Le Cyclo, Phần 1 - VN thu quan

Cyclo là một bộ phim quay tại Việt Nam (hợp tác với hãng phim Giải Phóng) với dàn diễn viên chủ yếu là người Việt đã giành được giải Sư Tử Vàng tại Liên hoan phim Venise, (dịp điện ảnh thế giới vừa tròn 100 năm 1895-1995). Đây cũng là giải vàng đầu tiên của Việt Nam, cũng như Đông Nam Á, tại một LH tầm vóc như thế.

Soạn: AM 523745 gửi đến 996 để nhận ảnh này

Poster phim "Cyclo" & Trần Nữ Yên Khê

Rất nhiều người đã được xem hoặc biết về phim "Cyclo" (Xích Lô) này, trợ lý đạo diễn, nhà thơ Nguyễn Trung Bình sẽ "bật mí" thêm cùng bạn đọc nhiều chi tiết thú vị…
- Hãng Les Productions Lazennec [Pháp] chuyên làm những phim điển phạm, và Trần Anh Hùng là một đạo diễn có bản sắc trong đó. Làm thế nào anh có thể hợp tác được với anh ta?
Nguyễn Trung Bình: Sau khi Trần Anh Hùng đạt giải Camera Vàng (Caméra d or) năm 1993 tại LHP Cannes, cho phim "Mùi đu đủ xanh" - một phim về đề tài Việt Nam - anh ta về nước cùng với Trần Nữ Yên Khê, vợ chưa cưới. Lúc ấy, tôi là phóng viên tạp chí Khoa học & Phát triển trực thuộc Sở KHCN & MT tại Đà Nẵng, hẹn đạo diễn này để phỏng vấn. Sau đó, bài phỏng vấn "Người đạo diễn không bao giờ được lười biếng" được in trên báo Thanh Niên. Tiếp đến là những buổi café và nói chuyện về văn hoá nghệ thuật, đặc biệt về Vũ Trọng Phụng và "Số đỏ". Trước ngày đi Pháp, thì đạo diễn này đề nghị tôi tham gia viết kịch bản phim "Cyclo"; sau mấy ngày rụt rè suy nghĩ, tôi đã quyết định “nhảy sông” vào lĩnh vực mới.
- Và việc viết kịch bản của anh diễn ra như thế nào?

Nhà thơ, trợ lý đạo diễn Nguyễn Trung Bình
Sinh 1968 tại Duy Xuyên, Quảng Nam. Các tác phẩm thơ chính: "Miền mây trắng" (NXB Đà Nẵng, 1994, in chung ba tác giả), "Bài của trẻ dáng nâu" (NXB Văn Nghệ, năm 1996)… Và là đạo diễn của một số phim tài liệu, chương trình biểu diễn sân khấu...
NTB: Trần Anh Hùng không rành tiếng Việt, nên chỉ phác qua những tình tiết tổng thể, còn các chi tiết đời thường và lời thoại thì do tôi đảm trách. Đồng thời tôi cũng là người trực tiếp tham gia tuyển chọn diễn viên, và viết ba bài thơ cho một trong những nhân vật chính do Lương Triều Vĩ đóng. Ban đầu xin cơ quan nghỉ một tháng, nhưng do kịch bản phải sửa đi sửa lại đến 5 lần, tôi quyết định nghỉ làm báo để vào Sài Gòn theo phim, đó là vào cuối năm 1993.
- Đạo diễn Trần Anh Hùng là người như thế nào?
NTB: Trầm tính, thông minh, nhanh nhẹn và tôn trọng dân chủ. Trong suốt gần năm tháng quay "Cyclo", mỗi người mỗi việc, anh không bao giờ can thiệp, chỉ đứng ngoài quan sát để tìm ra điểm ưu nhất trong mỗi công đoạn mà thôi. Với diễn viên và đoàn làm phim cũng thế, kịch bản chỉ là một chuyện, rất ít lệ thuộc vào nó, mà xem trọng kịch bản tại chỗ, đề cao những ý tưởng sinh động và tức thì. Nói chung, anh ta không để cho nhận vật và kịch bản diễn, mà để cho diễn viên và cả đoàn làm phim tự vận động, tự sáng tạo, tự diễn… nên kết quả, nhân vật và phim rất tự nhiên.
- Về diễn viên, nhân vật vào vai "Cyclo", chọn có khó không?

Đạo diễn Trần Anh Hùng & Trần Nữ Yên Khê

NTB: Đầu tiên tổ chức tuyển chọn ở Sài Gòn với hơn 3000 người tham dự; tiếp đến là Hà Nội với khoảng 1600 người; rồi Đà Nẵng với khoảng 700 người… nhưng vẫn không tìm ra. Một hôm, tôi với trợ lý thứ nhất, Nicolas Cambois ngồi uống café Việt tại Đà Nẵng, thì thấy một chàng trai (tên Lê Văn Lộc, khoảng 20 tuổi) chạy xe 67 ngang qua, Cambois lấy xe của tôi đuổi theo nhưng anh ta mất dạng. Một lát sau thì thấy anh ta đi ngược lại, tôi liền ra đón và mời uống café, đặt vấn đề và xin chụp ảnh. Về khách sạn trao đổi với Trần Anh Hùng, 1 giờ trưa hôm đó thì đến nhà anh ta, Trần Anh Hùng chỉ diễn, tôi hướng dẫn lời thoại… Sau đó, trên chuyên bay về Sài Gòn, Trần Anh Hùng quyết định chọn diễn viên “quần chúng” này. Anh ta đã vượt qua hơn 5000 người để vào vai chính.
- Còn vai chính nữ do ai đảm nhận?
NTB: Tất cả các phim của Trần Anh Hùng, vai chính nữ đều do Trần Nữ Yên Khê đảm trách; và phim nào cũng có cảnh gội đầu theo kiểu truyền thống người Việt. Trong "Cyclo" là cảnh Lương Triều Vỹ đọc thơ và múc nước bằng gáo dừa cho Trần Nữ Yên Khê gội. Yếu tố mỹ học gợi cảm và tính dục này làm nên phong cách và triết lý của Trần Anh Hùng. Ngoài ra, trong phim còn có sự tham gia của các diễn viên nổi tiếng như Trịnh Thịnh, Mạc Can, Như Quỳnh, Đoàn Việt Hà… và ca sĩ Thanh Lam.
- Có một cảnh dàn dựng nào thật khó khăn?
Đạo diễn Việt kiều Trần Anh Hùng

Sinh 1962 tại Đà Nẵng, sống tuổi thơ tại Lào. Năm 1975 sang định cư tại Pháp. Trước khi theo học ngành điện ảnh tại Học viện École Louis Lumi-ère, anh theo học tại Phân khoa Triết học thuộc đại học Sorbonne. Các phim chính: "Mùi đu đủ xanh" (L’Odeur de la Papaye Verte,1993; giải Cesar, Pháp 1994; đề cử Oscar cho phim nước ngoài hay nhất năm 1994), "Xích Lô" (Cyclo; Giải Phim hay nhất tại LHP Quốc tế Flanders, Bỉ, 1995; Giải Georges Delarue dành cho nhạc sĩ Tôn Thất Thiết, cho nhạc phim hay nhất, 1995; Giải Sư Tử Vàng, Venise, 1995), "Mùa hè chiều thẳng đứng" (A la Verticale de L’Ete, 2000; LHP Cannes 2000)… Và là tác giả của những phim ngắn xuất sắc trước đó, như "Thiếu phụ Nam Xương" (La Femme Mariée de Nam Xuong, 1988), "Hòn vọng phu" (La Piere de L’Attente, 1990).
NTB: Ở bùng binh Chợ Lớn, xây dựng một ngôi nhà giả cổ kiểu Pháp, tốn gần 100 ngàn đô-la. Đây là nơi nhân vật nhà thơ sinh sống. Lúc cháy nhà vào cuối phim, xe cứu hoả bủa vây, nhiều người đi đường tưởng cháy thiệt nên la ó và gọi điện báo cháy tùm lum. Ngoài ra còn những cảnh như lật máy bay trực thăng từ mui xe tải xuống…
- Khi làm phim chung với đạo diễn này, anh thấy khó nhất là điều gì?
NTB: Về nghiệp vụ điện ảnh, tôi không gặp khó khăn nhiều vì đây là một đoàn làm phim chuyên nghiệp lại có nhiều tiền, nên mọi ý tưởng của tôi (hay của những người khác) đều được tôn trọng và có thể biến thành hiện thực. Chỉ có điều, tính văn nghệ và thích... nhậu nhẹt của tôi, làm tôi xa lạ với mọi người. Trần Anh Hùng không thích tính văn nghệ và nhậu nhẹt.
- Nếu một ngày nào đó, đạo diễn này mời anh lần nữa, anh có "nhảy sông" không?
NTB: Tôi với Trần Anh Hùng có hứa hẹn sẽ làm một phim có tên "Rượu gạo", và đạo diễn này đã phát biểu trên nhiều báo quốc tế về điều này. Nhưng sau đó gặp một số trục trặc khách quan nên ý tưởng "Rượu gạo" vẫn chưa thành. Còn hiện nay, theo chỗ tôi được biết, thì đạo diễn này đang tiến hành chuẩn bị cho dự án phim lớn nhất của anh ta: một phim hình sự mà diễn viên chính vẫn là Lương Triều Vỹ và Trần Nữ Yên Khê. Biết đâu sau phim này hoặc phim "Night-dogs" (Những con chó đêm), một phim về chiến tranh Việt Nam, anh ta lại kiếm được tài trợ và được Les Productions Lazennec phê duyệt để làm "Rượu gạo".
V.B thực hiện