Một chuyện buồn đã xảy ra trong lúc tôi đang chịu đựng nỗi cô đơn và thất vọng trong yêu đuơng. Đó chính là sự ra đi bất ngờ của mẹ vì một cơn đột quỵ.
Một bức điện tín thông báo tình trạng nguy kịch của mẹ đến vào buổi sáng hai ngày sau khi tôi gặp Hamada. Nhận được bức điện tại sở làm, tôi vứt bỏ mọi thứ chạy vội đến ga Ueno. Lúc chiều tà mớỉ kịp về đến quê thì mẹ tôi đã mất hết ý thức và bà không nhận ra tôi nữa. Hai, ba tiếng sau thì mẹ đi.
Vì mất cha từ nhỏ và chỉ được nuôi dạy bởi mẹ, đây là lần đầu tôi biết thế nào là nỗi đau mất đi người thân sinh ra mình. Tồi tệ hơn nữa, mẹ và tôi rất thân nhau. Tôi không nhớ được mình đã từng không nghe lời bà, hay có bao giờ bị bà mắng nhiếc hay chưa. Có lẽ vì tôi tôn trọng mẹ, nhưng quan trọng hơn cả là mẹ tôi vô cùng chu đáo và nhân hậu. Thường thì khi con trai lớn khôn rời nhà lên thành phố, các bậc cha mẹ sẽ lo lắng và hồ nghi hành vi của con. Đôi khi xa mặt thì cách lòng. Nhưng ngay cả khi tôi chuyển đến Tokyo mẹ vẫn tin tưởng, thấu hiểu cảm xúc của tôi và mong những điều tốt đẹp nhất cho tôi. Tôi chỉ có hai cô em gái. Thằng con trai duy nhất rời bỏ mình, chắc mẹ rất cô đơn, nhưng bà vẫn cầu nguyện cho tôi thăng tiến, thành công mà không phàn nàn đến một câu. Vì vậy, so với khi ở bên mẹ, xa cách tôi mới càng thấm thía chiều sâu tấm lòng nhân từ của bà. Bà luôn lắng nghe vui vẻ ngay cả những yêu cầu ích kỷ của tôi, nhất là khi tôi cưới Naomi; và mỗi lần như thế khi nghĩ về sự ấm áp của mẹ tôi lại rưng rưng.
Mất mẹ đột ngột và bất ngờ như thế, tôi như nằm mộng mà thấy mình đang mơ, ngay cả khi đang ngồi canh bên linh cữu mẹ. Cho đến hôm qua thể xác lẫn tâm hồn tôi còn điên dại vì sự quyến rũ của Naomi. Hôm nay tôi đang quỳ, dâng hương cho người đã khuất. Dường như chẳng có sự kết nối nào giữa hai thế giới này của tôi. "Đâu mới là tôi thực sự?" một giọng nói đặt câu hỏi khi tôi nhìn lại chính mình, chìm đắm trong những giọt nước mắt đau khổ, bi thương và bàng hoàng. Từ hướng khác, tôi lại nghe tiếng thì thầm: "Chẳng phải ngẫu nhiên mà mẹ lại đi đúng lúc này. Bà ấy đang cảnh báo mày đó; để lại cho mày một bài học đó." Điều ấy khiến tôi càng nhớ mẹ thêm. Tôi thấy mình đã đối xử tồi tệ với bà. Không giấu được những giọt nước mắt hối hận mà cũng ngại chẳng dám khóc quá nhiều, tôi lẻn ra ngoài và trèo lên ngọn đồi sau nhà. Ở đó, khi nhìn xuống cánh rừng, con đường mòn và những cánh đồng đầy ắp kỷ niệm ấu thơ, tôi òa lên.
Nỗi buồn to lớn này đã thanh tẩy tôi khỏi những cặn bã xấu xa đã tích tụ lại trong trái tim và thân thể. Nếu không có nó, hẳn tôi vẫn đang vật vã vì thất tình, vì không quên nổi con điếm thối tha đó. Phải rồi, cái chết của mẹ không vô nghĩa. ít nhất, tôi cũng không được để mẹ chết một cách vô nghĩa. Tôi nghĩ đến lúc mình đã mệt mỏi với không khí ở đô thành. Mọi người luôn luôn nói về "thành công, thăng tiến" nhưng đến Tokyo sống một cuộc đời xa xỉ, phù phiếm không có gì là "thành công" hay "thăng tiến" cả. Một người đàn ông quê mùa chỉ thích hợp ở nhà quê thôi. Tôi sẽ về quê ở, tìm hiểu về đất đai thổ nhưỡng. Tôi sẽ trông coi phần mộ của mẹ và hòa mình vào xóm làng, tôi sẽ làm nông dân như ông bà tổ tiên mình. Nhưng khi cô dì chú bác và hai cô em gái nghe tôi thổ lộ, họ bảo: "Anh thế là hơi nóng vội. Bây giờ anh nhụt chí là chuyện đương nhiên, nhưng mẹ có qua đời thì cũng không phải là lí do để người đàn ông chôn vùi tương lai của mình. Mất cha mẹ ai mà chẳng đau buồn, nhưng thời gian sẽ chữa lành mọi vết thương. Muốn về quê ở cũng tốt thôi, nhưng hãy nghĩ cho kỹ đã. Vả lại, tự dưng nghỉ việc như vậy cũng không phải với công ty." Tí nữa tôi đã đáp: "Không phải chỉ có thế." Tôi chưa nói với ai chuyện vợ tôi bỏ đi. Nhưng tôi đã không nói. Trước bà con cô bác tôi rất ngại, nhà cửa lại đương lúc tang gia bối rối. (Tôi đã bịa ra lý do Naomi vắng mặt vì ốm.) Hết bảy ngày làm tang mẹ, tôi gửi gắm mọi sự sắp đặt cho chú bác mình (họ trông nom giùm tôi tài sản) và nghe lời họ khuyên nhủ, tạm thời quay lại Tokyo.
Tôi đi làm, nhưng công việc chán ngán vô vị, tôi cũng chẳng còn được tiếng ở cơ quan như trước. Từng là nhân viên gương mẫu không có chỗ nào để chê, được anh em gọi là "quân tử", mà bây giờ tại Naomi tôi đã thành ra bê bối. Lòng tin của đồng nghiệp và cấp trên với tôi không còn. Tệ hơn cả là họ gièm pha tôi, nói tôi lấy cớ mẹ qua đời để trốn việc. Tôi chán ghét tất cả, đến đêm ngày 27 bỏ về quê, tiết lộ với chú ruột rằng mình sẽ bỏ việc sớm. Ông ấy không nhìn nhận nghiêm túc lời nói của tôi mà chỉ đáp: "Nào! Nào!" nên tôi miễn cưỡng quay lại sở vào hôm sau. Ở cơ quan tôi còn có việc này việc nọ nhưng sau tan sở, tôi chẳng biết làm gì. Cứ lưỡng lự không biết nên đi hay ở lại Tokyo, tôi cũng chưa đi mướn phòng khác. Tôi cứ lủi thủi một mình trong ngôi nhà trống ở Omori.
Tôi đi tàu Keihin thẳng về Omori từ cơ quan, tránh xa chỗ tấp nập vì sợ đụng độ Naomi. Sau khi ăn uống qua loa ở một tiệm cơm gần nhà, tôi chẳng còn gì để làm. Vào buồng ngủ trùm chăn lên người nhưng tôi không bao giờ ngủ được ngay. Tôi nằm đó mở mắt trân trân chừng hai, ba tiếng. Phòng ngủ chính là phòng áp mái, dĩ nhiên tư trang của Naomi hãy còn đó, mùi của năm năm sống trong bừa bãi, hỗn tạp, buông thả và dục vọng vẫn còn bám lấy những cây cột, bức tường. Đó là mùi da thịt Naomi. Làm biếng quen thân, cô ả thường quấn quần áo bẩn nhét vào một chỗ mà không giặt, bấy giờ mùi mẽ của đống quần áo ấy xông lên trong căn phòng kín gió. Rốt cuộc tôi không chịu nổi nữa, phải ra nằm ngoài sofa ở xưởng vẽ nhưng ở đấy tôi cũng chẳng thể ngủ ngon.
Đầu tháng Mười hai, ba tuần sau khi mẹ mất, tôi quyết định nghỉ việc. Tôi định làm đến cuối năm để thuận lợi cho công ty. Mọi chuyện đều là tôi tự sắp xếp mà không hỏi ý ai, nên ở quê mọi người không biết. Nhận ra mình chỉ còn phải chịu đựng thêm một tháng, tôi thấy nhẹ nhàng hơn chút ít. Lúc rảnh tôi đọc sách và tản bộ, nhưng vẫn cẩn thận tránh xa những khu vực nguy hiểm. Một đêm tôi chán quá, đi bộ đến tận Shinagawa. Những tưởng đi giết thời gian xem phim có tài tử Matsunosuke, đến khi bước vào rạp tôi mới hay họ chiếu phim hài của Harold Lloyd. Mấy cô đào trẻ người Mỹ trên màn ảnh gợi lại quá nhiều hồi tưởng, tôi bỏ ra ngoài. Tôi tự nhủ không được phép xem thêm bộ phim Tây nào nữa.
Đó là một buổi sáng Chủ nhật giữa tháng Mười hai. Tôi đang nằm trên nệm ở trên gác mái (tôi đã quay về gác mái vì dưới xưởng vẽ quá lạnh lẽo) thì nghe tiếng ai đó đi lại dưới nhà. Tôi thấy quai quái, cửa đã khóa... Thế rồi tôi nghe tiếng bước chân quen thuộc đi thẳng lên lầu, tôi chưa kịp sợ thì một giọng nhí nhảnh đã vang lên: "Xin chào!" Naomi mở toang cửa, đứng trước mặt tôi.
"Xin chào," cô ả nhắc lại, trâng tráo nhìn tôi.
"Cô muốn gì?" Tôi lạnh lùng đáp, không thèm đứng dậy. Naomi quả là trơ trẽn mới đến như thế này.
"Em hả? Em đến lấy đồ thôi."
"Lấy thì cứ lấy, nhưng cô vào đây bằng cách nào?"
"Qua cửa trước. Em có chìa."
"Khi nào đi thì để lại chìa khóa."
"Được thôi."
Tôi quay lưng lại cô ả, không nói gì nữa. Cô ả lục tục gói ghém gì đó gần giường tôi một hồi. Tôi còn nghe thấy tiếng loạt xoạt của đai lưng bị cởi ra. Naomi đã chạy ra một góc phòng nơi tôi có thể thấy cô ả và vẫn quay lưng lại với tôi, cô ta thay bộ kimono mới. Tôi để ý trang phục của Naomi ngay từ khi cô ta bước vào phòng. Naomi mặc một bộ kimono mặc nhà bằng lụa tôi chưa bao giờ trông thấy, xem ra cô ả đã mặc được mấy hôm vì cổ áo đã cáu bẩn, còn chỗ vải ở đầu gối thì phồng ra. Khi Naomi tháo đai lưng, cô cởi bộ kimono bẩn để lộ cái áo lót bằng muslin cũng bẩn không kém. Cầm lấy một cái áo lót vải crepe đã chọn ra, Naomi khoác áo lên vai và uốn éo thân mình cho chiếc áo muslin trượt xuống thảm như một lớp da vừa bị lột. Cô mặc đè lên cái áo lót vải crepe một trong những bộ yêu thích của mình – bộ kimono bằng lụa Oshima với họa tiết đồi mồi và thắt cái đai lót hình ca-rô đỏ trắng chặt quanh ngực. Lúc tôi nghĩ Naomi sắp thắt đai lưng ngoài, cô bỗng quay lại phía tôi, ngồi trên sàn thay tất.
Hình ảnh đôi chân trần của Naomi cám dỗ tôi hơn mọi thứ trên đời. Tôi đã cố không nhìn nhưng không thể kiềm chế nổi. Dĩ nhiên hành động của Naomi là cố ý. Cô ả ngoe nguẩy bàn chân và dõi theo ánh mắt tôi. Thay đồ xong, cô ả buộc đống đồ vừa cởi ra, bảo "Chào nhé!" rồi kéo lê gói đồ ra cửa.
"Này, có để lại chìa không đấy?" Đó là điều đầu tiên tôi nói ra.
"À, ừ." Naomi lấy chìa khóa ra khỏi túi xách. "Em để ở đây nhé. Nhưng em không thể mang hết đồ cùng một lúc nên em sẽ quay lại."
"Không cần, tôi sẽ gửi hết đồ về Asakusa."
"Nhưng em không muốn anh gửi về Asakusa. Em đang có dự định khác."
"Vậy thì tôi sẽ gửi về đâu?"
"Em còn chưa quyết..."
"Nếu trong tháng này không có ai đến, tôi cứ gửi về Asakusa luôn. Cô không thể để đồ ở đây mãi được."
"Được rồi, vậy em sẽ quay lại ngay."
"Nghe cho rõ này. Bảo ai đó đi xe đến mà hốt hết tư trang của cô một lượt. Tôi không muốn tự cô đến đây."
"Được thôi." Và cô ả đi.
Tôi tưởng sẽ không phải lo nghĩ nữa nhưng mấy hôm sau, khoảng chín giờ tối trong lúc tôi đang đọc báo ở xưởng vẽ thì ai đó tra chìa vào ổ khóa cửa trước.
