Phan Anh Dũng, Giải Nghị lực Cuộc thi "Trí Tuệ Việt Nam 2001":
"Tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu"
Ðã 5 tháng trôi qua kể từ ðêm trao giải Cuộc thi Trí tuệ Việt Nam 2001, song khán giả truyền hình cả nýớc hẳn còn nhớ hình ảnh cảm ðộng khi một thí sinh câm ðiếc ðýợc trao Giải Nghị lực, khó khãn lắm mới cất ðýợc tiếng nói: "Xin cảm õn Ban Tổ chức". Ðó là thí sinh ðặc biệt Phan Anh Dũng ðến từ cố ðô Huế.
)
Vóc dáng thý sinh, khuôn mặt trắng trẻo, ít ai ngờ ðýợc Phan Anh Dũng (Phan Dũng) lại là một ngýời khuyết tật. Hậu quả của một lần phản ứng thuốc từ nãm lên tám tuổi ðã khiến anh không còn có cõ hội nghe và nói ðýợc nhý ngýời bình thýờng. Thế mà Phan Dũng vẫn tiếp tục ði học, chỉ có ðiều là học theo cách riêng của mình, học nhờ bạn bè, nhờ thầy cô và chủ yếu là tự mày mò trong sách giáo khoa. Ngay từ khi học phổ thông, anh ðã say mê và học khá các môn khoa học tự nhiên nhý toán, lý, hoá. Hết cấp III, anh thi ðỗ vào Trýờng Ðại học Tổng hợp Huế, ðậu thứ hai ngành vật lý và là một trong số nãm ngýời ðýợc ra Hà Nội làm luận vãn tốt nghiệp ở Viện Vật lý.
Lý do Phan Dũng ðến với tin học rất giản dị. Anh vốn là chuyên viên vi tính Phòng kế hoạch của Công ty sách và thiết bị trýờng học - Thừa Thiên-Huế chứ không phải dân lập trình chuyên nghiệp. Phan Dũng thổ lộ: "Nếu nói say mê tin học thì hõi quá, thực tế tôi thấy mình chýa biết nên cần phải học". Sản phẩm dự thi ðýợc giải Trí tuệ Việt Nam 2001 của Phan Dũng là "Từ ðiển vi dữ liệu Hán Việt". Ðây là một phần của bộ chýõng trình tổng hợp chữ Hán và chữ Nôm mà Phan Dũng cùng Nguyễn Thế - ngýời bạn thân thiết, cũng là cộng sự ðắc lực ðang xây dựng. Phan Dũng học chữ Hán khá nhanh. Ban ðầu anh ðến với ngôn ngữ này chỉ vì thích ðọc các tác phẩm bằng chữ Hán nhý Cáo Bình Ngô của Nguyễn Trãi, Ngục trung nhật ký của Hồ Chủ tịch, thõ Ðýờng... Anh mày mò dần dà tự học, ðến nãm 1998 khi cùng Nguyễn Thế tham gia một số công việc biên khảo sách Hán Nôm anh mới học một cách tích cực hõn nhờ có sự giúp ðỡ của Thế.
Bộ phần mềm Từ ðiển vi dữ liệu chữ Hán gồm hõn 13.000 từ, có thể ứng dụng ðể chế bản, tra cứu dữ liệu vi tính tổng hợp của tất cả chữ Hán cổ có trong bộ font phồn thể BIG 5, ðồng thời giải nghĩa các chữ thông dụng trong cổ vãn chữ Hán. Bản thân từ ðiển ðã chứa "thâu nhập pháp" (phýõng pháp ðánh chữ Hán theo phiên âm Hán Việt) và có thể ðánh luôn ðýợc các mã tiếng Việt thông dụng VNI, TCVN3, VietWare 2.0, nên có thể chạy trên bất kỳ hệ tiếng Hoa nào, chỉ cần cài và khai báo lại font. Bộ phần mềm này hẳn sẽ rất có ích với những ngýời quan tâm nghiên cứu Hán Nôm, ðặc biệt có thể ứng dụng vào công tác bảo tồn di sản vãn hoá Hán Nôm ở Huế nói riêng và cả nýớc nói chung. "Chinh phụ ngâm Hán Nôm hợp tuyển" và "Truyện Kiều" Nguyễn Du là hai cuốn sách ðýợc in ra nhờ ứng dụng công trình này. Ðây là hai cuốn sách Hán Nôm ðầu tiên ở Việt Nam ðýợc chế bản bằng máy vi tính. Thýờng thì loại sách này ngýời ta phải dùng phýõng pháp khắc gỗ rất mất thời gian.
Ðể có ðýợc sản phẩm này, Phan Dũng ðã phải miệt mài làm việc trong suốt hai nãm ròng. Khó khãn bộn bề, công việc ở cõ quan vẫn phải ðảm bảo ðủ 8 tiếng, thời gian còn lại ở nhà anh dành toàn bộ cho việc lập trình, biên soạn nội dung. Do ðó, chuyện thức ðêm ðến 2-3 giờ sáng là bình thýờng. Biết ðã quá tuổi dự thi, nhýng Phan Dũng vẫn quyết tâm gửi sản phẩm ðến Ban Tổ chức với mong muốn ðýợc các chuyên gia ðánh giá, nhận xét, ðể nếu có thể sẽ hoàn thiện từng býớc phần mềm này. Bạn bè nhận xét Phan Dũng là ngýời thông minh, chịu khó và có khả nãng nghiên cứu. Anh sống chan hoà với bạn bè ðồng nghiệp và rất ðýợc lòng mọi ngýời.
Lâu rồi, tôi mới có dịp trò chuyện cùng anh qua email. Anh tâm sự từ sau hôm nhận giải, mọi ngýời biết ðến anh nhiều hõn, nhýng cuộc sống của anh cũng không có gì thay ðổi nhiều. Phan Dũng khoe: "Sau khi nhận giải trở về Huế, tôi ðýợc UBND tỉnh thýởng cho một máy vi tính ðể làm việc, chính là cái máy tôi ðang dùng ðể trả lời email cho chị ðó". Nhýng Phan Dũng vẫn buồn và trãn trở vì sản phẩm của mình có lẽ ít ngýời biết ðến, hoặc chỉ những ngýời có chuyên môn về Hán Nôm mới quan tâm. Anh ðã ðãng ký làm một ðề tài nghiên cứu phát triển phần mềm Hán Nôm hoàn chỉnh hõn ở tỉnh, song chýa ðýợc duyệt. "Nhýng chúng tôi vẫn tiếp tục tự lực nghiên cứu về lĩnh vực Hán Nôm, gồm cả công việc nghiên cứu biên khảo nhiều vở tuồng chữ Nôm cổ, chứ không phải chỉ làm mỗi công việc lập trình".
Tôi viết hỏi Phan Dũng: "Bí quyết của anh trong cuộc sống và công việc là gì?". Anh trả lời giản dị: "Chẳng có bí quyết gì ðâu. Tôi thấy việc có ích thì làm thôi. Vả lại, tôi không muốn mình là một ngýời dị thýờng trong mắt mọi ngýời, không muốn tự tách mình ra khỏi xã hội". Vâng, nghị lực của anh là nhý vậy ðó. Nhýng tôi cũng biết rằng, ðằng sau anh còn có một hậu phýõng vững chắc, một ngýời vợ Huế ðảm ðang, biết hy sinh, và hai cậu con trai thông minh, ngoan ngoãn ðã giúp anh có ðýợc những thành công nhý ngày hôm nay.
Vân Anh
"Tôi vẫn tiếp tục nghiên cứu"
Ðã 5 tháng trôi qua kể từ ðêm trao giải Cuộc thi Trí tuệ Việt Nam 2001, song khán giả truyền hình cả nýớc hẳn còn nhớ hình ảnh cảm ðộng khi một thí sinh câm ðiếc ðýợc trao Giải Nghị lực, khó khãn lắm mới cất ðýợc tiếng nói: "Xin cảm õn Ban Tổ chức". Ðó là thí sinh ðặc biệt Phan Anh Dũng ðến từ cố ðô Huế.
Phan Anh Dũng (trái) tại lễ trao giải
cuộc thi "Trí tuệ Việt Nam 2001".
cuộc thi "Trí tuệ Việt Nam 2001".
Vóc dáng thý sinh, khuôn mặt trắng trẻo, ít ai ngờ ðýợc Phan Anh Dũng (Phan Dũng) lại là một ngýời khuyết tật. Hậu quả của một lần phản ứng thuốc từ nãm lên tám tuổi ðã khiến anh không còn có cõ hội nghe và nói ðýợc nhý ngýời bình thýờng. Thế mà Phan Dũng vẫn tiếp tục ði học, chỉ có ðiều là học theo cách riêng của mình, học nhờ bạn bè, nhờ thầy cô và chủ yếu là tự mày mò trong sách giáo khoa. Ngay từ khi học phổ thông, anh ðã say mê và học khá các môn khoa học tự nhiên nhý toán, lý, hoá. Hết cấp III, anh thi ðỗ vào Trýờng Ðại học Tổng hợp Huế, ðậu thứ hai ngành vật lý và là một trong số nãm ngýời ðýợc ra Hà Nội làm luận vãn tốt nghiệp ở Viện Vật lý.
Lý do Phan Dũng ðến với tin học rất giản dị. Anh vốn là chuyên viên vi tính Phòng kế hoạch của Công ty sách và thiết bị trýờng học - Thừa Thiên-Huế chứ không phải dân lập trình chuyên nghiệp. Phan Dũng thổ lộ: "Nếu nói say mê tin học thì hõi quá, thực tế tôi thấy mình chýa biết nên cần phải học". Sản phẩm dự thi ðýợc giải Trí tuệ Việt Nam 2001 của Phan Dũng là "Từ ðiển vi dữ liệu Hán Việt". Ðây là một phần của bộ chýõng trình tổng hợp chữ Hán và chữ Nôm mà Phan Dũng cùng Nguyễn Thế - ngýời bạn thân thiết, cũng là cộng sự ðắc lực ðang xây dựng. Phan Dũng học chữ Hán khá nhanh. Ban ðầu anh ðến với ngôn ngữ này chỉ vì thích ðọc các tác phẩm bằng chữ Hán nhý Cáo Bình Ngô của Nguyễn Trãi, Ngục trung nhật ký của Hồ Chủ tịch, thõ Ðýờng... Anh mày mò dần dà tự học, ðến nãm 1998 khi cùng Nguyễn Thế tham gia một số công việc biên khảo sách Hán Nôm anh mới học một cách tích cực hõn nhờ có sự giúp ðỡ của Thế.
Bộ phần mềm Từ ðiển vi dữ liệu chữ Hán gồm hõn 13.000 từ, có thể ứng dụng ðể chế bản, tra cứu dữ liệu vi tính tổng hợp của tất cả chữ Hán cổ có trong bộ font phồn thể BIG 5, ðồng thời giải nghĩa các chữ thông dụng trong cổ vãn chữ Hán. Bản thân từ ðiển ðã chứa "thâu nhập pháp" (phýõng pháp ðánh chữ Hán theo phiên âm Hán Việt) và có thể ðánh luôn ðýợc các mã tiếng Việt thông dụng VNI, TCVN3, VietWare 2.0, nên có thể chạy trên bất kỳ hệ tiếng Hoa nào, chỉ cần cài và khai báo lại font. Bộ phần mềm này hẳn sẽ rất có ích với những ngýời quan tâm nghiên cứu Hán Nôm, ðặc biệt có thể ứng dụng vào công tác bảo tồn di sản vãn hoá Hán Nôm ở Huế nói riêng và cả nýớc nói chung. "Chinh phụ ngâm Hán Nôm hợp tuyển" và "Truyện Kiều" Nguyễn Du là hai cuốn sách ðýợc in ra nhờ ứng dụng công trình này. Ðây là hai cuốn sách Hán Nôm ðầu tiên ở Việt Nam ðýợc chế bản bằng máy vi tính. Thýờng thì loại sách này ngýời ta phải dùng phýõng pháp khắc gỗ rất mất thời gian.
Ðể có ðýợc sản phẩm này, Phan Dũng ðã phải miệt mài làm việc trong suốt hai nãm ròng. Khó khãn bộn bề, công việc ở cõ quan vẫn phải ðảm bảo ðủ 8 tiếng, thời gian còn lại ở nhà anh dành toàn bộ cho việc lập trình, biên soạn nội dung. Do ðó, chuyện thức ðêm ðến 2-3 giờ sáng là bình thýờng. Biết ðã quá tuổi dự thi, nhýng Phan Dũng vẫn quyết tâm gửi sản phẩm ðến Ban Tổ chức với mong muốn ðýợc các chuyên gia ðánh giá, nhận xét, ðể nếu có thể sẽ hoàn thiện từng býớc phần mềm này. Bạn bè nhận xét Phan Dũng là ngýời thông minh, chịu khó và có khả nãng nghiên cứu. Anh sống chan hoà với bạn bè ðồng nghiệp và rất ðýợc lòng mọi ngýời.
Lâu rồi, tôi mới có dịp trò chuyện cùng anh qua email. Anh tâm sự từ sau hôm nhận giải, mọi ngýời biết ðến anh nhiều hõn, nhýng cuộc sống của anh cũng không có gì thay ðổi nhiều. Phan Dũng khoe: "Sau khi nhận giải trở về Huế, tôi ðýợc UBND tỉnh thýởng cho một máy vi tính ðể làm việc, chính là cái máy tôi ðang dùng ðể trả lời email cho chị ðó". Nhýng Phan Dũng vẫn buồn và trãn trở vì sản phẩm của mình có lẽ ít ngýời biết ðến, hoặc chỉ những ngýời có chuyên môn về Hán Nôm mới quan tâm. Anh ðã ðãng ký làm một ðề tài nghiên cứu phát triển phần mềm Hán Nôm hoàn chỉnh hõn ở tỉnh, song chýa ðýợc duyệt. "Nhýng chúng tôi vẫn tiếp tục tự lực nghiên cứu về lĩnh vực Hán Nôm, gồm cả công việc nghiên cứu biên khảo nhiều vở tuồng chữ Nôm cổ, chứ không phải chỉ làm mỗi công việc lập trình".
Tôi viết hỏi Phan Dũng: "Bí quyết của anh trong cuộc sống và công việc là gì?". Anh trả lời giản dị: "Chẳng có bí quyết gì ðâu. Tôi thấy việc có ích thì làm thôi. Vả lại, tôi không muốn mình là một ngýời dị thýờng trong mắt mọi ngýời, không muốn tự tách mình ra khỏi xã hội". Vâng, nghị lực của anh là nhý vậy ðó. Nhýng tôi cũng biết rằng, ðằng sau anh còn có một hậu phýõng vững chắc, một ngýời vợ Huế ðảm ðang, biết hy sinh, và hai cậu con trai thông minh, ngoan ngoãn ðã giúp anh có ðýợc những thành công nhý ngày hôm nay.
Vân Anh