Bình luận và bình giảng.

Trong môn Việt văn được giảng dạy thời trung học, học sinh được học các thể loại văn truyền khẩu như ca dao, tục ngữ; văn vần, văn xuôi như những bài thơ và các tác phẩm văn học của một số tác giả nổi tiếng. Kèm theo việc học từ chương (thuộc lòng), học sinh phải đọc những bài bình giảng để có một số kiến thức căn bản về việc học và hiểu. Dựa theo những bài bình giảng đó, học sinh được hiểu tác phẩm một cách rõ ràng. Và khi ra làm bài, người ta đặt vấn đề bình luận!

Đề bài là một câu ca dao, tục ngữ hay một bài văn mà học sinh được yêu cầu giải nghĩa rỏ ràng từ nghĩa đen cho đến nghĩa bóng và sau đó phê bình.

Nói đến phê bình có nghĩa là tìm cái hay cũng như cái dở mà đưa ra tùy theo vấn đề chứa đựng trong tác phẩm hay trong triết thuyết. Cái hay, cái dở được phân tích thấu đáo thì nét đặc sắc của bài thơ , bài văn sẽ được nổi bật hơn. Nếu là tác phẩm văn xuôi, thì người ta đi đến bình luận về nhân vật về bối cảnh. Bài văn nào không có sơ hở, tức là hợp cảnh, hợp tình, coi như là bài văn đó thành công. Đi xa thêm một chút nữa, nếu bài văn được dẫn dắt bằng những từ tượng hình, tượng âm, bài văn sẽ mang nhiều sinh động hấp dẫn người đọc …

Tại sao học sinh phải rèn luyện khả năng bình luận này, vì nó là cơ sở để chúng ta đánh giá mọi việc, mọi sự quanh ta một cách chín chắn. Nhìn mọi vấn đề từ cái hay đến cái dở. để cân đo đong đếm coi cái gì nên bỏ, cái gì nên giữ. Từ cái nhìn chín chắn đó con người mới có hướng đi chín chắn cho mình. Khả năng bình luận sâu sát một vấn đề là hành trang cho con người trong cuộc sống và quyết định sự thành công hay thất bại. ..

Trở lại vấn đề văn học, tác giả thì gắn liền với tác phẩm, do đó khi đưa một bài văn của ai đó ra bình phẩm thì kéo theo những lời bình về tác giả, với quá trình hoạt động thành công cũng như thất bại …một việc không thể nào tránh né. Là một văn nghệ sĩ, một nghề nghiệp gắn liền với công chúng luôn được công chúng mổ xẻ. Điều mà chúng ta thấy rất rõ ở diễn viên, ca sỹ, và nói chung là giới văn nghệ sĩ. Muốn tránh điều tai tiếng thì phải sống thật mẫu mực, còn bất chấp thì phải chấp nhận dư luận từ mọi phía …

Về người bình luận, nếu không là bậc thầy về vấn đề bình luận, lời bình có thể sai, có thể đúng, và người đọc sẽ đánh giá trình độ, tài nghệ của người bình. Không có gì ầm ỉ cả .

Trên trang web của chúng ta, chúng ta có mục bình luận văn học để cho mọi người đưa những bài bình luận vào đây. Lời bình có thể sai, có thể đúng vì người viết lời bình có thể không phải là một “học giả” đúng nghĩa. Vậy thì mọi người hãy từ từ nghiên cứu và tìm cho mình câu trả lời hợp ý và hợp lý. Không ai có thể áp đặt tư tưởng của mình lên người khác, chúng ta chỉ trưng bày lý lẽ và người đọc sẽ chọn lý lẽ nào hay nhất chính xác nhất, vì đường tuy nhiêù nhưng chân lý thì có một . ..

Một vài suy nghĩ của HB trên mục bình luận văn học này. Hy vọng các bạn hiểu vấn đề một cách rõ ràng để nếu thích bình luận thì cứ đưa ý tưởng của mình ra và để cho công chúng nhận xét. Chúng ta nên tránh tranh luận gay gắt thiếu hòa nhã làm mất đi cái đẹp của văn học.

HB