mình thì ông chẳng nhớ được đâu. Cũng là dĩ
nhiên thôi. Mình thì thoáng gặp là nhận ra ông ngay,
và mình cũng biết nếu nhắc lại thì ông cũng hiểu ra tức
khắc mình là ai. Nhưng mấy lần gặp ông trong chiến
dịch mình đều im, phần vì quá độ ác liệt, thất điên bát
đảo như thế, phần thấy ngần ngại. Chuyện qua đã lâu,
sự đã rồi, kể lại không chừng làm ông khổ tâm ảnh
hưởng tới chiến đấu. Nhưng quan sát thấy ông đã từng
trải lắm, là hạng trinh sát lão làng rồi, tinh thần cứng
cựa đủ đề kháng với mọi sự, với lại giờ đây đã hòa bình
có thể ôn chút chuyện cũ được rồi chăng. Về đến đồng
bằng mình quyết định biên thư lên cho ông ngay. Thế
này nhé, Kiên ạ, ông còn nhớ chứ cái trường cấp hai hư
nát bỏ phế gần thị xã Thanh Hóa...".
!" Sau khi xảy ra xô xát - Thư viết tiếp - Cả lũ
chúng mình sững sờ. Hồi ấy, tuy đã là cán bộ nhưng
bọn mình còn sữa cả, đã biết ăn nói xử sự cho phải nhẽ
đâu Hối hận muốn chạy theo nói lại và khuyên giải
thưng ông lại có súng, làm thế nào, chả nhẽ bắn nhau?
Lát sau, hình như cũng không lâu lắm, chính cô gái
sang bên bọn mình hỏi xem có thấy ông đâu không. Lại
giải thích không ra đâu vào đâu với cô bé, bọn mình đã
làm cô ấy cuống lên. Có dễ đến nửa đêm hôm ấy cô bé
vẫn tìm kiếm và gọi tên ông đến khản hơi. Mãi rồi
mình mới dỗ được cô ấy trở về lán, bởi vì rõ ràng là ông
đã bỏ đi rồi. ông hành động như thế đúng hay sai thật
khó định, nhưng lỗi của bọn mình thì quả là nặng nề.
Bởi vì trái với lời chúng mình khích bác ông, cô gái của
ông, ông Kiên ạ, chẳng những đẹp người mà tính nết
lại rất dễ thương và rất yêu ông... Bọn mình còn ở lại
ngôi trường ấy thêm một ngày, và cô gái cũng thế, cô
chất lại đấy chờ ông. Bọn mình đề nghị được giúp đỡ,
được đưa cô ra Rừng Thông và hứa sẽ tìm giúp cô một
xe quân sự ra Hà Nội với những đồng hành đáng tin
cậy nhất. Nhưng cô bé từ chối. CÔ bảo sẽ tiếp tục đi sâu
vào trong. Mình hỏi rồi sau đó, cô bé đáp rằng cũng còn
tùy, mặc dù dĩ nhiên cô rất buồn. Bọn mình không nấn
ná được, tối hôm sau phải lên đường. CÔ gái thì vẫn ở
lại ngôi trường hoang ấy. Đấy, chuyện như thế. Chuyện
ấy cứ canh cánh trong lòng mình. Vì vậy giữa lửa đạn,
bảy năm trời sau mình vẫn nhận ra ông. Và cũng do
vậy mà mình biên thư này gửi ông. Nếu trước thư này
ông đã gặp cô ấy rồi thì thật tốt, còn nếu như chưa gặp
thì mong lá thư này có một tác dụng nào đó. Chiến
tranh qua rồi, hy vọng gặp lại người xưa chuyện cũ
nhiều lên. Hãy tìm cô ấy, Kiên ạ, nếu còn sống.
ở đời có những chuyện khi cần biết thì ta không biết
không hiểu, khi biết được, hiểu được thì đã chẳng còn
để làm gì nữa. Tuy thếbiết được thì vẫn hơn là không...".
Lá thư của người đồng đội ấy làm ấm lòng Kiên, đã
an ủi và động viên anh rất nhiều bằng niềm hy vọng kỳ
lạ vào sự không thể nào mất được của cuộc sống đã
qua. Tất cả những gì đã mất đi đều vẫn còn lại đó.
Càng từng trải chiến tranh, càng chứng kiến nhiều
hơn sức mạnh hủy diệt? sức mạnh biến tất cả thành tro
bụi của nó, Kiên càng tin rằng chiến tranh không tiêu
diệt được cái gì hết. Tất cả vẫn còn lại đó, vẫn y
nguyên. Cái xấu xa đã đành, nhưng cái tốt đẹp cũng
vẫn còn. Bản thân anh đã không thay đổi cho dù rõ
ràng đã trở nên hoàn toàn khác. Anh tin rằng Phương
của anh cũng vậy. Và nói chung, tất cả mọi người, tất
cả những ai bị chiến tranh làm cho biến đổi, họ vẫn
mãi mãi là như họ trong quá khứ.
Bất chấp chiến tranh kinh khủng, bất chấp bạo tàn
và Oâ nhục, bất chấp sự rơm rác của những định kiến và
những giáo điều gò khuôn cuộc sống của con người.
Phương của anh vĩnh viễn trẻ trung, vĩnh viễn ở ngoài
thời gian, vĩnh viên bên ngoài mọi thời buổi. Vĩnh viễn
nàng tuyệt đẹp, đẹp không chung một nét với bất kỳ
kiểu người đẹp nào mà đời từng được biết: Nàng như là
thảo nguyên vừa qua mùa mưa lướt vào mùa gió, cuồn
cuộn sóng cỏ xô bờ, rợp trời hoa cúc tơ hồng bay. Nàng
xinh đẹp, mê dại và bất kham, hấp dẫn đến lịm người
bởi sắc đẹp kì ảo và khôn lường, đẹp một cách đau lòng,
đẹp như thể một sắc đẹp bị chấn thương, như thể một
sắc đẹp lâm nguy, mấp mé bên bờ vực.
Rất nhiều năm về sau này, trong một đêm chìm đắm
vào những thất vọng khô cằn, Kiên mơ thấy đời mình
hóa thân thành một dòng sông trôi chảy trước mặt để
đưa anh về vùng chết, thì đúng giây phút cuối cùng sắp
buông rơi mình, Kiên lại chợt nghe thấy tiếng gọi của
Phương từ buổi hoàng hôn cay đắng năm xưa cất lên ~
kêu gọi và lay thức anh. Tiếng gọi cuối cùng ấy của mối
tình đầu cũng đồng thời là vang âm đã nhập tâm về
một cuộc đời hạnh phúc, một tương lai tươi sáng mặc
dù đã bị bỏ lỡ, đã bị buông rơi nhưng không hề mất đi,
mãi mãi còn đó, chờ đợi anh trên đường quá khứ.
Trải ra vô tận trước mắt anh bốn mươi năm đã qua
của cuộc đời. Kỷ niệm, vô vàn kỷ niệm vẫy gọi và thôi
thúc anh tiến bước trên đường. Dĩ vãng không điểm tận
cùng và dĩ vãng là vĩnh viễn thủy chung, với tình bạn,
tình anh em, tình đồng chí, và nói chung, bất diệt
những tình người.
Mãi mãi anh bị cuốn hút về những đốm lửa trong
không gian trải đến cuối chân trời quá khứ, những đốm
lửa chiến tranh đầu tiên trong đời, vệt sáng của cuộc
phiêu lưu đầu tiên và cũng là tia sáng của tình yêu rọi
lên từ đáy xa sâu thẳm thời thơ ấu...

KHI NHÀ VĂN CỦA PHƯỜNG CHÚNG TÔI Tử
bỏ khu phố này, anh chẳng hề cho ai hay, mà rồi thực
ra cũng chẳng ai người ta để ý. Anh vẫn thường biến
mất, khi một tuần, khi hàng tháng. Lần này có thể là
hàng năm chăng, thậm chí mãi mãi. Chuyện đó chẳng
có gì lạ, cũng chẳng khó gì, bởi nếu biết làm cho mình
tự do thì con người ta vẫn nhiều vận hội và vẫn có
muôn ngả để sống, như gió trời.
Hôm anh ta đi, phòng để ngỏ. Vào lúc rạng mai gió
bấc tràn về bung màn cửa sổ. Bụi xám mưa phùn thổi
vào buồng, phủ lên chút ít đồ đạc sơ sài, những tàn tích
của một lối sống đã quá thời. Tro than từ lò sưởi tỏa
phù ra, và giấy má từ mặt bàn, giá sách, từ đống bản
thảo chất trong góc tung xỏa, vương khắp trên sàn.
Người đàn bà hôm ấy đã ở lại qua đêm trong phòng,
tỉnh dậy, còn lại một mình. âm thầm chị thu dọn căn
buồng bừa bộn xơ xác. Tất cả giấy tờ tan tác chị nhặt
hết lại, dồn vào với chồng bản thảo, thành cả một tòa
núi non. Sau đó người ta thấy chị lễ mễ khuân toàn bộ
núi giấy ấy lên tầng áp mái, nơi chị ở.
Tất cả đều khó hiểu đối với chị. Vì sao anh bỏ đi và
đi đâu, chị không biết. Nhưng chị không thể nói, không
thể hỏi gì ở ai về anh. Chỉ biết bộc bạch tâm sự bằng sự
buồn xỉu làm tăng lên sức nặng của sự câm lặng u ám.
Và kệ rằng năm tháng trôi qua, và quên rằng, trước
khi ra đi anh đã định cho tuốt vào lò, chị vẫn cẩn thận
giữ gìn nguyên vẹn cái khối lượng ngốt người những
trang bản thảo rối bời đầy bụi ấy. Người ta đùa rằng
chị đã phải bùa ngải nên đã trở thành thần giữ của.
Riêng tôi thì tôi lại cảm thấy trong sự chờ đợi kín
như bưng của người đàn bà câm đối với tay nhà văn
của phường có cái gì như lòng thủy chung của một độc
giả giành cho tác phẩm gối đầu giường. Và nếu đúng
như vậy thì giá trị của tác phẩm không bao giờ ra đời
ấy, tôi nghĩ, chí ít cũng đã được khẳng định, hay nói
cách khác, được bảo đảm bởi tấm lòng người độc giả độc
nhất của nó.
Về sau, khi bằng một cách nào đó, có được trong tay
toàn bộ bản thảo trữ trên tầng áp mái trong phòng
người đàn bà bị câm, không hiểu sao tôi thấy khá yên
tâm với sự đảm bảo thầm lặng của chị để có thể kiên
nhẫn lần đọc kỹ càng thậm chí từng trang. Tất nhiên,
tôi cố gắng như thế còn do sự cám dỗ bởi sự tò mò muốn
tìm hiểu đôi chút về một nhân vật mà bàn tay dân
trong phố coi là hiện tượng dị biệt, khó cắt nghĩa. Một
kẻ bị ma ám, người ta bảo thế, một di chứng của thời
đại trước. Một con ma men, uống để sám hối, để chôn
vùi những uẩn khúc, những tội lỗi hẳn là vô khối trong
đời Một kẻ được đàn bà ưa thích và cưu mang song lại
là một tay ái nam ái nữ về phần hồn. Một tay tiểu tư
sản thực thụ cuối cùng của khu phố, phản loạn và cực
đoan song cực kỳ bạc nhược và cực kỳ do dự. Đại để là
như thế, nói chung là chẳng rõ ràng gì. Tuy nhiên,
trong thời buổi mà hầu hết chúng ta đều chung một
tuyến cảm xúc, tôi thường bị hấp dẫn bởi những nhân
cách lạc điệu và vì vậy đã gắng đọc của anh ta, dù rằng
thật là cực nhọc.
Thoạt tiên, tôi cũng gắng sắp xếp để tìm lại một
trình tự mong có thể đọc được như tôi vẫn thường đọc.
Song hoài công. Có vẻ như chẳng một trình tự nào hết.
Trang nào cũng hầu như là trang đầu, trang nào cũng
có vẻ là trang cuối. Tôi nghĩ, ngay dù có đánh số trang,
ngay dù không có trường đoạn bị đốt, bị mối xông, '
không có những trang mà tác giả đã loại nhưng vẫn lẫn
bản thảo thì đây vẫn là một sáng tác dựa trên cảm
hứng chủ đạo của sự rối bời. Tôi không muốn nói là
điên rồ.
Từng trang, từng trường đoạn một thì có thể theo
dõi được, đôi khi khá cuốn hút. Những địa danh không
còn ai nhớ tới của một mặt trận thân thuộc khiến tôi
xúc động. Những cận cảnh chiến đấu, những tiểu tiết
của cuộc sống binh sĩ, những gương mặt đồng đội hiện
lên ngắn ngủi, thoáng lướt nhưng đậm nét trên từng
trang. Tuy nhiên mạch chuyện không ngừng đứt gãy.
Tác phẩm từ đầu đến cuối không hề có nổi một tuyến
chung, một bề mặt đại khái nào mà hoàn toàn là những
khối thù hình. Tất cả đang diễn ra dột nhiên đứt gãy
và bị quét sạch khỏi giữa chừng trang giấy như thể rơi
vào một kẽ nứt nào đó của thời gian tác phẩm. Ta vẫn
gọi đó là sự mất bố cục, sự thiếu mạch lạc, thiếu bao
quát nhiều khi chứng tỏ sự hụt hẫng của tư duy người
viết Chứng tỏ cái vẻ lực bất tòng tâm của y.
Cũng là một trung đội trinh sát đó thôi nhưng bạn
thử tưởng tượng xem, ở trang này họ là người lính
thiện chiến nhất, gây chết chóc đáng sợ nhất cho đối
phương, ở trang sau hỡi ôi, không thể tin được, họ lại
biến thành những nhân vật rã rời u ám, ngợp ngọng
nhất, yếu đuối và lờ phờ nhất, thậm chí tác giả còn biến
họ thành những hồn ma, những âm binh ảo não trôi
dạt trong bụi bờ, trong các góc tối cầu thang, đến với
nhau trong những cơn ác mộng. Tất cả bọn họ đã bị
giết, mỗi người mỗi cách, vậy mà rồi lại thấy họ kéo lê
bước chân trên hè phố, nhếch nhác sống cuộc đời mạt
vận của những gã tiểu thị dân thời hậu chiến. Và rốt
cuộc, đến chính họ cùng với tác giả cũng phải ngỡ
ngàng, bởi không đâu họ lại trở về với cõi cực lạc của
những ngày tháng xa xưa, với tuổi thơ, với cô bạn gái
nhỏ, với niềm tin ngây thơ trong trắng thuở trước chiến
tranh? Buồn thay, họ là những người tình tuyệt vời lại
là những con người cô độc vĩnh viễn, chẳng những đã
mất lứa đôi mà còn mất di khả năng yêu đương, và bởi
những ám ảnh mà trở nên suy đồi theo cái cách của họ.
Còn bản thân tác giả, mặc dù xưng "tôi" nhưng đích
thực y là ai trong những lính trinh sát ấy, những hồn
ma, những bộ hài cốt moi từ đáy rừng lên ấy, những
cậu bé con nhà bị đẩy lạc ra khỏi nguồn văn hóa,
những đứa con của tự do nhưng trong đầu lại đầy
những định kiến ấy? Tôi không biết. Tôi không hiểu gì
cả Tôi chỉ hiểu nguyên do vì sao mà tác giả đã không
tìm cách xuất bản, sáng tác của mình, vì sao y viết để
mà viết, suy nghĩ để mà suy nghĩ rồi lại giao phó tất cả
cho một người câm tuyệt đối kín đáo để gửi gắm và
chôn vùi những ý tưởng rối loạn của mình.
Dần dà chính tôi đã đi đến chỗ cho phép mình đọc
theo một phương thức rất tùy nghi. Tôi đọc cả núi giấy
ấy theo một cách giản đơn là tờ trước rồi đến tờ sau bất
kể trình tự đó là ngẫu nhiên, bất kể đó là một trang
bản thảo hay là một lá thư, một trang ghi chép rời ra
từ sổ tay, một trang nhật ký, một bản nháp của bài
báo. Tôi dọc gộp cả lại, giở lần lượt từng tờ ra mà đọc.
Tôi thấy lẫn trong đó những bức ảnh, những bài thơ,
những bản nhạc chép tay, những tờ khai lý lịch, giấy
chứng nhận huân chương, chứng nhận thương tật, và
cả những quân bài quăn nát, lem nhem từ con 2 đến
con át...
Cái lối tùy tiện ấy có hiệu quả đối với nhận thức của
tôi Trước mắt tôi lúc này tác phẩm bị dẹp bỏ của nhà
văn phường chúng tôi hiện lên trong một cấu trúc khác,
trong ~sự hòa đồng với cuộc đời thực không hề hư cấu
của anh. Tôi đã chép lại hầu như toàn bộ theo đúng cái
trình tự tình cờ tôi có được ấy, chỉ lược đi những trang
không thể đọc nổi vì mực bị phai, vì viết quá tháu,
những trang rõ ràng là trùng lặp, những mẩu thư từ
nói những chuyện người thứ ba không thể hiểu nổi
hoặc những mẩu ghi chép linh tinh tối nghĩa. Không hề
có một chữ nào là của tôi trong bản thảo mới, tôi chỉ
xoay xoay vặn vặn như một người chơi Ru-bic vậy thôi.
Nhưng sau khi chép xong, đọc lại, tôi ngỡ ngàng nhận
thấy những ý tưởng của mình, những cảm giác của
mình, thậm chí cả những cảnh ngộ của mình nữa.
Dường như do sự tình cờ của câu chữ và của bố cục, tôi
và tác giả đã ngẫu nhiên trở nên hòa đồng tư tưởng, trở
nên rất gần nhau. Thậm chí tôi ngờ rằng có quen anh
trong chiến tranh
Phải, anh đã thay đổi ghê gớm, nhưng tôi đã nhận
ra. Anh ta cao lớn mảnh dẻ, vẻ mặt không đẹp, lầm lì,
có ánh nhìn man rợ. Da dẻ anh khô và sạm, thủng lỗ
chỗ, đét lại như thuộc, lốm đốm vệt thuốc súng, môi
mím chặt. Bên má một vết đạn bắn thẳng cầy một rãnh
sát sạt vào xương. Chúng tôi đã gặp nhau trên đường
chiến tranh, vào một ngày nào đó. Cùng lê bước trong
bụi đỏ và trong bùn lầy, vai đeo tiểu liên, lưng đeo gùi.
Chân đi đất. Và tôi cũng như anh, cũng như mọi người .
lính thường khác của cuộc chiến tranh Việt-mỹ, đã
cùng chung một số phận, chia nhau đủ mọi cảnh ngộ
thăng trầm, thắng bại, hạnh phúc đau khổ, mất và còn.
Nhưng mỗi người trong chúng tôi bị chiến tranh chà
nát theo một kiểu riêng, mỗi người ngay từ ngày đó đã
mang trong lòng một cuộc chiến tranh của riêng mình
nhiều khi hoàn toàn khác với cuộc chiến đấu chung,
những nhìn nhận mà sâu trong lòng cực kỳ khác nhau
về con người, về thời đại chiến trận, và đương nhiên
mỗi người một số phận hậu chiến. Có thể nói chúng tôi
giống nhau ở chỗ là hoàn toàn khác nhau trong cái vẻ
hoàn toàn giống nhau trong quá trình nặng nề đeo đuổi
cuộc chiến.
Nhưng chúng tôi còn có chung một nỗi buồn, nỗi
buồn chiến tranh mênh mang, nỗi buồn cao cả, cao hơn
hạnh phúc và vượt trên đau khổ. Chính nhờ nỗi buồn
mà chúng tôi đã thoát khỏi chiến tranh, thoát khỏi bị
chôn vùi trong cảnh chém giết triền miên, trong cảnh
khốn khổ của những tay súng, những đầu lê, những ám
ảnh bạo lực và bạo hành, để bước trở lại con đường
riêng của mỗi cuộc đời có lẽ chẳng sung sướng gì và
cũng đầy tội lỗi, nhưng vẫn là cuộc đời đẹp đẽ nhất mà
chúng tôi có thể hy vọng, bởi vì đấy là đời sống hòa
bình. Đấy chắc chắn là điều mà tác giả thực sự của tác
phẩm này muốn nói. _
Tuy nhiên riêng anh thì nỗi buồn chiến tranh do
nhiều lý do nặng nề hơn nhiều so với tôi. Nỗi buồn
ngăn không cho anh cảm thấy một chút nhẹ lòng trong
đời sống hiện tại. Ngày tháng của đời anh cứ lùi lại
mãi.
Có lẽ ấy là một cảnh ngộ trái khoáy, một sự bi quan
bế tắc như ta thường nói, một đời sống tinh thần vô
vọng. Nhưng mặc dù thế, tôi tin rằng anh vô cùng hạnh
phúc trên con đường hướng mãi về quá khứ. Không bị
sự quên lãng xói mòn, tâm hồn anh mãi mãi được sống
trong mùa xuân của những tình cảm mà ngày nay đã
mai một hoặc đã già cỗi và biến tướng. Anh sẽ được trở
lại với tình yêu, tình bạn tình đồng chí những tình cảm
đã giúp chúng ta vượt qua muôn ngàn đau khổ của
chiến tranh. Tôi cảm thấy ghen ty với niềm cảm hứng,
niềm lạc quan quay ngược về quá khứ của anh. Bởi vì
nhờ thế mà anh vĩnh viễn được sống trong những ngày
tháng đau thương nhưng huy hoàng những ngày bất
hạnh nhưng chan chứa tình người, những ngày mà
chúng ta biết rõ vì sao chúng ta cần phải bước vào
chiến tranh, chúng ta cần phải chịu đựng tất cả và hy
sinh tất cả. Ngày mà tất cả đều còn rất son trẻ, trong
trắng và chân _thành.

B.N