Trăm Miền Ẩn Thức



Lời giới thiệu

Với những tác phẩm nổi tiếng thế giới: Phúc lạc hội (The Joy Luck Club) Phu nhân Táo Quân (The Kitchen Gods Wife) và Con gái thầy lang (the Bonesetters Daughter), Amy Tan được coi là nhà văn của mối quan hệ yêu thương và mâu thuẫn giữa mẹ và con gái. Nhưng Amy Tan không chỉ có thế, trong tiểu thuyết Trăm miềân ẩn thức (The Hundred Secret Senses) khi kể về mối quan hệ giữa chị và em gái, bà đã khai thác một điều bao quát hơn, có ý nghĩa lớn lao hơn: mối quan hệ giữá hai nền văn hóa Đông - Tây. Tuy nhlên tiểu thuyết của Amy Tan không có ý nghĩa biểu trung, bà tiếp tục thể loại trò chuyện (talk-story) có nguồn gốc văn hoá dân gian Trung Hoa nhưng lại được kể ở ngôi thứ nhất theo cách của người phương Tây. Vì vậy mà nhân vật Quan trong chuyện không đại diện cho người phương Đông cũng như cô em của chị, Olivia, không tượng trưng cho chủ nghĩa duy lí phương Tây. Họ chỉ là hai con người, nói theo triết lí Thập nhị nhân duyên của đạo Phật, do duyên hợp mà nên bè bạn trung thành, chị em ruột thịt. Mỗi người mang đặc tính của dân tộc mình nói riêng và nhân loại nói chung, soi sáng nhau, dẫn dắt nhau trong những nẻo đường huyền bí của sự sống và cõi chết.
Có người coi tiểu thuyết này là một câu chuyện ma, theo cái nghĩa là nhân vật của nó, Quan, là người nhớ được những gì xảy ra với mình từ kiếp trước, nếu như có một cái gì được coi như vậy. Điều này không có gì xa lạ với truyền thống văn hóa dân gian phương Đông, và Amy Tan chỉ sử dụng quuyền sáng tạo của nhà văn để nhắn nhủ, tâm tình một điều gì có với người đời. Có lẽ đó là điều mà nhiều người trong chúng ta cũng muốn nghe, bởi lẽ có ai trong đời không từng một lần nghĩ đến sự màu nhiệm của cuộc sống và sự huyền bí của cái chết. Và lại Trăm miền ẩn thức là một câu chuyện thú vị qua những đối sánh giữa hai nền văn hóa Đông Tây. Dù là người mang dòng máu Trung Hoa, chịu ảnh hưởng sâu sắc của nền văn hóa này và dùng thể tài truyền thống của văn học phương Đông, Amy Tan không nhận mình là nhà văn Trung Quốc. Bà là nhà văn Mỹ sinh ra và lớn lên ở California, hấp thụ nền văn hóa và giáo dục và Thụy Điển vì mục đích viết văn của bà không phải chỉ hướng về vấn đề chủng tộc, bà muốn viết về những vấn đề của con người dù là người Hoa, người Mỹ người ở bất cứ đâu trên hành tinh này.
Nhà xuất bản Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh hân hạnh giới thiệu bản dịch Trăm miền ẩn thức với bạn đọc và mong nhận trước sự quan tâm của bạn đọc.

Sơ lược nội dung

Chương 1 :
Cô gái có cặp mắt âm
Chị Quan tôi tin rằng chị có cặp mắt âm. Chị nhìn thấy những người đã chết giờ đây vật vờ trong Cõi Âm, những hồn ma rời khỏi cõi sương khói ấy chỉ để đến thăm cái bếp nhà chị ở trên đường Balboa, San Francisco.
''Libby-ah'', chị gọi cho tôi. ''Đoán coi hôm qua chị gặp ai nào, đoán thử đi''. Và tôi chẳng cần phải đoán mò xem chị đang nói về hồn ma nào.
Thực ra Quan là chị cùng cha khác mẹ với tôi, nhưng tôi không được công khai nói ra điều này. Đó là cả một sự xúc phạm, như thể chị chỉ đáng hưởng một nửa tình thương của gia đình. Nhưng nói về gien thì Quan và tôi có chung một người cha, thế thôi. Chị sinh ở Trung Quốc. Anh Kevin, em Tommy và tôi lại ra đời ở San Francisco sau khi cha tôi, Jack Di, đã nhập cư ở Mỹ và cưới mẹ tôi, Louise Kenfteld.
Mẹ tôi tự coi mình là ''món thịt nướng bỏ lò kiểu Mỹ, một chút của những gì trắng, béo và chiên giòn''. Bà sinh ở Moscow, bang Idaho; ở nơi quê nhà, bà từng là kiện tướng ném lao và một lần đã thắng giải trong trò trồng khoai tây biến dạng có hình nhìn nghiêng của Jimmy Durante trong một kì hội chợ. Mẹ bảo tôi rằng bà từng nuôi mơ ước một ngày kia lớn lên thành một con người khác hẳn - mảnh dẻ, khêu gợi và cao quý như Luise Rainer người đã ẵm một giải Oscar với vai Olan trong phim Đất lành. Khi mẹ tôi chuyển đến San Francisco với tư cách là một cô thư ký quèn, mẹ tôi đã làm được một điều gần như là tốt đẹp. Cưới cha tôi. Mẹ nghĩ rằng việc mình lấy một người không mang dòng máu Anglo làm cho bà thực sự là người có đầu óc tự do. ''Khi Jack và tôi gặp nhau'', bà thường nói với mọi người, ''có luật cấm hôn nhân tạp chủng. Chúng tôi phá luật vì tình''. Bà chỉ lờ không nói thêm là những điều luật này không áp dụng ở California.
Không ai trong chúng tôi, kể cả mẹ, gặp Quan cho đến năm chị mười tám tuổi. Thì ra mẹ tôi còn không biết đến sự hiện diện của Quan cho đến lúc cha tôi lâm chung. Tôi còn chưa đầy bốn tuổi lúc cha tôi qua đời. Nhưng tôi vẫn nhớ vài khoảnh khắc có ông. Nhảy vào đôi cánh tay ông. Mò tìm những đồng xu ông ném vào bể bơi trẻ con. Và cái ngày cuối cùng tôi gặp ông trong bệnh viện, nghe ông nói rằng ông tiếc là đã làm tôi sợ suốt mấy năm qua.
Kevin lúc ấy năm tuổi cũng có mặt ở đó. Tommy vẫn còn phải ẵm cho nên nó ngồi trong phòng đợi với em họ của mẹ tôi, dì Betty, cũng chuyển từ Tdaho đến đây. Tôi ngồi trên một chiếc ghế nhựa dẻo, ăn một chén dâu hộp mà cha lấy từ khay ăn trưa của mình để cho tôi. Ông nằm bẹp trên giường thở như kéo bễ. Mẹ tôi lúc thì khóc, lúc lại cười. Tôi cố gắng hiểu xem có chuyện gì không ổn. Điều tiếp theo mà tôi còn nhớ được là cha tôi thì thầm cái gì đó vào tai mẹ tôi, đang cúi xuống thật thấp để nghe. Miệng mẹ há ra to hơn, to hơn. Rồi mẹ quay phắt về phía tôi, khuôn mặt dúm dó vì kinh hoàng. Tôi giật mình hoảng hốt. Làm sao mà cha lại biết được? Làm sao cha biết là tôi đã ném hai con rùa Slowpoke và Fastpoke vào bàn cầu sáng hôm nay? Tôi đã muốn xem xem khi không có mai trông chúng ra sao và kết thúc bằng việc dứt đứt đầu hai con rùa.
"Con gái anh ư ?" tôi nghe mẹ hỏi. ''Đem nó trở lại?'' Tôi chắc rằng cha bảo mẹ mang tôi ra bờ ao chỗ ông đánh con chó Buttons nhà tôi vì cái tội nó cắn nát nệm salon. Điều tôi nhớ được sau đó là một cảnh nhốn nháo: tô dâu đổ nhoe nhoét trên sàn, mẹ nhìn trân trân vào một tấm hình, rồi Kevin giật lấy cười khanh khách, đến lượt tôi ngắm nghía tấm hình đen trắng nhỏ xíu chụp một đứa bé còm nhom có mái tóc lưa thưa. Đúng lúc đó, tôi nghe mẹ gào lên: ''Olivia, đừng cãi nhau nữa, con phải ra khỏi đây ngay''. Còn tôi thì mếu máo: ''Nhưng con ngoan mờ!'' Ngay sau đó, mẹ thông báo: ''Cha đã bỏ chúng ta mà đi rồi''. Mẹ cũng nói thêm bà sẽ mang đứa con gái bé bỏng của ba từ Trung Quốc sang sống với chúng tôi. Mẹ không nói sẽ đưa tôi ra ngoài ao nhưng tôi vẫn khóc, nghĩ rằng tất cả mọi cái đều có quan hệ lằng nhằng với nhau - những con rùa không có đầu bơi trong bồn cầu, cha đã bỏ rơi chúng tôi, một đứa con gái khác sẽ đến đây thay thế vị trí của tôi.
Chương 9 :
Sinh nhật lần thứ 50
Simon và tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện thay thế cái đèn chùm rẻ tiền bằng thủy tinh. Khi chúng tôi mới chuyển đến, chúng tôi thấy nó rất ngứa mắt, một cái gì phá cách làm hỏng một gu thẩm mỹ. Sau đó cái vật này trở thành một trò đùa. Và chẳng bao lâu , nó lại trở thành một nguồn sáng duy nhất của chúng tôi. Nó vẫn ở đấy nhưng không được chú ý đến, trừ khi một trong những chiếc bóng đèn tròn bị cháy. Thậm chí chúng tôi còn cố gắng tống khứ cái đèn phiền toái này ra khỏi đầu bằng cách mua cả một nửa tá bóng điện từ một tổ chức của những cựu chiến binh khiếm thị, mỗi bóng 60 oát, đảm bảo thọ được sau 50.000 giờ, quả là vô tận đối với việc chiếu sáng ngoài tiền sảnh. Nhưng rồi 5 trong số 6 bóng đèn bị cháy chỉ trong vòng 1 năm. Chúng tôi cũng chẳng buồn kiếm một cái thang để thay bóng nữa. Với một bóng đèn còn lại, cái đèn chùm rõ ràng trở nên vô hình.
Một đêm, cách đây vào khoảng 6 tháng, cái bóng đèn cuối cùng bỗng nhiên tắt lịm với một tràng nổ bốp bốp, để cho chúng tôi chìm trong màn đêm. Simon và tôi chuẩn bị đến một tiệm ăn trong vùng mà chúng tôi hay ghé để ăn tối sau khi xong việc. "Mai anh sẽ mua mấy cái bóng đèn xịn hẳn hoi'', Simon nói. ''Sao không mua một hệ thống chiếu sáng cố định luôn?''
"Để làm gì? Cái này cũng đâu có tồi. Thôi đi ăn!''
Trong lúc bước vào nhà hàng, tôi tự hỏi về những điều anh nói, hoặc là cái cách anh nói như thể anh không quan tâm đến cuộc sống chung giữa chúng tôi nữa. Một cái đèn chùm dỏm là đủ tết đối với chúng tôi sao?
Nhà hàng lúc ấy mới có khoảng một nửa thực khách hàng ngày. Một bản nhạc buồn buồn, êm dịu vẳng lên từ phía sau, một thứ âm thanh bằng phẳng chẳng ai để ý lắng nghe. Trong khi liếc vào bản thực đơn mà tôi đã thuộc nằm lòng, tôi để ý đến một cặp vợ chồng khoảng 50 tuổi ngồi đối diện với chúng tôi. Người đàn bà có vẻ mặt rầu rĩ. Người đàn ông lại có vẻ chán mọi thứ trên đời lên đến cổ. Tôi quan sát họ một lúc. Họ chậm rãi nhai bánh mì phết bơ và uống nước, không hề trao đổi một cái nhìn với nhau, không thốt ra một lời. Trông họ không có vẻ vừa qua một cuộc cãi cọ. Họ chỉ có vẻ cam chịu, không có mối liên hệ nào với niềm vui cũng như nỗi buồn. Simon nghiên cứu các loại rượu: Đã có bao giờ chúng tôi gọi loại rượu nào khác rượu trắng chưa?
"Lần này anh có muốn chúng ta cùng uống một chai vang đỏ không?'' Tôi hỏi.
Anh không hề nhìn lên. ''Rượu đỏ bao giờ cũng có chất tanin. Anh không muốn tỉnh giấc vào lúc 2 giờ sáng''.
''Vậy thì gọi một cái gì khác đi. Có thể là một chai rượu màu sữa''.
Simon đưa danh sách rượu cho tôi. ''Anh phải đến nhà Chablis. Em gọi đi''.
Khi tôi nhìn trân trân vào tờ ghi tên các loại rượu, tôi bắt đầu giật mình hoảng sợ. Bất thình lình mọi chuyện trong đời chúng tôi đều trở nên có thể tiên đoán được tuy vẫn vô nghĩa. Cứ như thể đã sắp tất cả các chi tiết trong một trò chơi sắp chữ vào chỗ của nó chỉ để tìm ra phần thưởng hằng mong đợi là một bản nhái lại một tác phẩm nghệ thuật, một nỗ lực vượt bậc chỉ dẫn đến một thất vọng không đáng có. Chắc chắn là ở một số phương diện chúng tôi rất tương hợp với nhau: tình dục, học thức, nghề nghiệp. Nhưng chúng tôi chẳng có gì đặc biệt, không như những người khác thực sự thuộc về nhau. Chúng tôi chỉ là bạn làm ăn, không phải là những người tri âm tri kỉ ; thực ra là hai con người khác nhau, tình cờ chia sẻ một menu và một cuộc sống chung. Tổng giữa 2 chúng tôi không lớn hơn một người riêng lẻ. Tình yêu giữa chúng tôi không phải là một lương duyên tiền định. Nó là hậu quả của một tai nạn bi thảm và một trò gọi hồn ngu ngốc. Đó là lí do tại sao anh không bao giờ dành cho tôi một sự đam mê khao khát. Đó là lí do tại sao một chiếc đèn chùm dỏm lại thích hợp với cuộc sống của chúng tôi.
Về đến nhà, Simon lăn kềnh ra giường.
''Em yên lặng một cách dễ sợ'', anh nói. ''Có chuyện gì không ổn vậy?