Lạm phát đã đến độ cần kiểm soát
Theo các chuyên gia, việc chỉ số giá cả lên 7,2% trong nửa đầu năm, lạm phát đang trở lại mức đáng lo ngại và nếu không có sự can thiệp chính sách hợp lý, cả năm có thể lên mức 10-12%, ảnh hưởng xấu đến đời sống người dân cũng như tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Trao đổi với VnExpress về giá cả 6 tháng đầu năm, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Ngọc Tuấn nhận xét, mức tăng giá hằng tháng của năm 2004 là cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Nếu trong các năm trước, giá cả thường tăng trong 2 tháng đầu năm, rồi sau đó giữ ổn định hoặc giảm, nhưng nay giá liên tục tăng. Các mặt hàng tăng giá cũng lan trên diện rộng, nhiều nhất là nhóm hàng lương thực, thực phẩm tăng đến 11,5-13,2%. Trong khi nhóm này chiếm tới 47% trong cơ cấu hàng hóa, ảnh hưởng lớn đến mức tăng giá. Đáng lo ngại nhất là trong mức tăng 0,8% của tháng 6 chưa tính tới yếu tố tăng giá do tác động của việc nâng giá xăng dầu hơn 17% từ 19/6.
Tuy thừa nhận diễn biến phức tạp của giá cả đang tác động xấu đến nền kinh tế và đời sống, ông Tuấn khẳng định Nhà nước vẫn có thể kiểm soát được lạm phát trong thời điểm hiện nay. Thứ trưởng giải thích: "Có thể thấy lạm phát của chúng ta vào giữa những năm 80 (khoảng 700%) với tình hình giá cả bây giờ về bản chất là khác nhau. Trong những năm 80, lạm phát là do mất cân đối tiền - hàng khiến người dân đua nhau đầu cơ, lãi suất tiền gửi không theo kịp đà mất giá khiến người ta ví gửi con trâu nhưng vài tháng sau chỉ thu được cái đuôi của nó". Khi đó, giá vàng và đôla Mỹ đều tăng cao so với đồng Việt Nam, làm cho sức mua của VND tụt giảm mạnh.
Nguyên nhân giá cả leo thang hiện nay theo phân tích của các nhà quản lý không phải xuất phát từ sự mất cân đối tiền hàng. Tỷ giá đôla Mỹ so với đồng Việt Nam trong các tháng qua chỉ dao động quanh mức 15.730-15.760 VND/USD. Điều này có thể khẳng định, sức mua của đồng Việt Nam so với vàng và đôla Mỹ vẫn ổn định.
Ảnh hưởng trực tiếp tới mặt bằng giá cả, trước hết phải kể đến các yếu tố "bất khả kháng" như dịch bệnh, thiên tai, giá nhập khẩu nguyên liệu đầu vào tăng cao... Ngoài ra, theo Bộ Tài chính tâm lý tăng lương và phát hành tiền mới từ tháng 1 với tổng lượng tiền đưa ra lưu thông gần 1.000 tỷ đồng cũng tạo yếu tố tâm lý tác động tới giá cả thị trường trong nước. Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ 5 tháng đầu năm đạt 147.696 tỷ đồng, tăng 16,9% so với cùng kỳ năm trước thể hiện sức mua của dân đang tăng mạnh.
Một nguyên nhân khác theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Ngân sách Quốc hội Tào Hữu Phùng là việc điều hành quản lý của Nhà nước còn chưa theo kịp yêu cầu, nhất là trong hệ thống phân phối lưu thông (phân phối thuốc chữa bệnh, hệ thống phân phối thép...) đã làm cho một số đối tượng kinh doanh mặt hàng trên lợi dụng giá cả biến động để đầu cơ tăng giá.
Nhìn theo quan điểm quản lý kinh tế vĩ mô, một số cơ quan hữu trách và các chuyên gia kinh tế đều cho rằng lạm phát “không đáng lo ngại” vì khối lượng tiền tệ lưu hành vẫn trong vòng “kiểm soát”. Tuy nhiên, họ cũng khuyến nghị, để diễn biến giá cả không leo thang đến mức vuột khỏi tay, việc quan trọng nhất lúc này là phải giữ được cân đối vĩ mô, đặc biệt việc điều hành phải hết sức nhanh nhạy. Giải pháp được xem là "nặng ký" nhất đang được đặt ra trong lúc này là chính sách tài chính tiền tệ. Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Tuấn cho rằng, dự báo lạm phát năm nay khá cao nên cần tính đến những biện pháp thu hút tiền về.
Trả lời phỏng vấn VnExpress, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Đức Thúy cho rằng tăng giá không đồng nghĩa với lạm phát. Ngân hàng Nhà nước chưa cần thiết điều chỉnh lãi suất, tuy nhiên các tổ chức tín dụng cần căn cứ vào điều kiện thực tế của mình để đưa ra mức thích hợp. Ông Thúy cho biết Ngân hàng Nhà nước đã có các biện pháp khác và sẽ áp dụng vào thời điểm cần thiết. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định cần kiểm soát mức tăng trưởng tín dụng để nó không quá "nóng".
Tính đến hết tháng 5, tổng dư nợ cho vay nền kinh tế của hệ thống ngân hàng tăng 10,3% so với cuối năm 2003, song tổng nguồn vốn huy động chỉ tăng 6,6%. Đây sẽ là sức ép lớn đối với tình trạng tăng lãi suất huy động vốn của hệ thống ngân hàng.
Nhận xét về liệu pháp thắt chặt tiền tệ và tăng cao lãi suất, ông Lê Đăng Doanh, Cố vấn cao cấp của Bộ kế hoạch Đầu tư cho rằng, chỉ số giá cả là thước đo mức lạm phát, nhưng giá cả tăng lại do rất nhiều nguyên nhân hình thành. Có nguyên nhân là do tiền bị mất giá trong lạm phát, nhưng cũng có những nguyên nhân khác, nên nếu lầm lẫn dùng thắt chặt tiền tệ để loại trừ việc tăng giá hàng do đầu cơ, do giá quốc tế tăng, kinh tế sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề.
Điển hình là thập kỷ 70 - 80 nghe theo trường phái giá chung tăng lên là lạm phát"nước Mỹ đã thắt chặt tiền tệ và lãi suất cực cao, 20%/năm để hạ giá dầu mỏ xuống. Kết quả thực tế không hạ được giá dầu, mà nước Mỹ bị hai cuộc đại suy thoái với tỷ lệ tăng trưởng GDP - 0,23% rồi -2,3% năm 1980 và 1982.
"Không ai có thể tin được rằng thắt chặt tiền tệ lại có thể hạ giá thịt bò xuống 50.000 đồng như trước, có thể làm giá xăng dầu, giá phôi thép, giá vàng hạ xuống", ông Doanh nói.
Theo một chuyên gia Viện Khoa học giá cả, có quan điểm bảo thủ rằng hạ tỷ lệ phát hành tiền có thể hạ giá các loại giá nói trên, nhưng như vậy sẽ gây thiểu phát, làm cho tiền Việt lên giá độ 4%, 5%.
Đứng về phía người tiêu dùng, có thể thích thú về chuyện mua được hàng hóa giá rẻ hơn trước, nhưng về phía nền kinh tế sẽ có hàng loạt doanh nghiệp điêu đứng thậm chí phá sản vì phải đương đầu với giá thành tăng lên do giá xăng dầu, cước vận chuyển ... đang khó tiêu thụ hàng hóa, lại khó tiêu thụ hơn vì thiểu phát là thiếu tiền cho lưu thông hàng hóa.
Giải pháp cấp bách hiện nay, theo Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Tuấn là phải kiểm soát chặt chẽ việc cho ra đời các dự án bằng vốn đầu tư của Nhà nước. Nguyên nhân do mỗi dự án có giá trị cả ngàn tỷ đồng, lượng tiền "đẩy" ra sẽ khá lớn. Quan trọng hơn, trong thời gian tới, chúng ta cần phải có những biện pháp tiết kiệm quyết liệt.
Dự báo về giá cả 6 tháng cuối năm, các chuyên gia cho rằng sẽ có nhiều biến động khó lường. Ngoài tác động của tăng giá xăng dầu, từ tháng 10, cả nước sẽ thực hiện chế độ lương mới, mỗi tháng chi thêm hàng nghìn tỷ đồng, một lượng lớn tiền được sử dụng tăng lên, sẽ lại gây ra áp lực tăng giá. Đó là chưa kể những biến động đột xuất trên thị trường thế giới.
Trước tình hình này, Thủ tướng chính phủ đã lưu ý Bộ kế hoạch Đầu tư phải chú trọng quan tâm tới những sản phẩm quan trọng có thể tăng trưởng mạnh trong 6 tháng cuối năm. Thủ tướng giao cho Trưởng ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ phối hợp với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, lãnh đạo các bộ Tài chính, Kế hoạch-Đầu tư, Thương mại bàn bạc đề xuất Thủ tướng các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô...
Phong Lan
Thứ hai, 28/6/2004, 12:25 GMT+7
http://vnexpress.net/Vietnam/Kinh-doanh/2004/06/3B9D3EE2/
Người dân rút VND để chuyển sang gửi USD. Ảnh: Anh Tuấn
Theo các chuyên gia, việc chỉ số giá cả lên 7,2% trong nửa đầu năm, lạm phát đang trở lại mức đáng lo ngại và nếu không có sự can thiệp chính sách hợp lý, cả năm có thể lên mức 10-12%, ảnh hưởng xấu đến đời sống người dân cũng như tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Trao đổi với VnExpress về giá cả 6 tháng đầu năm, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Ngọc Tuấn nhận xét, mức tăng giá hằng tháng của năm 2004 là cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Nếu trong các năm trước, giá cả thường tăng trong 2 tháng đầu năm, rồi sau đó giữ ổn định hoặc giảm, nhưng nay giá liên tục tăng. Các mặt hàng tăng giá cũng lan trên diện rộng, nhiều nhất là nhóm hàng lương thực, thực phẩm tăng đến 11,5-13,2%. Trong khi nhóm này chiếm tới 47% trong cơ cấu hàng hóa, ảnh hưởng lớn đến mức tăng giá. Đáng lo ngại nhất là trong mức tăng 0,8% của tháng 6 chưa tính tới yếu tố tăng giá do tác động của việc nâng giá xăng dầu hơn 17% từ 19/6.
Tuy thừa nhận diễn biến phức tạp của giá cả đang tác động xấu đến nền kinh tế và đời sống, ông Tuấn khẳng định Nhà nước vẫn có thể kiểm soát được lạm phát trong thời điểm hiện nay. Thứ trưởng giải thích: "Có thể thấy lạm phát của chúng ta vào giữa những năm 80 (khoảng 700%) với tình hình giá cả bây giờ về bản chất là khác nhau. Trong những năm 80, lạm phát là do mất cân đối tiền - hàng khiến người dân đua nhau đầu cơ, lãi suất tiền gửi không theo kịp đà mất giá khiến người ta ví gửi con trâu nhưng vài tháng sau chỉ thu được cái đuôi của nó". Khi đó, giá vàng và đôla Mỹ đều tăng cao so với đồng Việt Nam, làm cho sức mua của VND tụt giảm mạnh.
Nguyên nhân giá cả leo thang hiện nay theo phân tích của các nhà quản lý không phải xuất phát từ sự mất cân đối tiền hàng. Tỷ giá đôla Mỹ so với đồng Việt Nam trong các tháng qua chỉ dao động quanh mức 15.730-15.760 VND/USD. Điều này có thể khẳng định, sức mua của đồng Việt Nam so với vàng và đôla Mỹ vẫn ổn định.
Ảnh hưởng trực tiếp tới mặt bằng giá cả, trước hết phải kể đến các yếu tố "bất khả kháng" như dịch bệnh, thiên tai, giá nhập khẩu nguyên liệu đầu vào tăng cao... Ngoài ra, theo Bộ Tài chính tâm lý tăng lương và phát hành tiền mới từ tháng 1 với tổng lượng tiền đưa ra lưu thông gần 1.000 tỷ đồng cũng tạo yếu tố tâm lý tác động tới giá cả thị trường trong nước. Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ 5 tháng đầu năm đạt 147.696 tỷ đồng, tăng 16,9% so với cùng kỳ năm trước thể hiện sức mua của dân đang tăng mạnh.
Một nguyên nhân khác theo Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Ngân sách Quốc hội Tào Hữu Phùng là việc điều hành quản lý của Nhà nước còn chưa theo kịp yêu cầu, nhất là trong hệ thống phân phối lưu thông (phân phối thuốc chữa bệnh, hệ thống phân phối thép...) đã làm cho một số đối tượng kinh doanh mặt hàng trên lợi dụng giá cả biến động để đầu cơ tăng giá.
Nhìn theo quan điểm quản lý kinh tế vĩ mô, một số cơ quan hữu trách và các chuyên gia kinh tế đều cho rằng lạm phát “không đáng lo ngại” vì khối lượng tiền tệ lưu hành vẫn trong vòng “kiểm soát”. Tuy nhiên, họ cũng khuyến nghị, để diễn biến giá cả không leo thang đến mức vuột khỏi tay, việc quan trọng nhất lúc này là phải giữ được cân đối vĩ mô, đặc biệt việc điều hành phải hết sức nhanh nhạy. Giải pháp được xem là "nặng ký" nhất đang được đặt ra trong lúc này là chính sách tài chính tiền tệ. Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Tuấn cho rằng, dự báo lạm phát năm nay khá cao nên cần tính đến những biện pháp thu hút tiền về.
Trả lời phỏng vấn VnExpress, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Đức Thúy cho rằng tăng giá không đồng nghĩa với lạm phát. Ngân hàng Nhà nước chưa cần thiết điều chỉnh lãi suất, tuy nhiên các tổ chức tín dụng cần căn cứ vào điều kiện thực tế của mình để đưa ra mức thích hợp. Ông Thúy cho biết Ngân hàng Nhà nước đã có các biện pháp khác và sẽ áp dụng vào thời điểm cần thiết. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định cần kiểm soát mức tăng trưởng tín dụng để nó không quá "nóng".
Tính đến hết tháng 5, tổng dư nợ cho vay nền kinh tế của hệ thống ngân hàng tăng 10,3% so với cuối năm 2003, song tổng nguồn vốn huy động chỉ tăng 6,6%. Đây sẽ là sức ép lớn đối với tình trạng tăng lãi suất huy động vốn của hệ thống ngân hàng.
Nhận xét về liệu pháp thắt chặt tiền tệ và tăng cao lãi suất, ông Lê Đăng Doanh, Cố vấn cao cấp của Bộ kế hoạch Đầu tư cho rằng, chỉ số giá cả là thước đo mức lạm phát, nhưng giá cả tăng lại do rất nhiều nguyên nhân hình thành. Có nguyên nhân là do tiền bị mất giá trong lạm phát, nhưng cũng có những nguyên nhân khác, nên nếu lầm lẫn dùng thắt chặt tiền tệ để loại trừ việc tăng giá hàng do đầu cơ, do giá quốc tế tăng, kinh tế sẽ phải gánh chịu hậu quả nặng nề.
Điển hình là thập kỷ 70 - 80 nghe theo trường phái giá chung tăng lên là lạm phát"nước Mỹ đã thắt chặt tiền tệ và lãi suất cực cao, 20%/năm để hạ giá dầu mỏ xuống. Kết quả thực tế không hạ được giá dầu, mà nước Mỹ bị hai cuộc đại suy thoái với tỷ lệ tăng trưởng GDP - 0,23% rồi -2,3% năm 1980 và 1982.
"Không ai có thể tin được rằng thắt chặt tiền tệ lại có thể hạ giá thịt bò xuống 50.000 đồng như trước, có thể làm giá xăng dầu, giá phôi thép, giá vàng hạ xuống", ông Doanh nói.
Theo một chuyên gia Viện Khoa học giá cả, có quan điểm bảo thủ rằng hạ tỷ lệ phát hành tiền có thể hạ giá các loại giá nói trên, nhưng như vậy sẽ gây thiểu phát, làm cho tiền Việt lên giá độ 4%, 5%.
Đứng về phía người tiêu dùng, có thể thích thú về chuyện mua được hàng hóa giá rẻ hơn trước, nhưng về phía nền kinh tế sẽ có hàng loạt doanh nghiệp điêu đứng thậm chí phá sản vì phải đương đầu với giá thành tăng lên do giá xăng dầu, cước vận chuyển ... đang khó tiêu thụ hàng hóa, lại khó tiêu thụ hơn vì thiểu phát là thiếu tiền cho lưu thông hàng hóa.
Giải pháp cấp bách hiện nay, theo Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Tuấn là phải kiểm soát chặt chẽ việc cho ra đời các dự án bằng vốn đầu tư của Nhà nước. Nguyên nhân do mỗi dự án có giá trị cả ngàn tỷ đồng, lượng tiền "đẩy" ra sẽ khá lớn. Quan trọng hơn, trong thời gian tới, chúng ta cần phải có những biện pháp tiết kiệm quyết liệt.
Dự báo về giá cả 6 tháng cuối năm, các chuyên gia cho rằng sẽ có nhiều biến động khó lường. Ngoài tác động của tăng giá xăng dầu, từ tháng 10, cả nước sẽ thực hiện chế độ lương mới, mỗi tháng chi thêm hàng nghìn tỷ đồng, một lượng lớn tiền được sử dụng tăng lên, sẽ lại gây ra áp lực tăng giá. Đó là chưa kể những biến động đột xuất trên thị trường thế giới.
Trước tình hình này, Thủ tướng chính phủ đã lưu ý Bộ kế hoạch Đầu tư phải chú trọng quan tâm tới những sản phẩm quan trọng có thể tăng trưởng mạnh trong 6 tháng cuối năm. Thủ tướng giao cho Trưởng ban Nghiên cứu của Thủ tướng Chính phủ phối hợp với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, lãnh đạo các bộ Tài chính, Kế hoạch-Đầu tư, Thương mại bàn bạc đề xuất Thủ tướng các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô...
Phong Lan
Thứ hai, 28/6/2004, 12:25 GMT+7
http://vnexpress.net/Vietnam/Kinh-doanh/2004/06/3B9D3EE2/